Nama 2
18810515

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
MATARIKI.

koutou—Kaore—he mea ke, kia whiwhi ko ratou, kia mate ko koutou.

Heoi. Kia tupato i te wa e taea ana;

kei maro tonu te haere, te whai okioki- nga, te aha.

Whakakorea atu nga tikanga Kaitiaki inaianei tonu kei taka rawa ake ki ona ra a pouri nei, kua tureiti, te whai mahara.

Rae-Totara.

Rae-Totara. He korero tara mo nga tamariki.

UPOKO I.

Tena, ka noho matou, a, ka tahi ratou ka haere ki te moana ki te hi ika. Hi ana, a, ka ahiahi ka hoki mai. To matou unga mai ki uta ka totoia o matou waka ki tahaki. Ka tahi matou ka haere ki te kainga, me a matou ika. Haere atu ana, e ka ana nga hangi. Ka tae atu hoki nga ika, a, ka whakataona. Ka tao nga umu, ka tahi ka hui matou ki roto ki te whare runanga.

Ka rokohanga atu o matou tetahi kaumatua, ko Te Toonga Ra tona ingoa, e korero ana tona korero ki te iwi kainga. Ka tae Ia tenei kupu, nana, " E hikama, i au e haere ana i te whenua i mua ra; ka rongo au i te korero mo tetahi tangata i whakaturia hei minita karakia.

Na, mahi ana taua minita i taua mahi. A, kitea ana e tona hahi, tona he. Ka tahi ka nui te riri o nga tangata ki a ia. Ka tahi a ia ka whakatakatia ki raro i te torona. Na, E hika ma, ka hinga taua tangata i runga i tona mahi karakia.

Ko te ingoa o taua tangata ko RAE- TOTARA.

UPOKO II.

No te mutunga o te mahi a, Rae-Totara i reto o te hahi, katahi pa mai te wehi ki a ia. Katahi ka whakaaro a ia, " Me pehea ra, he oranga moku, ina hoki, kua hinga au i era i mahi karakia oku."

UPOKO III.

Na, i tahuri a ia kite mahi roia, ma reira ka whiwhi ai ki tatahi oranga mona. Na, mahi ana a ia i tana mahi. Kitea ana e nga tangata o tona iwi he he ana mahi.

No te mohiotanga o nga tangata o tona

iwi ki a ia, katahi ka riri atu ratou ki a ia. Katahi ka omaoma haere a ia ki ia kainga, ki ia kainga. Na wai ra hoha noa iho taua roia i te nui o te whakatete ki a ia. Kaore he taunga iho mo ona waewae i te nui o te riri.

UPOKO IV. Na, i te whenua i mahi ai taua roia.

minita i tana mahi roia, e rua nga tino iwi e noho ana i* reira. Ko te Iwi Tawhito, ko te Iwi Hou. No te Iwi Hou Rae-Totara. Otira kihai tona iwi ake i whakaaro nui ki a ia. Kua marama hoki te take.

Katahi ka pena te whakaaro a Rae-Totara

Kua mutu taku mahi minita. Kua kore

toku iwi i pai mai ki au, hei kaiwhakaako mo ratou i runga i taku mahi roia. Heoi. Me pehea ra ahau."

UPOKO V.

Ko taua iwi ko Iwi Tawhito nui noa atu to ratou, matauranga ki o ratou tikanga whakahaere, ki o ratou ture ake Otira, ngaro ana ia ratou etahi o nga tikanga nui o te Iwi Hou, koia hoki te tino iwi o aua iwi erua.

Na, whakatika ana a Rae - Totara, whakaaro ana a ia i roto i aia, '"Kaore toku iwi ake i pai mai ki au hei minita hei kai whakaako ranei mo ratou. Heoi ka huri au ki te Iwi Tawhito ki te Iwi kaore ano mohio ki te kino o taku Iwi ki au."

A haere atu ana a ia ki tetahi wahi ke, i roto i te Iwi Tawhito kauhau ai. Ko tona arero tona hoari.

Ka mea atu aia ki te Iwi Tawhito i te kino o te mahi a tona iwi kia ratou. I mea atu ano hoki a ia kua tinihangatia ratou o te Iwi Hou, ara etahi o tona iwi ake. Ki tana ki i whanakotia e etahi o ratou nga whenua o te Iwi Tawhito he kore kaore ratou e mohio ki nga ture o to Iwi Hou.

A, tetahi ki ano ana, koia ko Rae-Totara te tangata kaha ki te whakaora i o ratou whenua mate, ara i nga whenua i tangohia hetia etona iwi ia ratou. I ki atu ano hoki a ia Ko te Atua Kaha Rawa tona hoa tautoko, ma te Atua a ia e whakakaha i runga i tana mahi whakatika i nga he o mua.

UPOKO VI.

Na, i to takiwa i uru ai a Rae-Totara i roto i nga mahi kauhau ki te Iwi Tawhito, kei te noho marire tatou, tena hapu i tona kainga, tena hapu i tona kainga.

