Nama 111
190706

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA Mahuta hei upoko mo te kotahitanga, he whakahoki ano pea i a Mahuta ki tona turanga kingi. Kei te mohio tonu a Kai- hau, ehara hoki ia i te tangata kuare, e ko- re rawa te Iwi Maori katoa e whakaae ki te whakakotahi ki raro i te mana o Mahuta. E whakapai ana matou ki te whakaaro o te Arawa ara te kape i a Mahuta ki wa- ho i te pitihana ki te Paremata no te mea he Kawanatanga a Mahuta, e whakapai ana hoki matou ki te kupu a te Arawa kia matua kokiritia he pitihana ki te Kawana- tanga o enei motu ara kia kore mai i konei ka whakawhiti ai ki Ingarangi. Mehe- mea -ki te kore e whai tikanga he aha te he o te whakamatau—kia mate ururoa ai kei mate wheke? Ehara hoki i te mea ka haere ki Ingarangi ka whakamutua te riri a o tatou mema ki te Paremata—kokiri ana ki konei kokiri ana hoki ki tawahi, kia mate rawa ake ai kainga tahi e ora ana pea kainga rua. Mehemea kua taka- hia te Tiriti 6 Waitangi he mea tika rawa kia whakaaturia ki te Kingi kua takahia e tana Kawanatanga te kawenata i hanga nei ki waenganui i tona whaea me te Iwi Maori o enei motu no te mea kahore te- nei kawenata i hanga ki waenganui o te Kawanatanga o Niu Tireni me te Iwi Maori. I puta te kupu a Timi Kara kua kore te Tiriti o Waitangi kaati he mea pai kia ma ki te Kingi mehemea he tika kua kore he tiriti kia marama ai te noho. Kua oti nei he ture muru, ara, he ture tango ma te Kawanatanga e whakahaere o tatou whenua, taihoa ko te ture muru i nga whenua e nihi ana, a he mea tenei kua korerotia noatia atu e te pakeha, a, taihoa ko te ture whakakore rawa atu i te ingoa o te Maori i runga i ona whenua. E kore e taea e tetahi tangata te ki e kore rawa e oti he ture penei; ko te ahua o nga ture o enei ra kei te rere penei. Heoi ano te mea hei arai i enei ture ko te Tiriti o Waitangi, ka mutu tonu te pa whakaora, te pa pumau, ko te whakawhirinaki anake ki te Kawanatanga e rite ana ki te tangata i hanga nei i tona whare ki te wahi onepu, kei te haere mai te wa e huaki ai te waipu- ke o te minamina whenua o te pakeha ka tukitukia taua pa pahekeheke. - NGA MOMONA ME TO RATOU HAHI. HE KORERO-TARA TE PUTAKE MAI. (Na ATIRIKONA T. S. KEREHI o WAIRAU.) NOWHEA tenei iwi te Momona? I tu- pu mai tenei hunga i te "Pukapuka a Momona," i kiia nei e Hohepa Mete he mea- whakakite mai ki a ia e Momona poropiti. Kei kiia i whanau tenei karakia ki Utaa. Kahore, I hanga tetahi temepara e ona Po- nonga ki Katerini (Kirkland), Ohio, Amerika, i te tau 1835; a, i muri mai ka hokona e te iwi nei tetahi kainga ko Komahi (Commerce ) te ingoa i te taha tonu o te awa o Te Mihihi- pi. Hanga ana to ratou taone huaina iho ko Nawu (Nauvoo) "Te kainga "pai," "ataahua." Ka mutu tera ka hanga i to ratou temepara. Ka timata i konei te tupu haere o te karakia hou nei me te tupu ano hoki o nga mahi hianga mahi teka.—I kiia hoki ko te whiwhi i te mana mahi merekara te katoa o nga tangata e awhina ana i tenei whakapono. Na ka riro nga taitamariki, tane, wahine, i te akoranga hou nei, ka mahi poauau noaiho; ka ngoki haere i runga i o ratou turi i o ratou ringa ano me te kararehe; ka peke ki runga i nga tumutumu rakau kauwhau ai mehemea nei ano he whakaminenga kei te whakarongo. Te kitenga o. Hohepa Mete i enei mahi pora- ngi a ona tangata ka wehi te tangata ra ka panui i tana korero, i pataitia e ia ki a Ihowa; na ka mea kua whakakitea mai e Ihowa na te rewera enei mahi. Heoi whakamutua ana. I whanau a Hohepa Mete ki Harona (Sharon) i Amerika, i te tau 1805. I te mea ka tekau ano ona tau ka puta he raruraru i waenga i nga hahi i tona kainga. Na, e ki ana ia, pouri ana i a mo tenei. Haere ana ki te nga- herehere ki te kimi tikanga mana. Na, ka kite ia i nga anahera tokorua. Ka hamumu mai tetahi o raua ki a ia, ka mea, "Ko taku Tama, tenei i aroha a i." Te mutunga iho o enei kupu kohukohu ka ki mai te anahera ra, me tu ia ki. waho o nga hahi karaitiana katoa he mea whakarihariha hoki ratou katoa ki a Ihowa. Ka tekau ma rima ano nga tau o Hohepa Mete, tu mai tetahi ahua i te taha tonu o tona peeti moenga, ka ki mai ki a ia, "Ko Moroni ahau he karere ahau ki a koe ria te Atua, he mahi nui ta Ihowa mau, ka puta te rongo o tou ingoa ki nga tangata katoa." ki atu ana ano te Anahera, "tena tetahi puka- puka i tuhia nga kupu ki runga i te wharangi koura, nga korero o roto mo nga oroko-ta- ngata o Amerika me te Rongopai i tukua iho ki a ratou e Ihu Karaiti." Na e ki. ana a te Mete, na te rironga mai i a ia o "nga urimi"