Pukapuka 7, Nama 5
19001116

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
2. Te Puke Ki Hikurangi, Mane Oketopa 16 1911, Nama 5 o te tau 1.

re kia kaua e ekengia e nga kupu me nga tikanga o Wahi II o te Ture Kowhiriwhiri i—Whakarite Penihana hoki mo—nga Apiha Kawanatanga, 1908, a hei reira ka kore taua Wahi o taua Ture e pa atu ki taua tangata kua kapea peratia atu mo te taha ki tona turanga hei Perehitini mo tetahi Poari i raro i tenei Ture ahakoa i raro i taua whakaatura- nga kotahi i tetahi atu whakaa- turanga ranei o muri i tera. 66. Ka watea te turanga o ia mema o tetahi Poari, haunga anake ia te Perehitini, mehemea ka pekerapu ia, ka tuku tikanga ka hanga tikanga atu ranei ki nga tangata i tuku nama mai ki a ia, ka whakatauria ranei ki runga ki a ia tetahi hara e ahei ana kia whiua ia ki te wharehe- rehere mo tetahi wa roa atu i te toru marama. 67. Kaore tetahi mahi i ma- hia e tetahi Poari e mana-kore i runga i tetahi wateatanga i runga i te mematanga o te Poari, i ru- nga ranei i te whakahaerenga a tetahi mema o te Poari i tona mana mema i muri o tona heke- tanga atu i tona turanga mema i raro i tetahi o nga tikanga o tenei Ture, i runga ranei i tetahi hapanga, he-a-ture ranei, i te whakaturanga o tetahi mema o te Poari. 68. (1.) Ka utua ki te Perehiti- ni o ia Poari, o roto i nga moni e pootitia ana e te Paremata te utu- a-tau, me era atu moni e whaka- arohia ana e te Kawana i ia wa i ia wa e tika ana. (2.) Ia mema o ia Poari, i tua atu ra i tona Perehitini, ka utua, i roto o nga moni e pootitia ana e te Paremata, kia tekau ma rima hereni mo ia ra e tino mahi ana ia i nga mahi a te Poari, apiti atu hoki ki nga moni i tino utua e ia mo ona raruraru haereere i a ia e mahi pera ana. 69. I tua atu i nga mea kua whakamanaia e te tekiona mu- tunga i runga ake nei, mehemea tetahi mema o tetahi Poari ka tango, ka tono ka whakaae ranei ki te tango ki te tono ranei i te tahi moni, ka whakamatau ranei kia riro mai ki a ia i tetahi ta- ngata tetahi moni, tetahi atu mea whai wariu ranei hei koha hei whakawai hei utu hei tika- nga ke atu ranei mo te mahinga o tetahi take i mahia meake ra- nei ka mahia e te Poari, mo tetahi mea ranei i mahia, meake ranei ka mahia kaore ranei e mahia e ia i runga i tona mema- tanga o te Poari, kua whai hara ia, a ki te whakauria tona hara ki runga ki a ia i te aroaro o te- tahi Kai Whakawa Tuturu ka tika ia kia whiua ki tetahi wha- ina kia kotahi rau pauna, kia hereheretia ranei mo nga mara- ma e toru, a ki te whakataua tona hara ki runga ki a ia ka watea tona nohoanga i runga i te Poari, a e kore ano hoki ia e ahei kia whakaturia ano hei mema mo taua Poari mo tetahi atu Poari Whenua Maori ranei. 75. (1.) Ka ahei te Kawana ki te whakatu i nga Apiha e wha- kaarohia ana e ia e tika ana kia taea e ia Poari te whakahaere i nga naana me nga kaha kua whakawhiwhia atu ki te Poari e tenei Ture, e tetahi atu huara- hi ranei. (2.) Ko nga apiha i whakatu- ria peratia ka pupuri i o ratou turanga mo te wa e pai ana te Kawana, a i runga i tena wha- katuranga ka tu ratou hei Apiha no te. Kawanatanga, a ka whi- whi, i roto o nga moni e pootitia ana e te Paremata, ki nga utu-a- tau me era atu moni ranei e whakaarohia e te Kawana e tika ana. (Taria te roanga.)

Nga Pitopito Korero. I te mane te 25 o nga ra o te marama nei, he ra nui ki Niu Ti- reni nei puta noa ona waahi ka- toa. Ko te ra tenei i Iriiritia ai a Niu Tireni nei ko te "Tominiana o Niu Tireni."

I mea te Pihopa o Waiapu i te hui Hinota i tu ki Waiapu i tera wiki nei. "mehemea ki te marena tetahi tangata Mihingare ki teta- hi wahine o te Katorika, a ka ki- ia ma te mihingare e marena me tuku mai tetahi kupu ki au i mua atu o te marenatanga."

Kei to hangaia he waea korero rere-takiwa ki runga i nga tima inaianei (Wireless Telegraphic) mo te tupono rawa ake te tima ki te aitua i te moana, kua tere te whakaatu ki etahi atu ti- ma.

I puta tetahi ru nui ki Valder, Alaska, Niu Ioka. I te kaha o te ru motu ana te waea korero o te moana.

Kei te marama o Noema e he- ke mai nei ka haere a Kingi Ho- ri V. me te Kuini ki Inia, he haere he torotoro i nga whenua kei ra- ro i te mana o Ingarangi.

