Pukapuka 7, Nama 11
19120115

whārangi 2  (7 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
2. Te Puke Ki Hikurangi, Mane Hanueri, 15,1912. Nama 11 o te tau 1 Te Hui Kirihimete Ki Ngatauewaru.

Te Ore Ore, Mahitaone, Wairarapa

Nga morehu o Wairarapa he mea i tangohia mai ia Tuwhare toa e Taiawhio Te Tau i te mare natanga o Hemi Te Miha raua ko Hepina, mokopuna a Tuwha retoa, ka whakaaetia e Tunuiara ngi raua ko te Momokingi me te Amaoterangi, tautokona ana e nga morehu o Rongokako, koia tenei nga whakahaerenga o nga korero o nga rangi i timata mai ai:— Na i te mea kua whanau me a Ihu i Peterehema o Huria, nga ra o Kiingi Herora, i te 25 o nga ra o Tihema i te tau o tona whanautanga, ona tau 1911.

HE RONGOPAI. No naianei i whanau ai he kai- whakaora mo koutou i te pa o Rawiri, ara, a te Karaiti te Ariki- Whakawhetaitia te ra o to tatau Ariki o Ihu Karaiti. Haere mai e nga iwi, haere mai e nga hapu, haere mai e nga reo, haria mai nga korero mo te taha tinana, mo te taha wairua, kia whiriwhiri tahi tatau ki te Marae o nga Tauewaru a te 21, 22, 23, 24, 25, 26, o ra o Tihema 1911.

