Nama 120
190803

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA. tenei Tiriti he rite ki te Tiriti nui o Inga- rangi, Magna Charta, kaore i te tika). Kia marama ko te mea e hiahiatia ana e te Tiriti kei te puritia ahakoa kaore nga rarangi o te ture i te puritia. Ko te mea tika ke hei tirohanga ma koutou ko te take, mehemea he tika he he ranei. E tono ana te pitihana kia Eruera kia whakakorea e tahi o nga ture, na kua kore ke he mana o te Kingi ki te whakakore ture. Ko te take o te Tiriti hei tieki i te iwi Maori. He tika a pea tera e tahi pakeha kaore i te pai ki te Maori, engari he nui ano nga mea e mahi ana mo te painga o te iwi, he take whaka- manamana na te Kingitangi o Ingarangi e ata tiakina ana e ia nga iwi Maori o nga whenua katoa e riro ana ki raro i tona mana. He tika ano hoki pea kaore i te pai etahi o nga ture, engari ko te mahi pai rawa ma nga Maori ko te aki tonu i te Kawanatanga, i o ratou mema Maori hoki kia whakapaingia ake te mahi o nga ture. He manaakitanga ke ka nga ta te Tiriti o Waitangi i homai ai ki te iwi. He mana- akitanga i nga ra o mua hei tieki i te iwi; he kanga i to ratou kahanga ki te whaka- whirinaki ki te Tiriti kaore ki to ratou ake kaha ki to ratou ake whakaaro hoki. Kaore ratou e ora i te Tiriti o Waitangi. He maha nga hapu he nui o ratou whenua, kaore a ratou take riri, otira kei te mate haere ano hoki ratou. He tika me whai ture te Maori engari kaore te Maori e ora i te ture kau. E rite ana tenei tu ahua ki te kuri i rere nei ki te hopu i te ata o te miki i rowai. Ki te whakamanawa tonu ratou ki te Tiriti o Waitangi, kaore ki to ratou ake kaha, hei whakaora i a ratou ka tu tonu te Tiriti i kona tu ai ka ngaro ko nga Maori. Ka nui tona pai kia kite i te iwi e hapai ana i nga take e ora ai te iwi, engari me mau ki nga take totika. Ko te tino ora mo te iwi kei te kura, kia kaha ki te kawe i nga tamariki ki te kura, kia whi- whi ki te matauranga, ki te kore nga tamariki e haere ki te kura e kore ratou e piki i te ao. Mehemea kaore he kura i nga takiwa Maori katahi ano he take pai hei riri ma ratou ki te Kawanatanga, ara he take e rite ana ki te Tiriti. He kura ano kei nga takiwa Maori, engari kaore e akona ana nga mahi ahuwhenua, ko te mea ke tenei hei whawhaitanga ma ratou kia pai nga kura hei ako i a ratau. Ko nga kupu whakamutunga a te Ka- wana he whakatupato i te iwi kei rarua i nga tohunga pakeha, Maori hoki; kia kaua e kaha te whakawihinaki ki te Tiriti, ki te murunga hoki o nga whenua i nga ra o mua, engari kia kaha te rapu i te mea hei mahinga mo tenei wa. Kei kino te iwi ki a ia mo te ahua nana o ana kupu. I whakamarama te Kawana ko ana kupu ehara i te mea i whakapuakina e ia i runga i tona tunga Kawana, no reira he mana kei roto; kaore engari e korero ana ia i runga i tona aroha ki te iwi, ara he kupu tohutohu uaua hei painga mo te iwi. I whaikupu te Pirimia. I mea ia kia kaua nga Maori e pohehe ki te tukunoa i te pititiana ki Ingarangi, kua whakaatutia e te Kawana ka whakahokia mai ano te pitihana. I mea ia ko te take i murua ai nga whenua, mo te whakatipu pakanga o nga Maori ki te Kawanatanga, i whaka- aturia ano kia ratou te tukunga iho o taua mea kia ratou. I mea ia kei te whaka- whiwhi ano te Kawanatanga i te iwi ki etahi painga kaore i roto i te Tiriti—ara e tango ana ano te iwi i te moni penihana mo nga kaumatua. I mea ano te Pirimia ka peke ano te ora o te iwi kei te mahi. Whakamahia nga whenua i toa, a kaore e roa ka ngaro noaiho o koutou raruraru. E kore ia e ki atu kia ratou kia kaua e haere ki Ingarangi, engari e whakamarama ana ia, kaore he painga o te haere he mou- mou moni katahi, he whakahokia mai ano ki Nui Tireni nei ka rua. Kotahi tonu te huaraki o te ora kei te mahi anake. I mea a Timi Kara ko te mate o te Iwi he kore kaore e whakakotahi, ko etahi e kume ke ana, ko etahi e kume ke ana. No te Maori ano te he i murua ai nga whenua, ara he whakatupakanga ki te Kawanatanga. Kei te mohio tonu ratou ki te tikanga a te Maori mo te hunga i hinga i te whawhai, kati kaua e riri ko te utu tera o te riri. I te rironga o te mana ki te Maori mo nga tau e rua hokona ana e 300, 000 eka o nga whenua Maori. E HOA MA. E HIAHIA ana ahau kia toko whitu nga tangata hei whawhaki Kaanga, e 40 eka. D. P. KAMERANA, Waerenga-a-hika.