Pukapuka 7, Nama 24
19121029

whārangi 3  (6 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
Te Puke ki Hikurangi, Oketopa 29, 1912.Nama 24 o te tau 2. mutunga o nga mama te Pare- mata, a kei te mohio ia tera e pai te whakataunga o tenei take, i te mea kei te mahi tonu te Kawanatanga i nga tikanga e puta mai ai he painga mo te iwi maori o nga motu e rua.

Hui Ki Poneke (Na te Kai-Ripoata.)

I tu ki Poneke i a Hepetema nei te hui a nga Maori hei whiri- whiri i nga take o te pitihana a nga Maori ki te Kawanatanga, ki te whakarongo hoki ki te whaka- utu a te Minita, Maori mo taua pitihana. Ko nga rangatira i reira, hau- nga hoki te Minita Maori me Takuta Pomare, ko Hons. Taa Timi Kara, A. T. Ngata., Wi Pere, Tame Parata, me Heuheu Tukino, Mohi Te Atahikoia, Tunuiarangi, Kahupukoro, Wiri- hana Hunia me era atu ranga- tira. Ka tu a te Heuheu ki te mihi ki te Minita Maori, me te whaka- marama hoki i te putake o te huihuinga. I roto i te whakautu a te Minita he nui nga take i puta, tona kupa tera ia e awhina, engari ko etahi mo ata whiriwhiri, me tona ki hoki kei te whiri- whiria e ia tetahi pire poto mo tenei turanga Paremata, kei tora tau ka mahia e ia tetahi pire nai mo nga Maori me o ratou whe- nua, e whakaarohia iho ai tera e puta he painga hi te iwi Maori. He nui nga whakamarama a te Minita, me te whakamihi hoki a te huihuinga ki nga whakautu a te Minita. Ka mea a Wi Pere kei te pai nga whakaaro o nga Maori ki te Kawanatanga, engari kaore ia e awhina i te Kawanatanga, i te mea ka whia nga tau inaianei e tono ana nga Maori i etahi ahua- tanga kaore ano i rite to ratou whakaaro; taua e waiho mo tera tau ka mahi tetahi pire, mahia inaianei; whakatotahitia te iwi Maori inaianei. Kia ora tonu te Minita; kia hipa au mahi i nga Minita o mua atu i a koe. I patai te Hon. A. T. Ngata mo te take paare moni me era atu take a pa ana ki te Maori, me tona ki hoki ma ana e awhina te Minita i nga take e mahia ana e ia hei painga mo te iwi Maori, ara, nga mema Maori katoa, aka- koa kei tetahi taha ia o te Whare ira awhina tonu ia mehemea hei painga mo te Maori. I muri o tenei ka hiki te hui, ka noho te komiti ki te whiri- whiri i te whakautu a te Minita. I te 2.80 p.m. ka hui te hui- huinga ki te Whare Paremata tawhito, ko te Heuheu Tukino te T amana. Ka whakamarama te Tiamana i nga tikanga hei whiri- whiri. Ka tu a Hon. Taa Timi Kara ka mihi ki te huihuinga, ka whakaputa hoki i tona whakaaro me tuhituhi he reta ma te komiti whakamihi ki te Minita mo te pai o taua whawha mo nga take me te pai o ana whakahoki. Rite katoa, te whakaaro o te huihuinga ki tenei take.

Hupirimi Kooti. KEEHI WHAKAKINO INGOA. TAIAWHIO TE TAU ME PA HOHEPA.

I te taunga o te Hupirimi Kooti ki Mahitaone, i te rua tekau ma whitu o ngu ra o Hepe- tema ka huri ake nei, ka whaka- haerea te keehi a Taiawhio Te Tau, mo nga korero taunu a Pa Hohepa, Pirihi Katorika, moona tae atu hoki ki tona Hahi, ara, ki te Hahi o Te Ruuri Tua Whita o (Jehovah). Ko te putake o tenei whakawa ko nga korero i puia i roto i te nupepa a Pa Hohepa, ara i te "Whare Kura," i a Pepueri ka huri ake nei, i te huihuinga i tu ki te Ore Ore takiwa o Mahi- taone, i te ra o te Kirihimete. I taua ra Kirihimete ka tae a Pa Hohepa ki reira, no tana wa ka mauna e Pa Hohepa nga rarangi korero e mau i raro ako nei, & ka perehitia aua rarangi ki roto i tona pepa, i runga i te- tahi whakaaro e tino mohio iho ana ia tera e pa pouri te kai- hamene. Koianei nua rarangi korero :—Tetahi mea rereke i kitea ki taua huihuinga. Ko etahi o nga mema o te Hahi o te Ruuri Tua Whitu kei te kakahu i nga kahu o nga Pihopa Mihingare. Kaore aua kahu e tika ana kia kakahuria e ratou. I runga hoki i te mea kaore he whakaritenga i waenganui i a ratou rae te Hahi Mihi- ngare, e ahei ai ratou ki te kakahu. He aha ratou i pera ai ? Kia mau tatou ti a tatou ? He Pikake ano te Pikake; he Weka ano te Weka; ahakoa kei te timo- timoria e te Weka nga huru- huru o te Pikake hei huru- huru mona, kaore e rereke atu, ka noho ano te Pikake hei Pikake te Weka hei Weka. 1 te tuunga o te kai-hamene ki te korero, ka ki ia, ko nga kahu Pihopa o toku Hahi e ahua rite- rite ana ki nga kahu o nga Pihopa Mihingare, kotahi te tohu i rereke atu, no reira i runga i te mea koinei nga kahu o toku Hahi, e tika tonu ana kia kakahuria e au. Tokorua ano maua nga Pihopa o te Ruuri Tua Whitu i kakahu i aua kahu i te ra o te Kirihimete e korerotia nei e Fa Hohepa. I runga i te whiriwhiri a te Tiati i tenei keehi ka kitea e he I ana a Pa Hohepa, a ka whaka- taua, te rima pauna hei utu moana kia Taiawhio Te Tau.

