Pukapuka 6, Nama 33
19060911

whārangi 5  (7 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua4
6titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
(TE TAU TUAONO.) TE PUKE KI HIKURANGI. (HEPETEMA 11, 1906. No. 33.) O matau. E hoki powhiritia te ao. Me pere te hitimi ki te ao katoa whairuri- ruri, me pere te hitimi ki nga pito e wha o te ao katoa whairuriruri. Kaati ko koe hei tokotoru e heke ki raro. Me pere te hitimi ki te poka torere whai ruriruri, me pere te hitimi ki raro reinga raia whairuriruri, me pere te hitimi ki te kii •o te mate whairuriruri, me pere te hitimi ki te raka o te mate whairuriruri, me pere te hitimi ki te tatau o te mate whairuriruri, tutakina rakaia whairuriruri, kii a i te raka kia te Awhiorangi whairuriruri ii Kua mutu te mate, tena kumea te tangata ki te Ao marama :— Kumekumea totoia ae tora ki te taparere nga ko kako hua taretare wai kurekure hi, a ki wai kurekure hi, purangiaho ki te whai ao ki te Ao marama. Aue ka pai ka huro ka koiri potaea te paraki aikiha kua pai te whakapaipai te wiki haere atu e niwa me to hapara ka koko kai waho tiirere ana te kongakonga a kiko kapeti riwai parawa a he -kau ra he kau ra u a he kura miru kia miti mai te raurekau, a he kau ra he kau ra u ka tika te tau o hinawa, ka rawe te tau o hina- wa, e hinawa, e hinawa huree. Kua mutu te powhiri nei e te iwi, kaore kau aku tikanga ki te whakatoi mai a te tangata, ka rima nei hoki nga putanga mai o tenei reo. Timata mai i aku tipuna tae mai ki aku matua, ko au tenei, pai atu kia au nga taha e rua, te ae me te kaore. Notemea kua takoto te kupu, "ko te hunga e kino mai ana kia au, e aroha ana ratau ki te mate; a, ko te hunga e aroha mai ana ki a au ka aroha hoki ahau. Tenei ano tetahi, "kua takoto te kupu i whanau mai ahau i roto i te kopu o toku whaea, a, kihei ahau i whakapangia ki te kapura, i whakamatauria ahau e te hunga tukino i toku tinana, a, kihei toku matenga i taka ki te whenua." Tenei ano tetahi o aua kupu, 'I whakakakahutia ahau ki te kakahu taratara, a, ka whakatama tane ahau i naianei, ka takahia e au o koutou matenga ki raro ki oku takahanga waewae, a, ka waiho hei puehu mo raro i oku turanga waewae. Kua rite tenei waahi i te 9 o nga ra o Akuhata i taku taenga ki Papawai, taua haere aku e haere ana au i runga i te whaka- hau kia au kia whakaarahia e au a te Rua- huihui i te mate. He wai i taku ringa e mau ana, ko te take ko te wahine i haere mai nei i Turanga na Hikapuhi, me te hakui i mate nei na Hikapuhi ano, ara, i roto i ta- na whakahaere. I reira hoki a Hikapuhi me nga tangata o Wairarapa; kaore i tukua mai e Wiramina, e te Iwiraru, e Wirihita otira e ona hapu i waho atu i ona hapu ake i te marae, heoi he pai tonu kia tu maua ko Hikapuhi i te marae, kotahi tonu au ko Hi- kapuhi i a ia katoa te iwi, me te ui mai ano a, Hikapuhi kia au, kowai te ingoa o to atua ? taku whakautu ko Huia tangata kotahi, patai tonu a Hikapuhi, me te huna haere i oku konohi kia ngaro au ki roto i tona poho, e un; ana ona ringa i toku kaki, me te whai mai hoki nga tangata i muri ia au, me te whiu i te parani ki runga ki toku mahunga, me te arahi haere ia au ki Aotearoa, me to- na patai ano kia au kowai to ingoa, me taku kii atu ano ko Tuhirangi, e pera haere ana kia au kua kore au e kite ake, katahi ka ka- ranga iho kia au, kai te mauria koe ki roto i te whare na patu ai, whiua te moto, katahi ano ka pakia e au te konohi o Hikapuhi, ka matara atu ona ringa i runga ia au, tera atu te maha o a maua kupu. Ka whakaatu an i tenei waahi kia Mohi Te Atahikoia kia Tangiora, otira kia koutou katoa, tena koutou i roto i te aroha. E Mohi kia rongo mai koe, kua utua mai taku mahi mo nga hui whakapapa i enei tau ka hori nei; ko Waiporoporo te Kingi nana i kukume mai te reo o te Atua i te waahi ngaro, be uri ia no Haere-iti, te kuri ko Whakamoekahu, whawhai haere maina i ko- na a tae noa mai ki konei, ko Haere i puta te atua ki a ia, muri mai ko te tamaiti a Waiporoporo ko te Haere, ka tuarua te pu- tanga ki a ia. Muri mai :a Paora rana ko taku matua ka toru putanga mai, muri mai ia au kua tuhia ake ra, muri mai ko tenei ; kua oti nga mea katoa, na nga hui whakapa- pa i tiki to taua atua. Kaati e rua nga mea i homai kia au. ko te kupu a Rawiri ki tona tamaiti i mate ra. "kia mutu taku tangi tupapaku, kia mutu hoki taku hipoki i toku tinana ki te kakahu mangu, e waiho nei hei taua ma te tangata ki tona whanaunga ake ina mate, kaati nei te waahi hei whakamara- ma ake maku. Ko tetahi waahi e waiho mo tona ra, te hoa korero moku i taua ra he minita, kai roto i te Paipera nga korero ma- ko i taua ra, kaati nei i konei nga kupu mo tenei wa. Engari ki te whakaatutia te ma- rama me te ra e tu ai taua hui, me tae mai nga uri o Waiporoporo kia au nei, i mua atu o taua marama kia whai turanga ai koutou otira kai a koutou ano te ritenga; notemea he uaua rawa ki te ngakau o te tangata te haere mai ki taaku powhiri. (Kaore ano kia mutu kai muri ano te roanga) Niniwa-ite-rangi.

