Te Whetu o Te Tau
page 2  (4 pages)
to previous section1
3to next section


TE WHETU O TE TAU.
Nimaru, Waikato
E hoa e Hare Reweti, tena koe Ka nui to matou
aroha ki a koe E hoa, kua tae mai to nupepa ki a
matou, kua kite matou. E pai ana nga korero o roto
E hoa he raruraru to matou, kua rongo pea koe, mo
Ngaruawahia otiia, kua oti He raruraru ano kei
Rangiaohia kei i a Hoani Papata raua ko Toma Ka
nui te raruraru ki Waikato ki Rangiriri, ki a te
Ngaungau, ki te Matetakahia E hoa, me tahuri
mai hoki koe me mahi ki enei hara, ta te mea hoki
kua mo ko koe hei upoko mo enei tikanga pai. E
hoa, kia kaha koe ki te patu i enei raruraru, o to iwi,
ta te mea, ko koe hei kai whakatika mo matou mahi
Heoi ano .Na o hoa aroha,
NA TAKEPEI Te Rau
NA PANAPA NOAUMU
NA TE REWETI
Ki a Hare Reweti, kei Akarana
HE PUPURU WHENUA
Whangape
E hoa e Hare Reweti tena koe i runga i te atawhai
o te Ariki, koia nei hoki te kai whakatika a o nga wha
kawa Kua tae mai nei tau kupu ki ahau me tou aroha
ka taea mai noi ahau e koe te rapu mai i te whenua
tawhiti rawa E hoa, ho korero tenei naku u ki muri
whenua, Epupuru ana ahau i taua pihi ki ahau, ua
te mea, i matau ahau. no aku tupuna ia whenua
Kore au e pai ma te tangata e tuku i tena whenua
Tenei taku tikanga maku ano te ae te kahore ra nei
Te mea i penei ai au, poto noa aka whenua te hoko
hoko kahore i hoki mai ki au tetahi, koia taku e pupuru
nei. E hoa purutia mai, ki te korero te tangata kia
tukua kahaka e whakaaetia Mau e whakamau enei kupu
ki te nupepa. Ko nga tangata enei e noho ana i tau i
whenua i Muriwhenua 50, ko Te Hira te rangatira
me ana tamariki Kei Ahipara etahi, kei Hokinga
etahi Ka huihuia enei tangata katoa he nui noa atu
Ko te iwi tenei o te whenua; no taua iwi ahau, koia
au i pakeke ai ki taua whenua Ka mutu
Na to hoa aroha,
NA TE ANGA TE Huhu
Ki a Hare Reweti kei Akarana
[Ka tika te mahi o toku hoa o Te Anga, me panui ano
kia ata kitea e te mano nga korero —Na. Hare Reweti]
TE WHETU O TE TAU.
AKARANA, HUNE 1, 1858
Ko " Te Waka o te Iwi " kua oti te to kauta Ko
nga ra e manu ai ano ki ta moana, ekore e kitea
Otiia, e takoto pai ana, kua oti te hipoki Ko ngakau
o runga kua whakaratohia ki nga iwi, kua pakeha i a
ratou, a, e kua mai nei ki te taringa, ko te ha o nga
kai e mau tonu ana i te waha E pai ana na te iwi
Na he whetu tenei ka ara i te takiwa o te rangi
He hira nga whetu, ko Tawera, ko Meremere, ko Rehua,
ko Matariki me te tini atu, otiia, i pokara noatia tenei,
ko "Te Whetu o Te Tau " Ko te torengitanga ekore e
matauria. Kowai ano tena tohunga ki te titiro i nga
hau o te rangi ? I poka noa ake tana tiaho i te po,
mawai e mihi tana rerenga ki te pae ? Ki te mea ka
marama te huarahi o tetahi ruruhi, tamaiti ia nei i nga
hihi o "Te Whetu o Te Tau" he mahi tena, a, i roto
i taua mahi, ka koa te ngakau mona i "hikitia ki te
ripa "
TE HAERENGA A REWI RAUA KO Te- Wahere
Me T0 RAUA PAKEHA
No te 16 o nga ra o Maehe ka eke matou i te
kaipuke o Ngatimaniapoto a "Aotearoa ' i Akarana,
ahiahi rawa ake ka u ki Taupo hika atu e uhunga
