Pukapuka 0, Nama 29
18840715

whārangi 2  (30 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 

Te Hupirimi Kooti.

 

No nga ra o Hune ka noho te Hupirini Kooti i Akarana; ko Te Kirihi te Kai-whakawa. Tetahi hara na Pinohu Heta Pakaraka, i kiia nana i mate ai a Takehore No Ngapuhi enei tangata. He waipiro te take o ta raua whawhai. No te whakawakanga, ka kiia e te tekau ma rua, kaore i tau tera hara ki a Pinohu; a, puta ena ki waho. Kotahi te Pakeha, i poka noa ki te tuhituhi i te ingoa tangata ki ena pire-moni. Tau ena te hara ki tera; a, he whare-herehere te kai e tami ai ia mo nga tau, 14. Kotahi te Maori, tona ingoa ko Hone Rata, no Mangonui; te hara, he pokanoa ki te tuhituhi tiaki-mori. Whakatauria iho te hara ki a ia e 9 nga marama e ngungu ai i te aha ra. Maumau ta te Kura, tana ako i tenei tangata. E rehu koe nei i tau kowhatu. Tetahi atu Maori, ko Hepa te ingoa, no Ngapuhi. Te hara, nana i wahi te wharekarakia i Ohaeawai, tahaetia ake e ia, e 2 pukapuka rehita me nga moni, £4 10s. Whakatauria ena mo tenei tahaekino i nga moni tuku ki te Atua, e 3 tau ki te whareherehere kurukuru ai i te kamaka.

 

Nga Mema Maori.

 

KUA karangaranga te taha Maori kia whakaturia ki te aroaro o nga iwi o Aotearoa, etahi puwhakaaro hei mema mo te Paramete hou ka whano nei ka pootitia. Nga mea ka rangona, ko Hone Mohi Tawhai, M.H.R.; ko Meiha Te Wheoro, M.H.R.; ko Ihaka Te Tai, ko Wi Katene, ko Raniera Wharerau, ko Timoti Poihipi ko Wi Pere, ko Henare Potae ko Timi Waiti, ko Henare Tomoana, M.H.R.; ko Hamiora Mangakahia, ko Henare Kaihau, ko Taiwhanga. Tokotoru nga mema ka whiriwhiria i roto i enei hei mema, ma nga pooti a nga iwi e whakatuturu.

 

Te Paramete.

 

I TE huinga o te Paramete i a Hune nei, hinga tonu atu te Kawanatanga o Meiha Atikini. Nga mema i peta i te pootitanga ai, kia turakina tenei Kapineti (Cabinet) tokoiwa. Kua kore e puta tetahi mahi i naianei, kua whakaae hoki a te Kawana me pakarukaru tenei Paramete; me tu he pooti-mema mo te Paramete hou. Ka whano, ka whakatatae; a tenei ake te mohiotia ai, kei wai te papa, kei i a wai te huka.

 

Nga Whare Waipiro i Akarana.

 

No ta 1 o nga ra o Hurae nei ka mana te ture i meatia e nga Kominana Raihana-waipiro, kia katia aua whare katoa i te 10 o nga haora o te po. Ki te mea, ka poka noa tetahi ki te whakatuwhera i muri iho o taua haora, ka kiia he hara tera; a, ka kumea atu nga rangatira o te whare ki te whakawakanga. Na, e meatia ena kia whakamutua nga wahine e tu ena ki roto ki te whare hoko waipiro, kia waiho ma nga tane anake tera hanga.

 

Nga Nupepa Maori.

 

KUA tae mai ki Akarana te tauira o tetahi nupepa reo Maori, no Rotorua, na Ngatiwhakaue. I meatia mai e nga Maori na ratou taua nupepa ko Te Whetu o te Ata, te ingoa taua pepa. Ki te porotutuki tenei mahara a Ngatiwhakaue, he whakapai anake ta TE KORIMAKO ka ai he hoa mona i a Te Waka Maori, i a Te Whetu o te Ata, hei taatari mo nga he e hinga ena ki te taha Maori. Haunga hoki te nupepa reo Maori o te taha Kingi, kei te hokinga mai pea o Tawhiao, ka ara tera Tena e te iwi; hikihikitia, hapahapainga.

 

I te whawhai ki Tepa (Debbah), i Ihipa, hinga iho te tana, e 2,000 tangata.

 

Kihipane.

 

I TE turanga o te whakawa o te Hupirimi Kooti ki Kihipane i nga ra o Hune tokorua nga tangata Maori tahae-kino i whiua e ta ture. He pokanoa i runga i te ngakau-pango kia tuhituhi tiaki a, tahaetia ena e rana te ingoa tangata hei whakamana mo ta raua mahi whanoke. Whakaaro ai pea rana, kua moe nga kanohi o te Atua i pera ai. Aha kitea ena ta raua keia, a, whaka tauria iho te he kia raua. Kawea atu ena nga tokorua ra mitimite raua i o raua arero ki roto ki te whare o te mekameka rana ki te hanahawhi. Kotahi tau tetahi; kotahi tau e 6 marama o tetahi.

 

Ahuriri.

 

E KI ena te nupepa o te 19 Hune, no runga i te kaha o ti ua, ka pupuke ake nga wai o nga awa, a, tu ena te moana i runga i te tua-whenua. Ko Ngaruroro te awa i tino pupuke ake, ka atu, kai atu i te whenua, pai ake tetahi wahi o te huanui Kia kainga koramuramutia te huarahi o nga kata, o nga pahihi i ka kaingahaeretia te whenua a , kia 2 putu ki muri ka taea te ara rerewe. Ka mahi ra koe te waipuke; me korero hoki ?

 

Tera he whenua kei Nepia, te ingoa ko Omanawira (Ormondville). No te menenga o te Komiti whakaae Raihanawaipiro, kaore i whakaaetia, katia katoa tia ena aua whare patu-tangata Haere rawa atu nga Pakeha nga terena, kaore he whare nohoanga, i ririhau hoki nga rangatira o nga papara-kauta no te mea, i katia te waipiro Engari koa, ko nga tangata whakaaro tika kei $e whakakoakoa mo te whakakahoretanga nga Raihana-waipiro o tera wahi No Hune te 22 te nupepa i taia ai tera, i kite ai a TE KORIMAKO me era atu nupepa o te motu nei.