Pukapuka 3, Nama 9
19000715

whārangi 2  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
[NAMA. 9, O TETAU 3.]v , TE PUKE KI HIKURANGI, • HURAE -MANE . 16th 1900. . [Wharangi.-No,-2]

1. Ko nga Whenua Maori kia katia ra- watia te hoko ki te Kawanatanga, ki nga Pakeha noa ranei. 2. Ko nga Whenua Maori, me riihi mo te moni e rite ana ki te hiahia o te tangata 110 na te Whenua. B. Ko te Whenua o te Whanau, o te Hapu, o te Iwi ranei e hiahiatia ana kia re- tia, mo te moni i whakaaetia e te hunga no ratau te Whenua, rae whakatu e ratau etahi o ratau, ka kiia he Komiti Poraka, hei wha- kamana, ara, hei haina riihi ano ko te nui- nga katoa o ratau te mana,' he mea kia whaiti ai nga riihi, mo te mahi haina Ingoa, ko te moni reti ma ia tangata e tango ite kai riihi. 4. Ko te tangata ko nga tangata ranei e hiahia ana ki te mahi Paamu, ka whakatu- heratia e tenei Ture. 5. Ko te tangata kua Motuhake toona Karaati kia ia ake te mana o toona Whenua. 6. Ka puare ite Kawanatanga te peeke tuku moni, ki te tangata, ki te Whanau, ki te Hapu ranei i raro i tenei Ture, i Itareti ngawari. 7. Ko nga Whenua "e hiahiatia ana e te tangata, e te Whanau, e te Hapu e te Iwi ranei kia rahuitia hei Papa-kainga pumau, ka whakaaetia e tenei Ture. 8. Ko te Kooti Whenua Maori kia kimi- hia he tikanga pai, e taea ai to whakangawa- ri ngi taumahatanga b te riro o te moni. 9. Ko te whakata Kura hei ako i nga ta- mariki ki nga mahi a te ringaringa. 10. Ko te Pire mo nga Marae kia whaka- pai i ona waahi katoa. Haaunga ia te Ingoa o te Pire Poari, he nui rawa te pakeke o te whakahaere i nga ta- ke nei, notemea note 20 meneti te pahitanga o te 8 ka timata te panui, me nga utu patai, me te tu tonu hoki o nga tokorua a tae noa ki te rima haora o te ata kaati, ka rite te whakaae mo nga putake nei, no te mutunga hoki o te Karakia o te ata ka tu ano a Erue- ra Te Kahu ki te whai-kupu kia Ngaatiapa, kia Ngapoutama

Rangitahuahua Whangaehu. " " Hurae 3rd 1900. Ki te Etita o te "Puke Ki Hikurangi." Tena koe me nga Komiti i raro i a koe, kia ora tonu koe, ma te Atua koe e atawhai i nga tau maha, heoi te mihi. E hoa utaina atu ena kupu ruarua ki runga i to tatau Ma- unga, hei kawe atu ki nga marae o nga hoa Rangatira. 1 tu tetahi hui ki Rangitahuahua Wha- ngaehu, i te marama o Hurae, i te 2 o nga ra, i te tau 1900, he whakahaere tikanga mo to ratau Tiamana, mo Hoani Taiaroa, i ru- nga i te paanga mai o tetahi mamae ki tona tinana, a, i pa mai hoki te pouri ki ona Ko- miti, i te paanga o taua raruraru nui ki taua Hoani Taiaroa, i te mea kua maha ona tau e tu ana i runga i toua turanga Tiamana, a me tona kaha ano hoki ki te whakahaere i etahi tikanga nunui a tenei Iwi a Ngaati-apa, koia i pa mai ai te aroha ki ona Komiti, otira ki nga Komiti katoa o te takiwa o Ngaati-apa, tae atu hoki ki ona hoa Tiamana, me nga Hekeretari, tirohia ana te mea pai me haere atu ia ki etahi Moutere haereere ai, me kore e puta mai tetahi painga ki tona tinana. Heoi i taua takiwa ano ka whakaturia he riiwhi mo tona turanga, he mea ata whaka- tu ano, he Tiamana no te Haahi o Turakina ko Wiremu Ratana, me tona Hekeretari, he mea whakahaere kaha hoki na nga Komiti o Whangaehu, o Turakina, tu ana ko Uru Te Angina Te Hunga-ote-rangi, hei riiwhi mo toona turanga Tiamanatanga. Heoi ano. Hiroti Haimona. Hon. Hekeretari Naku i tuku atu, Wirihana Karanga.

Kaiwhaiki Hune 26th. 1900.

Na Whanarere

Mangawhio Hune 16th 1900. Ki te Etita o te "Puke. Ki Hikurangi" Tena koutou te mahi maina i to tatau taonga, ia te "Puke" heoi te mihi. Tenei tau reta kua tae mai ki a au, otira kia matau katoa, mo taku reta i tuku atu ai ki te Tari o te "Puke Ki Hikurangi," he mea atu tenei na matau, kia utaina atu tenei ta- ngata a Ruera Te Naihi, ki runga ki te "Pu- ke Ki Hikurangi" hei whakapiki i a ia ki ru- nga. Na matau na Ngaati-Mahaki i hoatu a ia ki mua i o matau aro_aroaro hei Rangatira mo matau, notemea kua ngaro katoa o ma- . tau Kaumatua ki te mate, no konei matau i mahara ai, ki tetahi tangata mo matou, koia tenei ka hoatu nei. ki runga ki a te "Puke Ki Hikurangi." Naku na tetahi tangata o roto o te Whare o Tahu-Potiki, e kiia nei ko Ngaai-Tahu. Na Hakopa Kapo.

Ruatoki. Hune 1 1900. Ki Te Etita o "Te Puke Ki Hikurangi," tena koe he nui te pouri me te mamae i roto i tooku ngakau, mo nga whiu taikaha i pa ki te rohe o te takiwa porowini o Akarana, ara, ki te rohe o Tuhoe. Tuatahi he hukapapa no te tau 1900 kaore he kai i ora mate katoa, a tonoa atu hoki he rori hei oranga mo nga mea i mate nga kai, a whakaaetia ana e to tatau Paremata, kaati tena. Anei tetahi he waipuke i puta i te 29 o Mei, ngaro ana a Ruatoki katoa, mate Kaa- nga, mate Hipi, mate Poaka, mate Hoiho, mate Kau, mate Riwai. Na i te ata o te Turei ka haere au kite mau i aku Hoiho ki te taiepa, e ua ana, ka moe ka ao ake te ra, kua timata te puta o te wai, ka mahara au he hanga mai nei, tae rawa a- ke ki te tina kua ngaro katoa nga tahuna, kua tae mai te pouri kia hau, mo aku Hoi- ho, me aka kai, po rawa iho kua kore he wahi maroke o te, taiepa o aku kai me aku Hoiho, i roto i te wai kai . nga kaokao te wai, ko te kuao e kau tahoe ana i muri ite katua, kata- hi au ka whakamomori kia mate hoki au nao aku taonga, ahakoa puritia au kaore au e rongo, kakau tahoe au tae pea ki te 15 tiini taku, tahoetanga, ka mau aku ringa kite peka o te rakau ka piki au ki runga ki te waahi maroke, ka roa au e noho ana ka kau ano au a ka tae ki aku Hoiho, ka eke au ki runga, katahi ka hurihia kia rere i runga i te kare o te wai, ka kino te kau hoe o te autaia Hoiho