Pukapuka 1, Nama 17
18981026

whārangi 2  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
[NAMA 17.]__________TE PUKE KI HIKURANGI, OKETOPA TUREI 26 1898. ______[Wharangi No 2.] 32. Ki te puta he take e meatia ai kia whakapaua e te Poari Whenua Maori etahi i moni hei whakatakoto, hei hanga, hei whakapai ranei i nga rori i nga tiriti ranei, hei whakahaere ruuri-ranei, hei whakatuhera ranei i etahi Whenua hei whakanohonohoa- • nga ki te tangata, me pa nga tikanga e whai ake nei:— (1.) Me ahei te Poari Whenua Maori ki te tuku atu ki te Minita i tetahi pukapuka hei whakaatu atu i nga mahi e meatia ana kia mahia, me te rahi o nga moni e oti ai aua mahi, a me te tono atu kia tukuna-a-nama atu etahi moni ki a ratou kia rite te rahi ki nga utu o nga mahi e meatia ana kia mahia, (2.) Ki te marama te Minita, ina oti te whiriwhiri e raua ko te Minita mo nga Whenua, ki te pai o nga mara e meatia ra kia mahia a ki to tika hoki o nga moni e meatia ana kia whakapaua ki aua mahi ka ahei ia, i runga i taua i wha- kaaro ai, ki te whakahau kia tukuna-a-nama atu ki te Poari nga moni e tonoa ra, etahi moni iti iho ranei, a me whakarite aua moni e te Paremata i roto i nga moni mo nga mahi nunui o te Koroni. Engari hui katoa te moni e taea te tuku-a-nama atu i raro i tenei Tekiona ki te Poari kotahi i roto i te tau kotahi kaua e nuku atu i te rima mano pauna. (3.) Ko taua -moni i tukuna-a-nama atu ra, hui atu ki tona Initareti e rima pauna mo te rau i te tau kotahi, me tau i runga i te mana o tenei Ture hei taunaha ki ru- nga ki nga moni e puta ana i nga Whenua i whiwhi i nga pai- nga o nga mahi i oti i taua moni, . a ko taua taunaha me whakari- terite kia rite ai ano te rahi te iti ranei ki te painga i whiwhi ai ia poraka i aua mahi. (4.) Ko taua moni i tukuna-a-nama atu ra, hui atu ki tona Initareti kua whakahuatia ake nei, me whakaea i runga i nga tikanga e mau ake nei. 33. Ina tupono, i te wa i whakaaetia ai tenei Ture kia whakahaerea ki roto ki tetahi takiwa Whenua-Maori, tera kei reira tetahi . Whenua kua tau ki te Poari, kua ekengia e tetahi nama moni kua whakamanaia e te Ture i runga i te tikanga mokete, riana, taunaha ranei, tera ranei kei te tamia nga Maori no ratou taua Whenua e etahi nama kaore ano i pungaia; kaati me pa enei tikanga motuhake e whai ake nei ki aua tu Whenua.:—

(5.) Ko te moni i whakamanaia ra kia tukuna-a-nama atu me hoatu ki te Poari Whenua Maori, a ma te Poari e whakahaere atu taua moni hei whakaea i nga mokete i nga nama ranei. (6.) Ko te moni puku i tukuna-a-nama atu ra, hui atu ki tona Initareti e rima pauna i te rau i te tau kotahi, me tau i runga i te ma- na o tenei Ture hei taunaha ki runga ki nga moni e puta ana i te Whenua i hoatu hei punga mo taua moni puku, a nae wha- kaea i runga nga tikanga e mau ake nei

WHAKAEANGA O NGA MONI I TUKUNA-A NAMA ATU ME ONA INITARETI.

34. Mo runga i nga whakaeanga o nga moni i tukuna-a-nama atu kua whakahuatia ake nei, me ona Initareti, me pa enei tika- nga e whai ake nei :— (1.) Ko te moni puku i tukuna-a-nama atu hui atu ki tona Initareti, i runga i te rima pauna ino ia rau i ia tau, me riro ma nga hua e puta ana i te Whenua i pungaia ai aua moni e whakaea a ma te Poari e utu atu ki te Minita mo nga moni mo te taha kia te KUINI i ia hawhe tau, me riterite tonu nga moni o aua utunga, a pau noa nga tau i whakaritea i waenganui i te Poari me te Mini- ta, engari kaua aua tau e nuku - atu i te-wha-tekau-ma-rua, a ko te utunga tuatahi me utu a te paunga o nga marama e ono i muri iho i te ra i timata ai aua - tau i whakaritea ra. • (2.) Ko aua tau i whakaritea ra, me. timata i te ra i whakaritea ai hei peratanga engari kaua e nuku atu i te wha tau i muri iho i te ra i tukuna-a-nama atu ai taua moni puku. Engari mo te wa i waenganui 6 te ra i hoatu ai te nama me te ra i timata ai nga tau i whaka- ritea ra, me utu Initareti ano te Poari i runga i te whakahau a te Minita, (engari kaua e nuku atu 35. (I). Hei huarahi e rite ai he moni he tuku-a-nama i raro i tenei Ture, ka ahei noa atu te Minita mo nga Moni, i nga wa e tika ana hei peratanga, ki te tiki atu i nga toenga o nga moni kei roto i nga kaute e wha- kahuatia nei nga ingoa i Wahi VIII. o "Te • Ture mo nga moni puta-a-tau ki te Kawana- tanga, 1891," kei roto ranei i etahi atu kaute moni a te Iwi e taea ana i runga i nga ritenga o te Ture, te whakahaere ki runga ki nga punga e whakamanaia ana e te Kawana i roto i tona Kaunihera, ki te tiki atu ranei i etahi o nga moni mo nga mahi nunui o te Koroni, ki te nama moni ranei i tetahi peeke, i tetahi atu-tari whakahaere moni ranei, i tetahi tangata ranei, otira i runga i tetahi i katoa ranei, o aua huarahi. • (2.) Ka riro ko te Ture tonu nei te ma- na rao nga tangata kei a ratou e whakahaere ana nga moni e whakahuatia nei i rato i tenei tekiona e whaimana ai ratou ki te tuku- a-nama i aua moni. . 86: Hei punga mo nga moni e nama- ngia ana i raro i tenei Ture e te Minita mo nga moni, ka ahei ia ki te hanga, a ki te whakaputa i etahi tipenetua mo aua moni i namangia ra, a me pa enei tikanga e whai ake nei ki runga ki aua tipenetua:— (1.) Ko te ahua o nga korero me te nui o te moni mo roto i aua tipenetua hei ta te Minita mo nga moni e whakaritea ai a ma raua tahi ko te Tumuaki Kai-whakahaere Kai- tirotiro i nga moni Kawanatanga e haina aua mea.

—E RUA PUTANGA O TE PEPA I TE MARAMA.—