Te Matenga O Hamuera Ihaka. TAKA I RUNGA HOIHO. WHAKAWA UIUI.

I te tekau ma tahi o nga ra, o Oketopa nei ka tu te whakawa uiui ki Kaatataone, takiwa Wai- rarapa, i raro i te mana o J. T. M. Honopi, Korona, kia uiuia etahi ahuatanga e pa ana ki te aituatanga o Hamuera Ihaka.

NGA KAI KORERO. Peehi Hemi, pirihimana maori Kei te mohio au kia Hamuera Ihaka, a ko matou ko Maikara Rene, he pakeha, me Mita Waata ona hoa i te po o te Wenerei, te 9 o Oketopa. E inu ana matou ko aku hoa ka tae mai a Hamuera, a ka inu hoki ia, ki taku mohio koira anake te inu a Hamuera i raua ahiahi i te Taratahi Hoteera. No te 8 o nga haora i taua ahi- ahi ka wehe mai a Hamuera, i a matou. Kei te tino mohio au kaore e haurangi ana i te wa i wehe mai ai ia i a, matou. Ko- tahi haora me te haawhe o te wehenga mai o Hamuera i a matou ka takatu matou - ki te hoki ki o matou kainga. Ka tae to matou motu-ka ki tetahi wahi e mohiotia ana ko te (White Line) ka kite atu matou i tetahi mea e pango mai ana i runga rori, ka whakaturia to matou ka, ka tuku au ki te titiro, mohio tonu iho ko Hamuera. Ko tetahi taha o toua mahunga kua tau pokina e te toto, engari e ora tonu ana i taua wa. I muri iho o ta matou nukunga i a ia ki te taha o te rori ka hoki komuri, mai ratou ki te Taratahi Hoteera ki te teripoona atu ki nga pirihi- mana kia haere mai. Kaore au. i kite patara waipiro i te waahi i taka ai a Hamuera, a kaoro hoki he waipiro o runga i to matou motu-ka. Ki te Korona: E ki pono atu ana ahau ki a koe kaore he pia i haria mai e matou, a kaore hoki a Hamuera. Kotahi tonu ta matou inu. Te Korona: E mea ana koe kia whakatika atu au ki to korero taore tenei tangata i te haurangi i taua wa. Kai-korero : Ae.' Korona: E ki ra kia whaka- tika atu au ! Korona: Kaua koutou hei haere mai ki konei korero parau ai kaore tenei tangata e haurangi ana i te wa i pa ai he aitua ki a ia. Taku ia Kana: He Takuta ahau e noho ana i Kaatataone. E inoino ana ahau ki taka tiro- hanga i te putake mate o Hamuera Ihaka. Ko te wahi pukeitanga o nga roro o tona mahunga kua tamomi, i reinga i te tamomitanga o taua waahi ka taupokina ona roro e te toto. Koia nei te putake mate o tenei tangata. Ko nga korero a Mita Waata raua ko Maikara Rene, i whai tonu i runga i nga rarangi korero a Peehi Heemi. I mua o te whakataunga a re Korona i te take mate o Hamuera, ka puaki i a ia etahi kupu-korero whakatupato ki nga kai-korero o tu ana ki te aroaro o enei ahua whakawa. I penei tona whakaaro i hui ia i runga i te mea he Maori te tangata kua mate nei me kaha te whiriwhiri a nga kai-korero Maori i te ahua tanga o nga patara pia e rua i tae ai ki te waahi i aitua ai a Hamuera Ihaka. Ko Hamuera Ihaka i mate ki runga o te "White Line" rori he taka nga nona i runga i tona hoiho. Koia nei te whirwhiri a te Korona.