Pukapuka 6, Nama 9
19050427

whārangi 1  (8 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE PUKE KI HIKURANGI. (No. 9, o te tau tuaono) Kereitaone Wairarapa N.Z. Aperira 27, 1905. (Wharangi No. 1) TE PUKE_KI HIKORANGI.

[PUTEA]

Kei nga waahi katoa atu o te ao e whaka- nui ana i te putanga mai o te tau hoou e karangatia ana i runga i te ngakau hari, me te ngakau whakawhetai, he takiwa whaka- hari be takiwa ano hoki e titiro pouri ai nga tangata, me nga iwi katoa kia ratau mahi o te tau tahito kua taha ki muri, a, ka maha- ra kia haere a ratau mahi i runga i te nga- kau tupato, me te ngakau wehi me te wha- kaaro mohio. . Ko te tangata whakapono i taana tiroha- nga ki te tau kua taha, ka kite ia i te ringa o te Atua atawhai rawa, e arahi ana e tohu ana e hapai ana i a ia, i roto i nga matenga, me nga heenga, me nga raruraru i pa mai kia ia, a ka haere tonu ia i runga i te ngakau maia, he ahakoa he mea kite tatau i roto i te pouritanga tuturu e haerea ana e o tatau hoa, e noho tahi nei tatau, i ta ratau kite- nga ia tatau i roto i te pouritanga, kumea ake ana o tatau tinana, rae o tatau wairua ki roto i te ao marama, e takahi nei tatau i roto i tenei tau hoou 1905, mahue atu te ao pouri, te ao makariri, me te ao mate kai. 1 haramai o tatau hoa i runga i te kupu a te Ariki, haere koutou ki te ao katoa kore- rotia taku ingoa ki nga iwi katoa i raro i te ra, e kite ai koutou, ma toku ingoa ka whiti ai te maramatanga ki a ratau, ka ora ai o ratau tinana, ka whiwhi tahi ai ki tenei ra- ngatiratanga me tenei kiingitanga nui, ka ho- atu nei e au ki te ao katoa. Te iwi kanui te maaha te koa, te hari o te ngakau, ki tenei rangatiratanga me tenei kiingitanga nui, kua iri nei ki runga ia tatau, apiti mai ko te ora ko te pai noa iho, ko te honore me te whai rawatanga, e tino whaka- moemiti ana e whakahonore ana te "Puke Ki Hikurangi," ki o tatau hoa o Ingarangi, e kiia nei he Ingarihi i runga i te whakahau a to tatau kiingi, kia kimihia mai tatau i tenei pito o te ao, i to ratau kaha me to ra- tau whakapono ki nga kupu a te Atua i ho- mai ai, he kaha he manawanui ki te takahi mai i nga moana whanui, me ona ngaru ti- ketike na to ratau maia, kaha, i whiwhi ai tatau ki enei painga katoa e mahia nei i te ao i te po, kua mau nei to tatau Kotahitanga te here, ki nga iwi e noho mai nei i nga ti- ni motu o te Moana, hei rongo korero mo tatau hei whakapumau hei awhina, hei tau- toko i to tatau motu, hei whakamohio hei whakatika hei whakaora i o tatau tinana, here rawa u tonu hei tiaki i te kino i te pai i te mate i te ora, kia ora nga kai tuhituhi, me nga kai tiaki i tenei waea toro Moana o. nga pito e rua, kia ora te tangata na ana te- nei taonga nui i whakaputa tuatahi, hei tia- ki mo nga iwi maha i te Ao, hei ingoa nui mou un me ou whanaunga, me tou iwi i muri ia koe. Mo nga kaipuke e haramai ana i runga i te kare o te moana, e rua nga ahua, kotahi na te hau i kawe mai, kotahi na te ahi, he rino etahi he rakau etahi e kawe mai ana i nga tangata me nga kararehe, me nga kai me nga kakahu hei whakaruru i te Kotahi- tanga o nga tinana. Ko te whakapono hei manawa. Ko etahi o aua Kaipuke hei tiaki i te mo- ana me nga motu, ki te whakaaro ake kai roto tatau i te kohanga a te mahi tohu, na te Atua enei painga katoa kua pa mai nei kia tatau, kua kite nui o tatau kanohi, kua ro- ngo o tatau taringa, kua whakapono o tatau ngakau, kua ora tatau. Me hoki ake tenei pito o ta matau whakahonore whakapai, wha- kawhetai kia Kapene Kuki, te karere tuatahi nana tatau i kite i roto i te pouri kerekere e poho ana, i te ahua o te kararehe me te na- kahi, ka kitea nei tatau e