Pukapuka 3, Nama 23
19010215

whārangi 1  (6 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

• [NAMA 23, O TE TAU TUATORU.] WAIRARAPA. PEPUERE PARAIRE 15th 1901. [Wharangi No 1] PANUI MO TE WHAKAINGOATANGA MEMA.

"Te Ture Kaunihera Maori. 1900." KI NGA TANGATA POOTI O TE TAKIWA MAORI O RONGOKAKO. Kia mohio koutou hei te Turei, i te 5 o nga ra o Maehe 1901, i waenganui i te 10 o nga haora i te ata me te 4 o nga haora i te •ahiahi, ka tu te pootitanga Meina mo te Ka- unihera o te takiwa Maori o Rongokako, ki te whare Runanga i Papawai. Tera ahau, e mau nei tooku ingoa i raro nei, e tae ki Pa- pawai kua whakahuatia ake ra, i taua ra, a, i waenganui i aua haora, ki te tango mai i nga whakaingoatanga mo etahi Maori kia 12 e ahei ana kia tu hei Mema mo te Kaunihera o taua takiwa. Ka ahei ia kai-pooti ki te whakaingoa Mema kia kaua e maha atu i te 12. Ko te Whakaingoatanga me whakapua- ki-a-ngutu, me tuhituhi ranei ki te pukapuka, ma te tangata pooti o homai-a-tinana ki au. Ki te tuhituhia me penei te ahua:—- "Ko ahau ko o Tuhia ki konei to kainga mo te ingoa o te hapu Ka whakaingoa i a [Nga ingoa o nga Maori e whakaingoatia ana kia kaua e inaha atu i te 12; hei Mei-a mo te Kaunihera Maori o te takiwa Maori o Rongokako. " (Ingoa)............ "Kai-titiro - —

Kai-whakahaere Pooti.'' Mo ata titiro nga kai-pooti ki nga tohutohu e whai ake nei, ara:— (a.) Ka whai inana te Maori kua tae nei nga tau ki te 21 neke atu ranei, e noho ana i roto i te takiwa, ki te whakaingoa. (b.) Ko ia Maori e whai inana ana ki te whakaingoa, ka ahei kia tu hei Mema mo te Kaunihera. (c.) Ka ahei ia kai-pooti ki te whakaingoa i etahi tangata Maori tika kia kaua e maha atu i te 12, hei Meina mo te Kaunihera. (d.) Ko ia kai-pooti e hiahia ana ki te whakaingoa me tae-a-tinana mai ki taku aroaro whakaata ai i ana tangata e whaka- ingoa ai, me whakaatu-a-ngutu me tuhi-a- pukapuka ranei. I tuhia i te 28 o nga ra o Hanuere 1901, ki Ponoke. L. 11. Grace (R. M. Kerehi), Kai-whakahaere Pooti mo te Takiwa Mao- ri o Rongokako. He Whakamarama. Kia mohio ano nga tangata e korero ana i "Te Puke" ko te tauira tena i runga ake nei, mo te ahua o te Whakaingoatanga a te ta- ngata i taana Meina i hiahia ai, ara, hei ho- atu ki te Apiha whakahaere o te pooti, i roto inga takiwa Kaunihera Maori, a koia ka tuhia iho nei nga Ingoa o nga Apiha hei whakaha- ere i te pooti, o ia takiwa o ia takiwa:— Ko Christopher Freke Maxcwell, mo te takiwa o Mangonui Hokianga Tokerau ; ko Gilbert Mair, mo to takiwa o Whangarei, Wairoa Ngaati Whatua ; ko George Thomas Wilkinson, mo te takiwa o Maniapoto ; ko Fox Maule Carnachan, mo te takiwa o To- ngariro; ko Thomas William Fisher, mo te takiwa o Taranaki; ko William Edward Goffe, mo te takiwa o Whanganui, Kurahau- po ; ko James Brooks Hackworth, mo te ta- kiwa o Raukawa ; ko Richard John Gill, mo te takiwa o te Arawa; ko John Brooking, mo te takiwa o Matatua, Horouta Taakitimu; ko George Kelly, mo te takiwa o Tamatea; Henry Hyde Carr, mo te takiwa o Kahungunu, ko Lawrence Marshall Grace, mo te takiwa o Rongokako, ka mutu nei nga Apiha hei whakahaere i nga pooti o ia takiwa o ia taki- wa e kiia i runga ake nei.

