Nama 108
190703

whārangi 1  (12 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


 
Te Pipiwharauroa, He Kupu Whakamarama NAMA 108. GISBORNE. MAEHE 1907. HE TANGI, HE UHUNGA. Piko nei te matenga, Ngaro nei o matou hoa Tau mai ko te pouri nui, Riro atu ki ta po, E te tama a te Atua Tangihia i muri nei, Tenei arohaina mai. Tenei arohaina mai. HE tokomaha nga tangata, Maori pakeha ranei, kua tangihia, kua uhungatia e matou, otira ko te aroha ko te pouri, kahore e rite ki to matou aroha ki to matou pouri o tenei ra i taenga mai o te rongo kua hinga to matou kaumatua, kua moe i te moenga roa o te mate ara a te Atirikona Hamiora Wiremu o Te Aute i te po o te Taite te 14 o nga ra 6 tenei ma- rama. E tangihia ana etahi tangata no te mea i rangona nuitia o ratou ingoa, tena ko Te Wiremu i tangihia ai ehara i te mea mo te rahinga anake o tona ingoa engari mo tona pai mo tona atawhai i te tangata. He matua ia no te pouaru raua ko te pani, he hoa no te rawa-kore raua ko te whairawa, no te Iwi Maori, no te Iwi pakeha, no te Hahi Maori no te Hahi pakeha, haunga i enei motu anake engari i nga wahi katoa o te ao. No te 17 o nga ra o Hanuere 1822 i whanau ai a Te Wiremu, e tata ana ona tau ki te 85, ko ia te tama tuarua a Atiri- kona Henare Wiremu, ara a Te Wiremu Karuwha. Ko tona matua he apiha no tetahi o nga kaipuke whawhai o Kuini Wikitoria, he momo rangatira. No te tau 1846 i whakapangia ai ia hei rikona, no te tau 1853 hei piriti. I marena ia ki te tamahine a Atirikona Wiremu Wiremu, ara, a Wiremu Parata, Pihopa tuatahi o Waiapu. I te tau 1847 ka tonoa ia e Pihopa Herewini kia haere ki Otaki ki te whakamarie i nga raruraru i waenganui i te pakeha i te Maori. No muri mai i ru- nga i te pitihana a te iwi ka whakatuturu- tia te noho a Te Wiremu ki Otaki. E waru nga kura i whakaturia e ia ki tera takiwa, ko te iwa o nga kura ko te kura nui ki Otaki ake 120 tae atu ki te 130 tamariki o tenei kura. I te tau 1852 ka tae a kawana Hori Kerei ki Otaki ki te tono i a Te Wiremu kia haere ki Heretau- nga hei kaitiaki i nga Maori i te mea kua nui rawa te haere a te pakeha ki Heretau- nga, hei takawaenga i waenganui i te Ma- ori i te pakeha ina puta he raruraru. I mea ano a Hori Kerei ma te Kawanata- nga e hoatu ki a ia kia 4000 eka hei tura- nga kura ki tana wahi e pai ai; i tono ano hoki nga Maori ki te haere mai ia ki waenganui i a ratou noho ai ma ratou e hoatu he whenua mona. I whiriwhiria e Te Wiremu ko Te Aute. Ki ta te Wire- mu ki i tapaea a Te Aute e nga Maori ki tona tinana ake. I te haerenga mai o Te Wiremu ratou ko tana whanau i Otaki ki Te Aute i haere mai ma roto o Manawatu, kaore he huarahi i era ra. Ko te whare tuatahi o Te Wiremu i noho ai ki Te Aute he whata 14 putu te roa e 8 puta te wha- niu, ko nga pakitara e 3 putu e 6 inihi te tiketike. I muri mai ka hanga e ia he whare raupo mona e rua nga ruma. E ono nga tau o Te Wiremu ratou ko tana whanau i noho ai i roto i te whare raupo, i whakatupuria tonutia ki konei tana ta- mahine a Hinepaketia. Ko Te Aute i era ra he rarauhe, he ngahere, he repo. Ko te timatanga tenei o Te Aute Kareti, tetahi o nga tino kareti o Niu Tireni. Na te manawanui na te kaha o Te Wiremu i tu- pu ai tenei kura. I nga ra tuatahi o Te Aute i te kore oranga ka tutakina. No te tau 1873 ka whakatuwheratia ano te kura,