Pukapuka 7
18840606

whārangi 2  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TAUMATA TOA, WAIAPU. Kua puare tenei toa inainei, a te tino taonga ataahua nga mea e hokona ana. He Kakahu rere ke, rere ke, nga ahua. He ti, he huka, he paraoa me ena tu kai katoa. A he taputapu maitai ano hoki etahi. E utua ana ki te moni te Poaka, te Hoiho, te Keka, te Kaanga me era atu mea e hoko ana. HORI WAAKA. KI A MAUA HOA MAORI He whakamaharatanga atu tenei kia koutou kei a maua e takoto ana inaianei nga PAURA tino pai rawa He HOTA, he TINGARA ano hoki. He PU TUPARA he PU HAKIMANA. He PU PUKUKUMU, he kariri me nga mea hoki mo te whakapuru. He whakapuru, he Tingara, mo nga whakarawe hou. Kua kawea katoatia mai enei mea e maua i Ingarangi, i te kainga i hangaia mai ai, no reira ka taea e maua te hoko atu kia koutou i nga mea pai rawa, me te whakahoki iho ano i nga utu ki raro rawa i o etahi atu tangata. Ka taea e maua te hoko kia koutou i te pu pai mo nga PAUNA E RUA. Tenei nga PAKAWE HOTA, Na PARAHI PAURA Me nga mea katoa e hiahiatia ai koutou. Kia mahara mai ki a koutou HOA TAWHITO kia PANERA me PAERANA i te Whare Maitai, te whare pai rawa ma koutou, he pai no nga taonga, he ngawari hoki no nga utu. He kaka, kaheru, parau, rakaraka. He ti, huka, tupeka. He pu, he paura, he hota, he tingara. NA PANERA ME PAERANA. Kihipane, Hune 6, 1884. TE UTU MO TE WAKA. KO te utu mo te WAKA MAORI i te tau e ono hereni, me homai taua moni ki mua. Ka tukuna atu te nuipepa i te Meara ki te tangata e hiahia ana me ka tukua mai e ia tana moni ki a te Kaituhi o te Waka Maori. Pouaka, No.10, Poohitapeta, Gisborne. He pane kuini, He ote moni ranei te moni tika ki te tuku mai te meera. Ko te mea tika rawa me huihui nga moni o E tangata o te Wahi Kotahi. Ki te tahi tangata Kaitiaki Toa, Apiha ranei o tana takiwa mana e tuku huihui mai nga moni. Mo te whakaaturanga o nga tangata nana nga moni. TANGATA MATE. Ko te Kameta Rihi, he kotiro rangatira, i mate i te 16 o Mei, 1884, ki Port Waikato; 11 ona tau. Kanui te aroha o tona iwi ki a ia. TE WAKA MAORI 0 AOTEAROA. TURANGANUI, KIHIPANE, HUNE 6, 1884. He kapi rawa no te Waka i tenei putanga, i nga tini korero roa mo te Pire Reiti Whenua Maori, i kore ai e taea te whakauru atu, i nga reta tuku mai a etahi o nga tangata e tautoko ana i te nupepa nei. Heoi ka tiakina mariretia ano aua reta, hei utanga mo te Waka a tetahi putanga. Ko aua tangata tuku reta mai, ko Wiari Te Puoho, Te Wharekiri Te Pohoroa, Hutana Taru, Riwi Taikawa, Latima Braham me Ihaka Te Kaituhi. Tenei te paunitanga o Henare Potae ki nga tangata maori e te takiwa Tairawhiti, kei nga wharangi o te nupepa nei. E tona ana ia kia pooti katoa nga tangata Maori, kia tu ko ia hei mema mo te Paremete. E whakaatu ana hoki ia i te he o te whakatu hawhekaihe e ahua pakeha ana hei mema. Heoi he tangata rangatira tenei a Henare Potae, he momo tipuna te tangata hoki e whai ingoa ana, i waenganui o ona iwi Maori. Tokotoru nga Pakeha, o tu ana ki te karanga pooti ma ratou kia ta hei tama mo te Paramete, me to takiwa Tairawhiti nei hei whakakapi mo te turanga o Maketanara, i mutu nei tana turanga hei mema, i runga tana hiahia haere ki Ingarangi. Ko te hunga tokotoru nei, ko Te Riihi, ko Te Raka me Kenana. I hiahia te nuinga o nga pakeha, kia whakaturia a Te Pokuru hei Mema mo tenei Takiwa, kia kaua ai hoki e tautohea e etahi, no te mea e poto ana te takiwa i mua mai e te nohoanga o te Paramete, a mehemea ka tautohea ka roa te whakahaerenga a o hore e rokohanga ata e te Memo hou te puaretanga o te Paramete te rima e nga ra o Hune. Tetahi whakaaro hoki tera pea e poto rawa te nohoanga o tenei Paremete, a ka mutu katoa nga mema nga Pakeha me nga haori hoki a ka timata te pooti hou mo nga mema katoa, puta noa atu i nga motu e rua. Kati i runga i tenei whakaaro, ka whakaae, a Raka raua ko Kenana, otira kihai a Te Riihi i whakaae, a no tona hokinga mai i Akarana, ka timata tonu ia te whaikorero ki nga pakeha o Kihipane. Na reira ka tu ake ano era tokorua ki te whakataetae haere, a kua whakaritea te ra hei karangatanga mema, ko te 9 o nga ra o Hune, o ko te ra hei pootitanga ko te 16 o nga ra. He whakamaharatanga tenei na matou ki nga tangata Maori e mau ana a ratou ingoa ki te Rooru pooti, mo te 16 o nga ra o Hune nei, te tu ai te pootitanga mema Pakeha mo te Tairawhiti, a ko nga takiwa hei pootitanga koia enei, Kihipane, Te Whare Whakawa, Omana, Te Whare Whakawa, Te Arai, Te Whare Kura, Te Wairoa, Te Whare Whakawa, Mohaka, Te Poutapeta, Uawa. Te Whare Kura, Tokomaru, Waiomatatini, Te Mahia, Te Whare a Wiremu Morete, Tongoio. Kua taia houtia nga Rooru, a kei te Karaka o te Kooti Kihipane e takoto ana, ki te hiahiatia e nga Maori. Kua tae atu tetahi waea a Kanara Ropata i Opunake kia te Kawanatanga, he whakaaturanga i te taenga atu o Titokowaru me ona hoa maori e 320, ki te piriti i Opunake, e aku haere atu ana ratou ki te hui i Parihaka, e whakahokia mai a ratou e ia. Ka ki atu a Titokowaru ki taua Kanara, i mahara ia i hangaia e te Kawanatanga nga rori mo nga Pakeha, me nga Maori, a i kiia hoki, kia kotahi te ture mo nga iwi e rua kati inainei e katia ana e koe te rori mo nga Maori. Kia marama te whakaaturanga i enei kupu ake ki te Kawanatanga, kei hunaia e koe aku korero. Heoi hoki atu ana a Titokowaru me ona hoa ki Oeo, he kainga a tata ana ki Opunake. E kite ana matou i te nupepa Pakeha o te 19 o Mei nei, kua murua e te Kawanatanga te Raihana o Wiremu Kirini, tetahi o nga Kaiwhakamaori o enei takiwa. Kahore matou i te mohio ki te take i murua ai, engari i tipu ake i roto o tetahi whakawakanga i te aroaro o te Kaiwhakawa tuturu i Uawa. Ko te rua tenei o nga Kaiwhakamaori i whakakorea ai nga Raihana i enei takiwa, i roto i tenei tau, ko tetahi ko Heora, o te takiwa Tairawhiti. ÿ