I te Taite te 21 kahui mai nga tangata, ka timata nga tangi mate. Nga Whare Karakia mo nga Haahi. 1. Katorika Whare Karakia; 2. Mihingare Ngatauewaru; 3. Momona Takitimu; 4. Ruri Tuawhitu Teneti; PARAIRE 22. 7. a. m, he Karakia. 8. a na, „ „ kai. 9. a ra, he whai-korero. 12. Awatea he kai. 1. 80, p m, he whai-korero. He powhiri he tangi ki nga manuhiri. 6. p m, he kai. 7. pm, he Karakia. I te 28 o nga ra,: 7. a m, he Karakia; 8. a m, he kai: 9 a m, he whai-korero; 12. o te awatea, he kai; 1. 3O. p m, whai-korero: He Powhiri, he tangi ki nga manuhiri: 6. pm, he kai; 7. 3O. pm, he karakia; 8. 80. p m, he whai-korero. RATAPU 24. 7. a m, he Karakia, te ahua o nga whakahaeretanga i nga Karakia. Katorika. Mihingare, Momona. Rurituawhitu o Ihowa. Kia kotahi te Karakia, heoi kihai i whakaaetia e nga Hahi tenei take, i mahara te kai-wha- kahaere o nga take, ko tenei te Kingi o nga Kingi, te Ariki o nga Ariki, i nui atu i nga Kingi o tenei Ao, kia huia he tangi ma tatau ma nga Hahi. Ka hee tenei whakahaeretanga i te Mane te 25 o nga ra. Ko te Kirihimete ka whakatu- heratia te kai i te 2 p m. He mea whakatuhera ki nga ripene e raa, kotahi te ripene ma, kotahi te ripene pango. Ko nga kai-pupuri i te ripene pango, ko Hori Te Huki raua ko ' te Harapaki, ko nga kai-pupuri i ' te ripene maa, ko Tunuiarangi raua ko te Mana, ko te tangata naana i tapahi te ripene pango ko Mohi te Atahikoia, ko te kai- tapahi i te ripene ma ko Henare te Atua; Te motunga o te ripene pango ka tangi te umere e toru tangi- hanga, te motunga o te ripene ma, e torn ano nga hipihipi ka tuhera te whare kai. Ka tu a Taiawhio ki te whai-korero wha- kamarama i nga teepu kai, ko te taha rawhiti, no te Keke o te Ka- raiti, ko te teepu i te taha tonga no nga mokopuna a Tamairangi raua ko Mahinarangi, he whaka- tutukitanga i te keeke i rokoha- nga e te Aitua, ia te Hore o Whakataha-o-te-rangi. Ka hapa- era whakaritenga, katahi ka wha- katutukitia kia Hemi te Miha i Papawai ia Maehe ka hori nei, koia i kumea mai ai ki Ngatauewaru tena putake, kaati i konei aku korero. Ka whakawhetaia nga kai, ka ti- mata te kai, e wha nga whakae- ketanga i te teepu kai, 120 i te .ekenga kotahi, ka pau nga ma- nuhiri, ka eke te tangata whe- nua, e rua nga whakaeketanga, ka mutu te kai, i te ata te 10 am, he Karakia i wehewehe ano nga Karakiai i te po ko te ngahau a nga Koea Himene, ka riro i te Koea o te Takapau, ka tekene i te Koea o Tuhirangi, e rua tonu nga Koea i whakauru, ko nga take korero katoa i waiho mo te Turei, ko etahi o nga ngahau, kore tonu iho i whakahaerea i te Turei te 26, ka whakatakototia nga putake korero e Tunuiarangi. Ko te kaha o te hunga kua moe ki te moenga roa, me te mana- wanui me te ngakau rangimarie, i te tutukitanga mai o te tau o te whanuitanga 1881. Ka haramai i kona nga kupu whakaari a te Wairua o Ihowa kia te Potanga- roa, koia tenei te tinanatanga o tona korero. , Tuatahi. Ta te Matua he timata, ta te Tamaiti he whakatutuki i ta te Matua, ta te Wairua Tapa he whakatutuki i ta te Tamaiti. Tuarua. Ko to tatau Maoritanga, kia whakaturia te Paremata Maori, raa tae mai nei nga panui me te ahua o te Whare, ko taku kupu me pooti au hei mema mo taua Whare, engari ko taku tuunga he O. Tuatoru. * Ko nga kupu a te Potangaroa panuitia i te tau 1881 he pupuri a, hei hopunga ma nga tangata rongo, ko au ka korero ahau i te mea i man i au, ara, i te tan te Tiriti o Waitangi, ka haere au ko taku hoa i haere ai ko te Po tangaroa Haki, i roto i tena Hu ka riro mai i au te Tiriti o Wai tangi, ta rawa ake i te Waitapu ka whakahaerea te Kotahitanga : konei i te tau 1897, ka haere nga Hoia Maori ki Ingarangi, ko te kaha Hoia nei tenei, kua rite tona i aa tenei waahi o nga ko rero a te Potangaroa, te hokinga mai ko nga Kaunihera Marae, ka kapi nga motu nei, kaati ko nga. mea tenei naku tonu i whaka- tutuki, kai taku tamaiti ano te waahi i waiho kia ia e te Pota- ngaroa. Na Hori te Huki kotahi tonu taku kaupapa mo to tatau Maoritanga, ko te Haahi Maori hei whakamaunga atu ki te Ture Atua, kua mau ia tatau te Ture tangata, ko nga Kaunihera. Ihaia Hutana, ko taku take e whakahua ake, ko tetahi kohatu hei whakakaupapa atu mo tatau ki roto i nga mahi. Taiawhio Te Tau poto nei aku kupu e whakaputa ake, me kore e pai hei take i ranga i te tapa- hanga i nga ripene i nanahi, me pera hoki te urunga atu ki roto i te rau tau hoou, he kaupapa mo tenei rau tau hoou ko te Haahi Maori, te rua ko nga ropu Kau- nihera Marae hei pupuri i to ta- tau Maoritanga, ko taaku take tenei hei whakauru. Heoi enei kupu. Ka neke nga korero mo hiahia- hi i te ahiahi ka noho te hui, ku whakawhaititia ' nga take. Ko. te whakamaharatanga i te ra whanautanga o to tatau Ari- ki. Ko te whakakotahi i nga Haa- hi ki raro i to tatau Maoritanga kia wehe i nga pekapeka kia ko- tahi i te tinana, ki te mea te wae- wae he teka no te tinana ahau inahoki, ehara, ahau i te ringa- ringa ma kona oti ka whakaka- horetia ai hei mahi mo te tina- na. Ko tenei Kirihimete he hoki- nga mai no nga uri o te Pota- ngaroa ki te whakahoki honore ki te Ariki o nga Ariki, me te Ki- ngi o nga Kingi, mo tatau i tae mai ki te tau o te honore te tau 1912, ma ta ratau panuitanga i nga mea i tutuki o nga kupu whakaari a te wairua o Ihowa kia te Potangaroa. Ko te kohatu hei kaupapa haerenga mo nga uri e tupa ake ana, tenei kohatu e wha nga wahanga, ko enei take he mea whakatau noa i runga i te aronga o te mararatanga o nga patake korero a nga kaumatua, oti iho nga tino kupu hei whakatotikata- ngai nga take o tenei hui* kai a Maehe i te 16 o nga ra, ka hui mai ano ki konei, he mea kowhiri nga tangata mo taua ra. Ka mutu ena take, ka haere ko nga mahi o te Hahi i te 28 o nga ra Hinota oti tonu i taua rangi ano, i te Paraire ka hoki hoki nga tangata i mahue iho ki te whaka- tutuki i nga mahi, be mea hopu noa enei e te ripoata ko nga tino take i whakawhaititia e te tiama- na o te hui e Ihaia Hutana. Ko te whakamaharatanga i te ra whanautanga o to tatau Ariki, me nga kupu whakakaha i te whakapono o tenei iwi o Ngati Kahungunu, i taea ai e ratau te 40 tau i timata mai nei i te tau 1889 tae mai ki te tau 1881, ka tu tena kohatu hei whakamahara- tanga ki nga uri i muri ia ratau. Ko te whakakaha a ia Hahi a ia Hahi i runga i nga tikanga o te whakapono, me nga whakaakora- nga e tipu ai e whai kaha ai te whakapono. Ko te whakaaro o tenei hui kia whakakotahitia taua te Maori, ki raro i te ture tangata me te ture Atua me motuhakemai. Ko te kawanatanga takiwa o te tau 1900 e mohiotia nei ko te Kaunihera Marae, kia kaha te Kaunihera ki te whakatutuki ki te whakakaha ake i ona tikanga, kati kia rongo mai ano koe, koutou ranei, kihai & Meiha Tunuiarangi i whakaae ki te whakawhaititanga i nga take, me tona ki me tu ano he hui ki Ngatauewaru ia Maehe te 16 o nga ra, hei whakatino oti i nga take o tenei Hui Kirihimete. Heoi ano. Na te Kai Ripoata o "TE PUKE."

Pitopito Korero. I tu tetahi hui ki Kaatataone nei i te 18 o nga ra o Hanueri 1912, he hui hei whakatu i teta- hi Kamupene Maori Whakatipu Huarakau ma te iwi Maori, i kiia kia wha tekau 40,000 mano hia te kaha mo te Kamupene, a, kia kotahi 100 rau nga eka whenua, neke atu ranei, hei maara mahi- nga kai. Hei te Turei te 22 o nga ra o Hanueri nei ka tu ano tetahi hui, hei reira mohiotia ai te tuturutanga o tenei Kamupene. Kotahi £1 pauna te utu mo te hia kotahi.