I wera te whare mahi paura o Montechiaro Roma, i te 22 o nga ra o Hepetema nei. E ono nga tangata i mate, tekau ma ono nga mea i tu-a-kiri.

Kua mau ano a Panekara, e mohiotia nei ko Piahi tetahi ona ingoa, ki Waerengaokuri e 27 ma- ero te pamamao atu i Turanga, i puta atu ia i roto i te whare here- here hou o Turanga.

Kei te tino kaha rawa te kau- whau haere a nga kai whakaha- ere a te ropu turaki waipiro ki roto i te takiwa o Wairarapa nei, ki te whakaaro ake tera e hinga nga papara-kauta.

Kua hinga tetahi Kawanatanga o Keneta, Merika, i te taha Apiti- hana. Kua tu ko te Apitihana hei Kawanatanga.

Kei te hangaia he whare Kara- kia mo te haahi Katorika ki Ti- maru ko tetahi o nga whare ata- hua atu kei te Tominiana nei.

Ko nga moni katoa i kohia hei whakapiki i te • Kawanatanga o Kotarangi £9818,14,8.

Kei te uiuia te take i puta ai nga herehere i roto i nga whare herehere e nga komihana i whaka- turia mo tera mahi.

Kei nga ra timata o Noema ka timata te mahi hi ika ki te taki- wa o Akarana tae noa ki nga ra whakamutunga o Mei 1912.

Kotahi rau e rima tekau putu te teitei o te pou (mahi) mo te waea korero reretakiwa ka hanga- ia ki Poneke.

Kua rite ia Tiamani e rima nga tima rere takiwa (aeropancs) me nga mihini whakahua hei whakahua i te whawhai a Takei me Itari-

E ki ana a Weera (Wells) ki te whakakorea ta raua kakari (Mekemeke) ko Teonetini (ta- ngata toa o te ao), ka haere raua ki te whenua o Wiwi kakari ai-

I puta te hukapapa ki te taki- wa o Rangitikei i enei wiki ka hori ake nei, he tino nui nga taewa menga tomato o Pamu- tana i nga e te huka-

Kua panuitia ki roto i te Ka- hiti pakeha kaore e whakaaetia te hoko (Paraiwiti) ki te pakeha noaiho i te Poraka o Tahoraiti engari te Kawanatanga anake

RONGO KORERO. Whawhai a Itari me Ta- kei.

KUA TIMATA TE PAKANGA- Ki te whakaatu tuku korero o Wiena (Vienna). ko te whakautu a Tairei mo te kupu ' whakamutunga a Itari "Me Whawhai." Ko nga Itariana katoa e noho ana i roto i nga Takiwa o Takei ka peia atu. E rua tekau ma wha nga hao- ra i hoatu e Takei kia Itari hei whakaotinga i te Tiriti mo nga Tima harihari taonga. Me te whakaatu ano a Takei ko nga hoia katoa e whakaeke ana ki nga takiwa o Takei ka- riro ma nga hoia mau pu e wha- kahei. Ki te whakaatu a nga Ripoata he tino maha nga Pu me nga Paura kua tae ki Oropania, he mea tu- ku atu no Itari, he wehi kei whakatu pakanga nga Oropa- niana. Ki te whakaatu a te Ranana Taima kua whakaetia te pikauta- nga a te Teena Tima i nga pu e ruatekau mano, (Mauser rifles) me nga kariri e rua miriona.

Ki te whakaaro kua rite nga pu me nga paura ma nga hoia katoa a Takei. Ki te whakaatu mai a nga kai tuku korero o Roma, ko te nui- nga o nga Itariana kua haere atu i te whenua o Tiripori (Tripoli) (ko te whenua tenei e pakangatia nei e Takei raua ko Itari,) toru- toru nei nga Itariana i noho iho me nga kai whakahaere,

Kua hoatu e rua nga tima hei pikau i nga iwi pakeha katoa e noho ana i Tiripori, kia watea i te whenua o te pakanga.

TONO KI NGA MANA. Kua tono nga kai whakahaere i Konototainanopara Takei ki nga mana mehemea pehea te whaka- aro o nga mana ki to raua raru- raru, ko Itari.

WHAKAUTU A TIAMANI. Ko te whakautu a te Kingi o Tiamani kia Takei, e piripono ana ia kia Takei, ma tona kai whaka- haere i Konototainanopara e ko- rero tona whakaaro ki te kore eta- hi o nga mana e tautoko heoi ano kaore hoki ia e kaha.

Pooti Mema mo te WAIPOUNAMU. E hoa tena koe,— I runga i nga tono maha a oku hoa o te Wai- pounamu, no reira kua whakaae ahau kia whakatu i au hei mema mo nga iwi, me nga hapu o te Waipounamu i roto i te Parema- ta.

E pouri ana au ki te whakaatu atu i te take i puta mai ai tenei putake ki mua ia tatau i tenei ra, koia tenei; na te whakaaro o to-

ho a tera pootitanga mema, i ru- nga i tona ahua mate; ara Tame Parata to tatou Mema tawhito, e mohio nei tatou ki ana mahi tini i mahi ai mo tatou, i roto i nga tau inaha i tu ai ia hei mangai mo tatou, i roto i te whare.