HE POWHIRI. Papawai. Akuhata 25th 1906. He panuitanga tenei kinga iwi, ki nga hapu, ki nga huihuinga tangata e noho marara ana i nga topito e wha o nga motu e rua o Aotearoa, me te Waipounamu. E hoa ma, tena ra koutou. He powhiri atu tenei na to koutou tipuna, na Rongokako, kia tae a-tinana mai koutou ia Maehe, 1907 te tau, ki te kawe mai i o tatau aitua, kia kite a-tinana hoki koutou i toku Pa, ka tu nei ki runga i tona turanga whakamiharo, e rite nei tona ahua ki te Whetu o te ata kia Tawera, e tiaho nei tona maramatanga. Haere mai! haere mai! Eii, Toia mai te waka, ki te urunga te waka, ki te moenga te waka, ki te takoto- ranga i takoto ai te waka eii, haramai, ha- ramai. Kia mohio ano koutou, kai muri ano te Panui whakamarama i te ra tuturu, e tae mai ai koutou ia Maehe 1907. Kingi Rongokako.

He Panuitanga Mo Te Roopu Hoia Maori O Wairarapa.

Kereitaone. Hepetema 10th, 1906. Ki te Etita o te "Puke" Kia ora i to te Atua atawhai e ora ana hoki te kai tuhi o tenei panui, ara, me panui atu e koe kia ro- ngo mai nga morehu o tera waahi, o tera waahi o to tatau takiwa, e kiia nei ko Rongo- kako, ara, kua titiro matau nga Apiha o te Koopu Hoia o Wairarapa nei, kia whakamu- tua tenei mahi. Kaati kua ngaro nga ta- ngata nana tenei mahi ki te po, me ata whakamutu marire i runga i te mohio iho kaore e taea e te Maori i naianei, taihoa te wa mo tenei mahi, kai te haere mai nga wa mo tenei ahua mo te Hoia, ko te mahi mo naianei he kuhu na ia tamaiti, na ia tamaiti, i a ia. i a ia, kaati te mangere. Me mutu te whakaaro iho, be uri au na mea rangatira. ko mea hoki taku tipona he rangatira wha- kaharahara, kaore an e tau ki te haere ki te mahi. Heoi e hika ma me mutu tenei wha- kaaro i runga ake nei, kaore noa iho he ki- ko o tatau tatai rangatira, kua marama kohekohe te tu mai a te tipuna nei a waha paraikete i te rori, me te tangi kau o te mapu i te ra o te waru, heoi ra e taku whanau be tipuna mo tatau i naianei, ko te kuhu ki te waahi totika, koia nei he tipuna mo tatau, me marena kia Penapena-a-tupato nei, a te- ra tonu e kitea ko tatau nga uri a tenei tipuna:— A Kuhu. " Penapena. " Tupato. Tena i ana whakaritea, heoi kia ora ano tatau. Meiha Tunuiarangi, Nireaha Tamaki, Ta- maiwhakakitea, Tuhua, Te Whatahoro, Te Rangitakaiwaho, tena koutou. Heoi koi po- uri koutou, ko matau kai te mohio ki te ta- ke i tono ai matau kia mutu tenei mahi. Heoi. Kapene Taare Turi. Rewhetenene, Iraia Te Whaiti.

He whakaaro hei titiro. Waitangi. Chatham Island- Ki te Etita o te "Puke Ki Hikurangi," tenei etahi mahara hei titiro iho ma nga iwi me nga hapu, e "Puke" mau e hari atu ki nga whanaunga, heoi kia ora me tou ro- pu. 1. He whakamarama ake i te ahua mo tatau mo te iwi Maori, mo nga ra e heke iho nei, e nga iwi e nga hapu, te taonga nu