Nama 161
191109

whārangi 1  (12 ngā whārangi)
2titiro ki te whārangi o muri


 
Te Pipiwharauroa

HE KUPU WHAKAMARAMA.

NAMA 161.

GISBORNE.

HEPETEMA 1911.

"He ao te rangi ka uhia, He huruhuru te manu ka rere."

"Kui! Kui! Whitiwhitiora."

He whakahoki ki a Puhi Kairangi.

KAORE e taea te parekura o nga tohutohu a "Puhi Kaiariki" e mau nei i roto i te Pipi. Ko to matou whakaaro ko ia nei katoa nga whakaaro o era atu tangata mo to tatou ahua ki te waipiro ko a Puhi Kaiariki e korero nei, ahakoa nana ake ana korero, he whakaaro e puritia ana ano e te nuinga o nga tangata kai Ma matou e ki ake kaore he tohu- tohu kino atu i enei hei tohutohutanga ma te tangata ki te iwi. E mohiotia ana te kino o te waipiro, kaore he tangata i te kuare ki tera taha, ko Puhi Kaiariki anake e mea ana he wai pai he wai ora. Engari kaore i te kotahi nga whakaaro o te tangata mo te ahua o te peehi i tenei mea kino i te Kei te mohiotia iho te kino o te waipiro, he huarahi mai no te mate, a ka tohutohu ai tetahi ki te iwi kia kai tonu i taua kai, he mea miharo rawa ki a matou. Ki ta matou nei whakaaro he korero paki waitara na Puhi Kaiariki ana korero, kaore ia i te ata titiro iho ki na kino e hua mai ana i roto i tenei kai. Mehemea he tohu- tohu na Puhi Kaiariki ki ana ake tamariki kia rere ki te mate, tera te ngakau e mea ake e pai ana, nana tonu hoki ana tamariki; tena ko te tohutohu atu ki na tamariki a raua tangata kia rere ki te mate, ka ki matou he mea kino.

E ki ana a Puhi Kaiariki he wai ora te waipiro, mehemea i kiia e ia he wai haunga

kua hangai ki te tikanga o te kupu Maori. Ko ta te Karaipiture i ki ai mo te waina whaka- haurangi, " He huare (paitini) no nga tarakona, he huare nanakia (paitini) no nga ahipi." Kei whea ianei te ora i roto, kia kiia he wai ora. Ki te tirohia a matou korero i roto i nga Pipi o Mei, o Hune, o Hurae me Akuhata ka kitea iho nga mate i hua mai i tenei kai kaore ona take kia kiia he wai ora.

E ki ana ano ia he kai na nga ariki. Kaore e taea e matou te whakahe tenei korero, ehara hoki matou i te hoa noho tahi no nga Tiuka me era atu tu tangata. Engari he whakapae tana e ki nei he kai tenei na na Pihopa, na nga Minita, kei te he tenei korero, kaore hoki e taea e ia te tautoko tana korero. Ko te kino o te waipiro he patu tangata, he whakatutua i te tanata ehara i te mea he whero no te ihu. Ko nga Tiuka kaore e kitea ana ki na huarahi hu- rori haere ai, kaore hoki e taka ana i runga hoiho; engari na Maori, nui atu. Na konei matou ka ki ko tatou e mate ana, hei aha na Tiuka na.

Mo te taha ki na hoia, ko te take tonu tenei o te mate a Ruhia i a Tiapani. He iwi hau- rangi a Ruhia, he haurangi kore a Tiapani. He tino korero na Rore Rapata raua ko Rore Kitina ko na tino hoia ko nga tangata kaore e kai

Mo te taha ki na kai paitini a te Maori, kaore aua mea e kainga ana i te wa paitini, engari i te wa paitini kore. He porangi anake te tanata kai i te karaka werawera. Tena ko