Pukapuka 6, Nama 20
19050901

whārangi 2  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
2 TE PUKE KI HIKURANGI kai. Kahore te tinana o te tangata e pai, mehemea ka kore nga taonga o roto i te ko- pu e mahi tika, i te mahi ma tena wahanga o te tinana, ma tena wahanga o te tinana. No reira he mea tika katoa enei hei whaka- arohanga. Ma te tangata e mohio iho, kua kore ia e koraha (parae) i roto i nga ra e rua e toru ranei, ka pa mai he taumahatanga ki tona tinana, he ngaruru ki te matenga, he kiri-ka he tunawiri ranei ki te tinana. Kaati ko te tiaki i enei ahuatanga o te tinana, me kai i nga rongoa tahi. Ahakoa he tinana kaha to te tangata, ka hinga ia i nga ahua penei. Kai runga i enei tu ahua e pa mai ana ki te tinana, i tika ai nga take katoa kua tuhia ake nei, mo te ma o te marae me nga whare katoa i roto i te marae; te ma o nga kakahu moe ; te ma o nga kakahu o te ti- nana, me te ma hoki o te tinana, me etahi atu ahua e whakangaro atu nei i nga kino katoa e takoto mai ana. Ma te reka tonu hoki o roto i te whare, i te marae, i nga ka- kahu me te tinana hoki, e kore ai e whaka- hohonutia nga mate e pa mai ana, kaati mo tenei ahua. He pekanga kupu ake tenei, he mahara i takoro mai ki roto ki te ngakau. He wa- ahi pai ano tenei hei whakatakotoranga ki te aroaro o te katoa, hei matakitaki, hei titiro hoki ma te ngakau, a, ki te hiahia ake o te ngakau, he pai tonu hei whaka- matauranga ma nga hunga tamariki taane, wahine hoki o taua o te iwi Maori. I ahau e tuhi nei i tenei take kahore e hiahiatia ana kia kaati tonu nei he mahi ma nga tamariki, engari i roto i nga wa watea, he pai tonu kia hoatu nga ringaringa Id tenei ngaki, me te hoatu i te mahunga ki nga akoranga o nga kura nunui o te ao. e whakaakona mai nei kia taua e te kaha o te ao, e te rangi e tau iho nei me ona hoa kaha katoa o runga; e te papa-whenua hoki e takoto nei, i roto i nga whakakorikoringa o te oneone e te ringa tangata. Mo nga maara putiputi te kupu nei:— Te ao e tau iho i runga nei me ona kaha katoa o reira, me te papa-whenua hoki e takoto nei me ona kaha katoa ; he whare kura. Ko etahi o nga huarahi e whakamahia ana e ia hei whakaaturanga i tona kaha me tona matauranga ki te tangata, e ma-roto ana i nga putiputi me nga rakau atahua, he taonga katoa enei i meatia hei whakaatahua i te marae kainga e te tangata, hei whakaatu hoki i etahi o nga mahi whakamiharo a te kai" whakairo o te ao e takoto nei. He taonga pai te maara putiputi, hei whakaatahua i nga marae o nga whare o roto i te marae, he tirohanga reka ki te ko- nohi, he atahua no te kakara ki te ihu ta- ngata. He mahi pai tenei hei ako ma nga tamariki Maori, he mahi hoki e rite ana ki etahi atu mahi e meatia ana hei mahi ma te tangata. Me ata ako marire, kia mohio ki te ahua o te whakatakoto, me te wawaahi i te papa whenna hei takotoranga mo te maara, hei tuunga mo nga putiputi me nga rakau, te ahua me nga tikanga tika mo te whakatakotoranga i nga purapura, te tiringa i nga tipu me nga rakau, me nga kai-tiaki whangai ki te wai, me etahi o nga kai e rite ana, nga kai tiaki i te wa ka whanau ake i roto i te oneone; te tipunga ake taea noatia te pakaritanga. Te ahu whenua e rite ana hei tiaki i te oneone o te maara. Te ma o te maara i te tara, me te maha atu o nga tiaki e pa ana ki nga tikanga awhina i te tipa pai. kaha hoki o nga tao- nga penei. E rite ana ano te kupu mo nga mahi penei, ki nga kupu mo etahi mahi atu a te tangata, mahi a-ringa, mahi a-pene, ara, kaore e tika kia kaiponutia te wa katoa o te ra ki tenei anake o nga mahi, engari ko ona wa watea me hoata ki tenei, ko etahi wa. o te ra, me hoatu ki te kura a-pene, a-ringa roto i o tatan kura. Mehemea he tamariki e haere tonu ana ki te kura, a, ki etahi atu o nga mahi tika mama o te kainga, awhina nga matua, taina, tuakana, tungaane, wha- naunga. Mehemea he tamariki kua mutu te kura, kaati kia mutu nga mahi nunui o te kainga, e awhina nei i te ora nao te ma- nawa me te tinana.