TE RIPOATA TUATAHI. Ko te take tuatahi i korerotia i roto i te hui i tu nei ki Apa Whare Komiti i Ngaiwi- tarawa Parewanui, i te 8 o nga ra o Hanue- re nei i timata ai te korero a nga tangata o nga lwi i hui mai ki taua hui, ara, koia te- nei aua lwi, ko Ngaati-Turanga o te takiwa ki Pokitana, ko Rangitaane o te takiwa ki Pamutana noota, ko Ngaati-Kauhata, o te takiwa ki Whiringi, ko Ngaati-Parewahawa- ha o te takiwa ki Rangitikei e tata ana ki Bulls, ko Ngaati-Waewae o te takiwa ki te Reureu e tata ana ki Matene, ko Ngaati-Pi- kiahu o te takiwa ki te Reureu o tata ana ki Matene, ko Ngaati-Hineimanu e tata ana ki Huteroike, ko Ngaati-Hauiti me etahi o Nga- ati-Whiti o Rata e tata ki Matene, ko Ngaa- ti-Rangi o te takiwa ki Raketapauma, ko Ngaati-Wharetoa e tata ana ki Patea, ko Ngawairiki o Kauangaroa e tata aua ki For- dell, ko Ngaati-Apa, mai i Whangaehu tae rawa mai ki Parewanui Rangitikei, ko Nga- rauru mai i Waitotara ki Kai-iwi, ko Ngaati- Ruanui me Ngaati-Hine i Patea Whenua Kuia, ahu atu ki te Hawera, ko Whanganui o te takiwa ki Whanganui. Ko te Tiamana i whakamaua ai e nga Iwi hei paahi i nga take e oti ana i te hui, ko Eruera Whakaahu te Kahu, ko te Hekereta- ri ko Taraua Marumaru, ko te Hekeretari kai-tuhi ko te Aomarama Tohu, ko te Ripo- ata o te Pepa ko Kipa. Take tuatahi:—Ko te whakarite i nga ta- ngata hei mema mo te Kaunihera Marae, o roto i te rohe potae o Kurahaupo, a koia te- nei nga Ingoa o nga tangata i whakaaetia e te hui, a, i paahitia hoki e te Tiamana, i ru- nga i te muna kua oti te hoatu ki a ia. 1 No Rangitaane KO Tiemi Kawana. 2 " Parewahawaha ko Hone Reweti. 8 " N'Waewae ko Wineti Parauihi. 4 " N'Pikiahu ko te Rangihoapu Hue. 5 "' N'Hauiti, Hinemanu, Whiti, ko Pene Pirere. G " N'Rangi ko Winiata Pahaki. 7 " Ngawairiki ko Aperahama Tahunu- iarangi. H " N'Apa ki Whangaehu ko Uru le Hungaoterangi. 9 " N'Apa ki Turakina ko Karena te Manaotawhaki. 10 " N'Apa ki Parewanui ko Keepa Wa- itere. 11 " N'Turanga ko Pitihira Roiri. 12 " N'Kauhata ko Raika Kereama. Ka kitea i te 7 o nga rarangi o te Turo Kaunihera Maori o te tau 1900, e mea ana kaua e nuku atu i te 12 nga mema, no reira kua whakaaetia e te hui enei tangata, hei mema mo te Kaunihera o Kurahaupo. Koia ka hainatia toku Ingoa hei tohu mo te paahitanga o tenei take i te aroaro o te whakaminenga o enei Iwi. Eruera Whakaahu Te Kahu. Tiamana o te hui.

Ripoata tuarua. Mo nga tangata i whakaaria hei mema mo te Kaunihera Whenua o roto i te rohe potae o Aotea. Koia tenei o ratau Ingoa. 1 Ko Taraua U. Marumaru. 2 " Te Roore Rangiheuea. 8 " Rakiwhata Peeti te Aweawe. 4 " Wiremu Ngapaki. Kua paahitia me tuku ki te Whare pooti ina puta i roto i nga Kahiti te ra e whakai- ngoatia ai. me te pootitanga. Notemea e ki ana te Tekiona 3, • i te G o nga rarangi o te Ture Kaunihera Whenua kaua hei nuku atu i te 3 nga meinga. He mea haina toku Ingoa, hei tohu mo te paahitanga o tenei take i to aroaro o nga Iwi kua oti nei to whakaatu o ratau lngoa i te Ripoata tuatahi. Eruera Whakaahu re Kahu. Tiamana o te hui.

Te Ripoata tuatoru. I runga i te tono a Tautahi ratau kona hoa n Waitotara, ara te Iwi, Ngarauru mo te tatu ki te Kaunihera marae o roto i te rohe potae o Whanganui e tono ana kia whaka- manaia e te Hui, kia 5 nga Mema mo te taha kia Ngarauru, kia 7 mo te taha kia Whanga- nui, Kua penei te whakataunga, ka purutia e te Tiamana nga ingoa o nga Mema o Nga- rauru ki a ia, mehemea ka tu he hui ma Ngarauru ma Whanganui ranei, inana, ara ma te Tiamana e kawe atu aua ingoa ki taua Hui korerotia ai. He mea haina toku ingoa hei tohu mo te paahitanga o tenei take i te aroaro o nga Iwi kua oti nei o ratau ingoa te whakaata i roto i te Ripoata tuatahi. Eruera Whakaahu Te Kahu. Tiamana o to Hui 10 1 1901.

Te Ripoata tuawha. I runga i te tono a Tutange Waionui rana ko Wiremu Ngapaki, kia whai mana tenei Hui ki te whai tikanga kia whakamanaia he Kaunihera marae, timata atu i te awa o Waitotara ka mutu mai i te Hawera, kua penei te whakataunga, he take tino pai tenei, a he take hoki e tika ana, me ata tono atu ki to, minita mo te taha Maori. He mea haina toku ingoa hei tohu mo te paahitanga o tenei take i te aroaro o nga iwi kua oti nei o ratau ingoa te whakaatu i roto i te Ripoata tuatahi. Eruera Whakaahu Te Kahu. Tiamana o te Hui 10/1/1901.

Te Ripoata tuarima. E inoi ana nga iwi i hui nei ki te Honore minita mo te taha Maori kia tukua mai e ia una whakaaro mo runga mo te take tuatahi, e whakamaramatia ana e te Ripoata tuatahi.