Nama 142
191002

whārangi 1  (12 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


 
Te Pipiwharauroa HE KUPU WHAKAMARAMA. NAMA 142. GISBORNE. " He ao te rangi ka uhia. He huruhuru te manu ka rere." PEPUERE 1910. "Kui! Kui! Whitiwhitiora."

HE AITUA. NO te 28 o nga ra o Hanuere nei ka pa he aitua nui whakaharahara ki te Pariha o Turanga; ehara i te mea i hangai ki Turanga anake te nui o te aitua nei engari ki te Pihopa- tanga ano hoki o Waiapu, ki te Hahi Maori ka- toa, puta atu honi ki nga iwi e rua o Niu Tireni. Ko te aitua nei ehara i te mea he Totara-akinga- hau no te wao nui a Tane, engari he whare karakia, he whare whakairo, he whare wananga, he oha na te hunga kua ngaro ki te po, kua wera i te ahi. Ko te whare karakia o Man u tu ke, wahi o Turanga, kua pau i te ahi. He whare nui tenei, he whare atahua, he whare e whaka- mihia ana e nga iwi e rua o nga motu nei. He whakaputanga tenei whare no te mohiotanga o nga kaumatua ki nga mahi whakairo, a he whakapu- tanga ano hoki no to ratou whakapono. Ka kitea hoki te mana o te Atua o Taumatakura i te whawhai i Tokakuku ka mahue i tena iwi i tena iwi ana mahi ka huri mai ki te whakapono. Ka ara i nga iwi o Turanga ko Hamokorau te whare karakia e pau ai te mano tangata ki roto. Muri iho ka hanga ko te whare karakia tuatahi. He whare nui tera he whare atahua. Tetahi mahi nui atu ko te tonga mai i nga pou i roto i te awa. Ina nga ngeri i te wa e toia ana nga rakau na, he tangi na te horirerire raua ko te kihikihi— Te ngeenge ngeenge nge i aku tu Te ngeenge ngeenge nge i aku tu I te pikitanga nei, ti rori rori rori. Tare; whaata tu, tare whaata tu, tare whaata; tu Tare; horeete tu, tare horeete tu, tare; horeete tu Kuta kita kita. Ka te tangata kamura i te whare ko Aperahama Matawhaiti, ko nga tohunga whakairo he nui atu i runa tonu i te hihiko o te iwi engari ko nga tino tohunga ano ko Natanahira Toromata raua ko Paratene Turangi. No te tau 1850. Ko te hanganga o te whare nei nga iwi katoa o te Taira- whiti; ko te tino mahi na te iwi kainga, ko ta Ngatikahungunu ki te Wairoa tae atu ki Here- taunga tae mai hoki ki a Ngatiporou he awhina i nga kai mahi ki te kai. Ko te whakairo kaore i rite ki nga whakairo o naianei. He whakairo tawhito tera e kiia ana tona ingoa he Manaia. Na te Pihopa tuatahi te take i mahia ai ko tenei whakairo. I kino ia ki nga mea whatero- tero nei kia whakaurua ki roto i te whare karakia, ka mea atu nei ki nga tohunga," Kaore he whaka- iro ke atu?" Ka mea mai era na, "E tenei ano tetahi he Manaia." Ka mahia ko tera a he hanga atahua. I te Kawanga o te whare i te tau 1863 ka hui te mahi a te tangata, pokia te whenua. Ka waiatatia e Ngatiporou i reira te- tahi waiata, ko te kai takitaki ko Kemara Hape he tangata tataki no Ngatiporou— Maringiringi ai te wai i aku kamo Ko tona hekenga tonu, na Maui tonu aua poka- pokanga He tini te kowhao. Homai noa ra he mimiro mo te waka E mau ai, koi rana noa ra te taro a Kea I taiporutu ra, i te tai whakaki na Whiringatau Pokipoki whakaaro i. Ka riro ra e te momo o te tangata ka memene ki tawhiti;