Kaore ho tangata i te mato. Erangi he torutoru ratou i te noho whakatete ki tetahi tangata kotahi o te Iwi mohio, mo etahi whenua. E ki ana tetahi nana etahi wahi o aua whenua; ki ta tetahi i ki na ratou. Otira, ko te iwi nui tonu, ora noa atu ratou i taua takiwa. Nui noa atu te whenua hei kainga noho mo ratou me o ratou tamariki i muri ia ratou

UPOKO VII

Pena ana te ahua o nga ritenga i te wa i whakatika ai a Rae-Totara ki te mahi whai- korero ki te Iwi Tawhito, ki to whakaora i o ratou mate.

Korero nui ana a ia kia ratou. Huihui mai ana nga hapu katoa o taua iwi ki te whakarongo ki ana korero.

Ko te tu o ana korero katoa koia tenei. " Ehoa ma o te Iwi Tawhito! Ka nui to koutou mate, ara, o koutou whenua. Kaore koutou e mohio ko enei papa whenua pai e whakaarohia ana e koutou kua riro ki te Iwi Mohio, a, e nohoia ano hoki e ratou, Na Koutou tonu ake aua whenua, nga whenua o koutou tipuna. He he te noho a taua iwi ki runga ki a koutou whenua. Maku o koutou whenua e whakaora e whakahoki.

Me tuku mai ki au te whakahaere kia whiti mai ano te ra ki runga i a koutou, Te Iwi i arohaina nuitia e au. Na, i runga i taku mahi ka puta nui ai te moni mo koutou a muri atu. Ko te tangata, kaore he hikipene i roto i tana pakete ka whai

koura a ia; ko te tangata kaore ona piihi whenua kotahi, ka whai eka a ia. Koia kaore he rapaki, ka riro ki a ia, he whare, he kiki, he kakahu. Ko nga tangata e mea ana kia haere i runga rerewe, ka hangaia ano he rerewe mo ratou. Ko nga tangata, e mea ana, mo nga whapu, hei unga kaipuke, timu, aha ranei, ka nui to ratou he, ki te kore ratou e haere wawe atu ki a ia, whakaatu ki a ia i o ratou mea katoa e hiahia ana kia meatia e ia."

Ko nga korero ena a Rae-Totara ki te Iwi Tawhito.

UPOKO VIII.

No te rongonga o te Iwi Tawhito ki nga korero a Rae-Totara, mihi nui ana ratou ki te pai.

Manawa reka ana ratou i tona kupu mo to nui o te moni kia puta mai kia ratou i runga i tona whakahaere i o ratou whenua, i o ratou taonga. Katahi ano ka marama kia ratou te nui o te he a ta Iwi hou e tau ana kia ratou mo to taha ki o ratou whenua.

Kihai i roa o whiriwhiri ana, whakaae ana te nuinga o nga tangata o te Iwi Tawhito o taua takiwa ki nga korero katoa a Rae-Totara. Me te whakaae ano kia hoatu o ratou whenua mate, o ratou whenua ora, mo a ratou mea katoa ki a ia, whakahaere ai, pupuri ai, mo ratou.

UPOKO IX.

Na, i taua whenua i mahi nei a Rae-Totara i tana mahi, he nui nga taniwha o reira. Engari ho tu taniwha ke atu i a Pekehaua, ia Hotupuku, ia Kataore. Ko nga taniwha horo tangata enei o mua. Ko tetahi o nga tino Taniwha o te whenua i noho nei a Rae-Totara, ko tona ingoa ko te HUPI- RIMI KOOTI. Ko taua taniwha he mahi tika anake tana mahi. Ma taua taniwha e ki, kia pena, ka pena,—kia pera, ka pera Kaore i kitea e ia te mahi he. Ko nga iwi katoa i noho ra a Rae-Totara i to ratou kainga e tino wha- karongo ana aua iwi katoa ki ki taua Tani-

wha. Ko nga taniwha i raro iho i tenei ko HOKO, ko RETI, ko MOKETE me etahi atu. Ko HOKO, ko RETI, he taniwha ahua pai ano aua taniwha — Ko MOKETE, he taniwha whaiwhakaaro tora ki nga iwi u taua whenua. He taniwha whakaputa moni kia ratou. Otira, ko tona he, he nui rawa te pakeke o ana ritenga katoa.

Me ho mea ka hoatu etahi moni ki te tangata, a, me he mea ka kore e whakaho- kitia a tonutia aua moni i te takiwa tonu i whakaritetia ai; mehemea ka whakapuku- riritia ranei a ia, he tino autaia a ia, he tino nanakia, he taniwha horo whenua.

Nui atu nga tangata i tae atu ki a ia i mate i runga i te pukuriritanga o taua taniwha o Mokete. Koia ano te take i ahua wehi ai nga tangata mohio ki te wha- katata atu ki a ia, kei mato ratou i a ia, kei horomia e ia o ratou whenua.

UPOKO X

Riro katoa ana ki te ringaringa o Rae-

Totara nga whenua mate, me nga whenua ora o etahi o nga hapu rangatira o te Iwi Tawhito, i runga i nga ritenga whakahaere mo ratou.

A, no te rironga mai ki a ia i aua whenua a te Iwi Tawhito, katahi ka haere tonu atu a ia ki te Ana o te taniwha Mokete.