ana, ko Enoka te tupapaku he rangatira no Ngatipaoa







Ka mutu ki te tupapaku, kei runga ko Hori Pokai
Te Ruinga, kei runga ko Patara, kei runga ko
Wiremu Te Raurowha wha, kei runga ko Patene, kei
runga ko Ahipene, me ara atu rangatira o Ngatipaoa
Ka mea i ratou,—Ka tika kia tangi nga, manu o uta
ki nga manu o tai, kia tangi o tai ki nga manu o uta
Me whakatahe te wai o Waikato ki Hauraki Me
moe te wahine, marena i aku ringaringa kei mahi
totoro atu Ko Waikato te awa, ko Io Rauanganga
te tangata, ko Taupiri te maunga ko Potatau te
tangata, ko Taupo te whenua ko Ko Haupa me
tangata Haere mai haere mai ki uta haere mai e
Waikato, haere mai e to matou matua e Hare Reweti
haere mai ki te kainga, haere mai ki te iwi
Kei runga ko Hare Reweti—Karangatia e te iwi
e aku matua e aku tuakana, e aku teina 1 enei
te haere nei He haere aha ta te he haere " kei nga 
rangatira te korero Kaore au i kite i te tika i te
tai tonga, i te tai marangai i te tai hauauru ra nei ko
taku i matau ai ko te taura e maio iho ia e te rangi
tatu noa ki te whenua Ko enei e to iwi kia mau
ki te whakapono
Muri iho o tenei ka tu te kohikohi mo te perehi
No te putanga mai a Ngatipaoa ki a Tamati 
te ruru ki te kawe nga moni ka whakahua te
nge",—
Ko Tu.ko Rongo koia ko ngatai
Ko Tu ko Rongo koia ko ngatai
Potehe, potehe e potehe te kai -
Ki te whenua potehe
Na Ngatipaoa ki o te Paraone ngeri
i te kawenga moni mai mo te penei!!
Ka mate au ka mate au
Ka mate au i te whakama
I te kai kore o te oneone
I te tuaruatanga ki te piwaiwai
Piwai atu piwai atu
Na Patene Puhina tenei i te -
moni —
te koha a rua tu mutu a tautahi
Na Ngatipaoa ki a kini tenei ngeri i te-
tanga o a ratou moni —
Mawai ta ngaowhe—a
Hei topetope ariki
Ki moeiho ki te po ka ao te ra
"Whiua te paipa ki a Kona —rara 
Tumu kau ana te kuku
Ketekete kau ana te kaka
Teoteo kau ana te kotare —Teo 
Haere ake nga moni £22 6
Ka rere to matou kaipuke i te 180 nga ra tu rawa
atu i Pohokuwao te motutere i mate nei nga ope a
Ngapuhi i mua ai tukua ana i konei nga kai keri
koma ki uta, haere ana etahi o matou ki te korero ki
a Paoa Te Putu mo aua kai keu he tangata Maori
Ka ai tika te a mahi a matou, ka rere ki Pukorokoro
ki a Te Paraone tumukere ma .No te wiki ka 
noa iho to matou puke, ki waho ake o -
Haere ana etahi o matou kia -ki te
karakia hoki
No te a a o te mine Pukorokoro haere tonu
i taua rangi, moe tawa ata i Matapu i waenga ara,
ko Paraone to matou hoa haere i te ata, i te 5 o nga
haora ka koke ano, kihai i mataka te haerenga 
marere ki te awa o Maramarua Tae rawa atu
tatahi, kaore he waka Na ka atarakina i -
e to matou hoa o Tipene, a no te - i
o tera ka tae matou ka Nakunaku -
Piripi Te Aho raua ko tou i tuahine Ka tukua te kai
nei a te tuna ki a matou ehara i te hanga Ka haere
ka maruahiahi, ka marere ki tatahi ka eke ka te waka
i te awa o Whakangutu Hoe tonu i te atarau a
Meremere moe roa iho ki te waka kua mo hoki ika
tangata o te kainga e whakarapopoto ana hoki nga
iwi ki te whakawa whenua i Ranginui
No te 21 u Maehe ka u matou ki Rangiriri a taua ra
ka tu a Harepata ka mea —