Kapene Kuki, ka hoki atu ia ki tona Kiingi me tona iwi, ka mauria atu te ahua o tatau motu, me te ahua o tatau tipuna, tuarua ona taenga mai ki o tatau motu, ka waiho nga kai ma n tatau tipuna, katahi ano ka tonoa mai nga kai-ha- pai o te ture Atua e te iwi o . Ingarangi, ka uru o tatau tipuna ki roto ki te ture Atua i te tau 1814 kua panuitia e te "Tiupiri" i te tau tahito, nama 8 Wharangi 5. E wkaka- pai ana e whakahonore ana matau ki te Kuini o Ingarangi, nana nei i tono mai a Wiremu Hopihana hei Kawana mo o tatau motu, na ana nei i tino here tatau ki roto ki te Kota- hitanga o te mana huihui e kiia nei ko te "Tiriti," i tuhia ki Waitangi, enga rangatira kaumatua o Ngapuhi, i te 6 o nga ra o Pepu- ere 1840, nga rangatira taane wahine i o ra- tau ingoa, ka mutu rupeke ake 512, ko te nuinga o nga rangatira, me o ratau hapu o nga motu e rua nei me o ratau motu ririki, kaore i tuhi ki te "Tiriti," ko te tokomaha pea o nga iwi Maori i taua wa, tera e tae ki te 200,000 toopu, ka oti nei te tuhi e nga rangatira o ratau ingoa, mohio tonu o tatau hoa Pakeha, he ora tuturu tenei nao tatau mo te iwi Maori, heoi ano ka tiakina e ratau, ka whakahokia tetahi wahanga o taua pukapu- ka ki a te Kuini Wikitoria, te wahine ranga- tira whakaaro pai ki nga iwi, ka taka atu ki raro i tona naana, me ana kai-whakahaere me nga rangatira o tona iwi, ka tino mohio te iwi katoa kua uru tatau ki roto i te mana huihui o te Kingitanga o Ingarangi, hei matua MO tatau, ki te tutu ki te whakatete atu tatau ki a ia me ana tikanga, ka pakia ano tatau kia haere ai i runga i ana tohuto- hu me nga tikanga o tona iwi ake, e pai ai te tipa o tatau me o tatau uri, he nui te mohio o nga kaumatua i tuhi nei i o ratau ingoa ki te "Tiriti O Waitangi," i tuhi ratau mo te tangata mo te whenua, me nga Moana, me nga awa, i tuku whakarere rawa atu ki a te Kuini Wikitoria, ona ritenga katoa, engari ko to tatau mana i herea e ia ki runga, a, e mau nei ano, i mohio ratau he painga mo ta- tau mo ratau uri i muri ia ratau, kaore hoki nga kaumatua nei i kite i nga painga o ta ra- tau tuhi i o ratau ingoa, a, mate noa, na tatau i kite i tenei wa nga painga tinitini manomano, e kore n€i e taea te tatau, te iwi e toru tonu nga rarangi o te "Tiriti O Wai- tangi," ruarua nei nga korero kaore i whaka- maoritia nga tikanga o aua rarangi i taua wa i haina ai ratau, heoi ano he kupu i korerotia kia ratau, me tuhi koutou ki tenei pukapuka hei here i te ora ki to koutou oneone me o koutou tinana, me o koutou rawa tae noa atu ki nga whakatipuranga o koutou uri i muri ia koutou. Te iwi ko tatau tenei e titiro atu nei, ki o tatau mota ahoaho tonu whero tonu i te whare papa rakau, i te whare kohatu i te ho- ru ma, i te horu whero, e maro nei nga rori, matuaiwi i runga i nga maunga, me nga raorao me nga taha tika, ko nga awa wha- nui, kua whiti maroke nga waewae, ko te tangata kua toputia ki nga kakahu, ko te ihu anake me nga konohi i puta ki waho, KO nga moana nae ona kokorutanga kua waiho hei rukenga mai ma nga kaipuke, i o ratau utanga hei oranga mo o tatau tinana, e ahu mai ana i nga motu katoa o te ao whanui, ko nga taha tika kua waiho hei unga mai mo nga waea toro moananui, hei rongo korero hohoro mo tatau katoa e noho nei i runga i o tatau motu, engari i whakahe nui rawa te tokomaha o nga iwi Maori ki te "Tiriti O Waitangi," ara, te nuinga tonu o nga iwi, he nui nga whakahe rae au ano, e tuhi nei i tenei korero i te whakahe au i nga ra maha ka hori nei ki muri, no te tau 1869 katahi ka ahua mohio, ka timata te whakahua i te- nei ingoa i te "Tiriti O Waitangi," kai te korero tonu nga Pakeha noa iho, ko to kou-