Kai whea atu he taonga atahua, pai hoki ki te tangata na ana te maara, ina oho ake ia te moe i te ata. ka puta atu ia ki waho o tona whare, ka titiro atu ia ki ta ana maara putiputi, kua whakangaro te oneone, kua ta- koto mai ki maa He konohi he moana puti- puti, e pioi ana e tungou ana i te hau, e whakautu ana i te atahuatanga o nga ata maha o ona puaawai; ana hikohiko nga ahua kowai, ki roto ki nga ata uranga whero, me nga atu o nga putiputi o te momo pukepoto, me te pehanga o nga ata ngangana e te ata whakamahaki kakariki e whiua atu ana e nga rau matomato o ratau hoa tuatahi, ano he aniwaniwa e haehae nei i ona ata atahua maha i roto i te rangi. He mea pai he mea tika katoa hoki enei hei whakaarohanga, hei kauhautanga, hei whakakahanga ma nga Komiti wahine me nga komiti taane, tae no ki nga matua taane wahine o nga tini tamariki. He take pai katoa enei hei korerotanga ma aua ropu i re- to i o ratau huihuinga, i roto ranei i o ratau nohoanga noatanga, ahakoa he aha te ahua o te huihuinga. Heoi, ana ano te huarahi e taea ai te whakatipu nga tikanga hou ki toto ki te hi- nengaro, ki te manawa ranei o te iti o te ra- hi, i waenganui i o tatau iwi. He mea tika i roto i te mahinga o nga tikanga penei me enei e takina ake nei e tenei tahituhinga, a, e takoto nei i roto i "Te Ture Kaunihera Maori 1900," kua hoatu nei te mana wha- kakorikori i nga naana e taea ai te whakahau enei mahi, kia mahia ki roto ki nga marae kainga, ki o taua whare ; ma nga Kaunihera marae, ma nga Komiti marae i roto i o tatau takiwa e whakahaere. Ko ratau nga ropu hei whaka-tinana i te mahinga o enei ngaki. I penei ake ai tenei kupu, he mea kia whakatakotoria atu ki o koutou aroaro, ara, ki o te iwi. Ko te wha- kaaro ake, kaua taua te iwi e tatari rawa ma te reo o te Kaunihera, o nga Komiti marae ranei taua e whakakorikori ki nga nga kinei, engari ma taua ake e timata. Engari tona tikanga ia, ma tatau katoa e awhina o tatau Kaunihera marae, me nga Komiti marae i runga i nga mahi, me etahi atu o nga awhi- na e ngawari ai te haere o a ratau tohutohu, e oti ai hoki te mahi. ' Kana taua e tango i te turanga whakatete i runga i te ngoikore, i runga ranei i te rere- nga-ketanga o nga whakaaro me nga tikanga o etahi o tatau, i nga tikanga ma tatau. He mahi ano hoki enei Lei painga mo te hunga i nga kainga. He awhina nui tenei ma ta- tau i o tatau Kaunihera marae, Komiti ma- rae ; mehemea ka mahia e tatau enei mahi, a, kaua e tatari atu Kia whakahaua mai. Ko etahi o nga tikanga nunui hei whakaa- rohanga ma nga iwi. hapu, whanau tangata ranei, nona no ratan ranei tetahi marae, ko te tiaki me te pupuri i te rangimarie, me te pai o nga tikanga mo roto i te marae. Mo nga maai raweke, tutu, haurangi, me era atu mahi kino katoa; ko te okiokinga o tenei tiaki, ka noho ki runga ki nga Komiti ma- me ; otiia i roto i tenei tuhituhinga, e hia- hia ana te ngakau ki te whakaatu, me awhi- na te iwi i nga Komiti marae, i runga i enei tiaki, kia ngawari ai, kia taea paitia ai hoki nga mahi me nga tiaki, i runga i te kore raruraru. Heoi. "Te Puke Ki Hikurangi."

Hui mema mo te Taihauauru. Ki te Etita o te "Puke." E hoa tukua atu nga kupu i raro iho nei, hei titiro ma nga hoa i era atu marae huihuinga tangata. I te 12 o te marama nei ka tu te hui ki Putiki, he tokomaha nga tangata i tana hui, i te mutunga o nga mahi a te haahi o Inga-