Nama 115
190710

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA. Otira kaua te tangata e mea ko nga wahine pakeha anake kia wehingia e ia ko nga wahine Maori ia kaore kau he tikanga. Ki te kore te tangata e aroha ki ona anake, ko etahi atu ranei e arohaina e ia? No te ra ano pea i patua ai te wahine pakeha ki Waipiro kei te whaia he wahine Maori i te one i Whareponga e rima maero pea te tawhiti atu i Waipiro. Na te putanga o te tangata i ora ai te wahine nei. Ko tono kai-kohuru i rere ki te ngahere, a, tarona atu i a ia. Auina ake i tetahi ra kei te patua te wahine Maori ki Taupo e etahi Maori tokorua, e ai te korero, kino atu, engari kaore ano enei kia whaka- wakia e mau ai to raua hara. No taua wa ano ka whakataua kia noho tetahi taita- mariki Maori o Manawatu ki te herehere mo te tau, kia rua whiunga i a ia ki te kiri kau i te marama. He hara tino kino ano tenei, he tamariki noa te kotiro i kohu- rutia nei. Kahore o matou hiahia ki te panui i enei hara weriweri, heoi ano te take i panuitia ai kia oho te Iwi Maori kia takahia rawatia tenei tikanga tino whakarihariha ka tupu nei i roto i a taua. Ko nga tangata e mahi ana i tenei mahi kino ko nga tangata mangere, e rore nei i nga marae o nga whare waipiro, kahore nei e mohio he aha ranei to ratou na tikanga i whanau mai ai ki te ao. E te iwi, kotahi ano te rongoa e mohio ana i a matou mo tenei mate kino ka tupu nei i waenganui i a taua—kotahi ano, ko te Whakapono anake. Ki te kore he tote ka pirau te kikokiko, waihoki ki te kore he whakapono ka pirau te iwi.

I tino kaha nga Pakeha me nga Maori ki te tautoko i tenei motini. He maha nga motini a te Maori i uaki ai mo runga i tenei take, otira i runga i te taikaha o te huarahi e mana mai ai kihai i tutuki. Otira e tuma- nako ana matou, tera pea te Kawanatanga e titiro mai ki te ngawari o te takoto o tenei motini katahi pea ka ngawari ta ratou whaka- mana. TOMINIONA. HE ra nui ki Niu Tireni nei te 26 o nga ra o Hepetema, te ra i iriiritia houtia ai a Niu Tireni, i patua ai te ingoa koroni, i kiia ai ko te Tominiona o Niu Tireni. Ko te tikanga o te koroni he whenua kei raro tonu i nga parirau o te whenua matua e awhi ana. Otira i enei ra kua kaumatua a Niu Tireni, kua waihotia kei a ia ano tona whakahaere, tana hanga ture, mana ano ia e whangai, na reira he mea tika kia whakarerea te ingoa koroni, a kia huaina he Tominiona,' ara, he rangatiratanga. Ko Kanata te whenua tuatahi ki te kiia he Tominiona, a ko Niu Tireni nei te tuarua. I a Te Wari i Ingarangi i tera tau ka puta tona whakaaro i te mea kua kaumatua nei Niu Tireni, kia kiia he Tominiona, a i te tunga o te Paremata i tenei tau ka pahitia he pire kia whakahoutia te ingoa o Niu Tireni. I tukua taua pire ki te Kingi a no te 26 o Hepetema nei ka panuitia te whakamananga a te Kingi i taua ingoa. Ko te panui tenei a te Kingi:— " No te mea kua whakaaro matou, i runga i te pitihana a te Paremata o te koroni o Niu Tireni, kia kiia a Niu Tireni he Tominiona a kia whakamutua te ingoa koroni, a i runga i te whakaaetanga a to matou Piriwi Kaunihera, e mea ana matou he mea tika kia tukua tenei Panui a matou, na konei matou i whakarite ai, i whakaatu ai, i whakahau ai, hei te 26 o nga ra o Hepetema, 1907, ka kiia te koroni o Niu Tireni me ona wahi katoa, ko te Tomini- ona o Niu Tireni, a na konei matou i whakahau ai ki nga tari katoa o te iwi. No te 9 o nga ra o Hepetema i tukua atu ai i to matou marae i Pakingihama Parahe; i te tau o to tatou Ariki, i te tau kotahi mano e iwa rau ma whitu, i te tau tua- whitu i kingi ai matou. E te Atua to- hungia te Kingi." I tae mai ano te waea whakamihi mai a te Kingi ki te Pirimia: " Kua whaka- haua mai au e te Kingi kia tukua atu ki a koe, ki te Kawanatanga me te iwi o te Tominiona o Niu Tireni, tana mihi i te maunga o te ingoa Tominiona ki to ratou whenua me tana tumanako ano kia noho nga iwi o Niu Tireni i runga i te pai i te koa." I tae mai ano nga kupu mihi mai a Ta Arawhe Tikana, pirimia o Ahitereiria,