Nama 124
190807

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA.

noho ai ki nga taone. Tirohia i ana te toko- maha o te pakeha e popoke na ki nga whenua Karauna. Ko te Maori e vhakarere ana i ona whenua ka haere ke ki nga mahi o nga taone he porangi.

Tuarua, he iwi noho waho te Maori. Ma te moe tonu o taua tipuna ka noho ai ki te whare, ko waho tonu to ratou na kainga, a ko o ratou whare i tu ki nga wahi teitei. He mea marama ki te whakanohia te Maori ki roto i te whare i te ao i te po, ka mate. He tokomaha o taua taitama o te Maori kua mate i te mate kohi i te nohoanga i nga tari a te pakeha.

Tuatoru, he iwi mohio te maori ki te ahu- whenua no te mea he mahi i tuku iho i o ratou tipuna. He mea te ahuwhenua i whakanuia e te Maori. Ki etahi iwi atu o te ao ko te toa ko te tangata kaha ki te riri, ki te Maori ia ko te tangata mahi kai. Ina hoki tana whakatauki "He toa taua he toa pahekeheke, he toa mahi kai he toa mau tonu." Ahakoa kaore ano te Maori kia matoru noa ki nga mahi paamu kua kitea noatanga atu to ratou mohio to ratou kaha.

Tuawha, kahore he mahi ke atu ma te Maori e ora ai ia, e kiia ai he tangata ano ia. Ko te tohe o te pakeha kia riro i a ia nga whenua o te Maori, be hara nui, he kohuru no te mea heoi ano te mahi ma te Maori he ahuwhenua me waiho ano ma te pakeha ana mahi i tuku iho nei i ona tupuna. Ma te u anake o te Maori ki ona whenua e kiia ai ia he tangata a nga ra e heke iho nei, no te mea ko te tangata rangatira o Niu Tireni ko nga tangata mahi paamu. Ki te whai te Maori i nga mahi a ringa a te pakeha ko tona mutunga he takahia e te pakeha ki raro ka ngaro tona mana, ka ngaro tona ingoa, ka toremi ia ki roto o te rire o te pakehatanga.

Ko enei korero no mua atu i te hui ki Po- neke i tuhia ai. I taua hui ka kokiritia e maua ko Te Keeke, kai-tirotiro o nga kura Maori i mua atu i a Te Manu, ara, " Kia kaua nga taitamariki Maori e tukua ki nga taone mahi ai, engari kia tonoa ki nga mahi whenua." I whakaaria ano e au tetahi motini, ara, mo Te Aute, " He tono tenei na tenei hui ki nga kai- whakahaere o Te Aute ki whakaaroa e ratou te kupu" a te Komihana i whakaturia hei uiui mo te ahua o Te Aute, ara, kia tapiritia atu ki nga mahi o Te Aute te whakaako i nga tamariki Maori ki nga mahi ahuwhenua." E rua enei motini i natia e te tumuaki o te hui, e te kai- whakaako o Te Aute, e rua rua atu ki te po.

Otira tena ano te ra ka puea enei taniwha whakahaehae, kei te tuwhera haere nga kanohi o te Iwi Maori, e mohio ai ratou ki nga mea hei oranga mo ratou, a, e tohe ai kia homai aua mea.—ETITA.]

NGA RETA TUKU MAI.

NA Pairama Kena o Pongotiki he whakahe i a matou kupu apiti atu ki nga korero a Rangi Tamihana mo te Momona, i mea ai matou i ruarua o matou ngakau ki te ta i aua korero, otira ki ta Pairama ki he hiahia no matou ki te totohe i taia ai e matou aua ko- rero. I mea ano ano a Pairama," he korero pohehe nau tenei e ki nei koe kaore koe e whakahe ana ki tetahi hahi."

Kahore matou e mohio i ki penei ano matou kaore matou e whakahe ki etahi hahi. Kua whakahe matou ki te. hahi Momona, no te mea he hahi kino ana whakaakoranga he hahi hoki e whakahe ana i te hahi totika. Ka tau te he ki a matou ki te kore a matou kupu whakahe mo ta matou e mohi;) iho nei he he, he whaka- raruraru hoki i te whakapono. Anei ano etahi o nga kupu a to matou hoa, "he tangata hiahia koe ki nga mahi totohe ina hoki ko to hiahia kaua etahi tangata e whakahoki atu i nga korero a Rangi raua ko Tuiti Makitanara." He wehi no matou kei whanui rawa te toto he i araia ai e matou etahi atu tangata, no te mea kua kite matou ahakoa pehea te marama o te korero e kore rawa etahi tanata Momona e kite. Ko te Tuiti te tino roia o te Momona kati kaore he take e wehi ai a Pairama kei kore e hoki i a Te Tuiti nga kupu a Rangi.

Na Raraika Tuari he whakaatu i te matenga o Kahu Tuari o Otoroa.

No Mei ka tae tetahi piriniha o Inia ki Inga-- rangi kia kite i a Kingi Eruera, he tangata whai moni tenei. E 40 ana pononga, 11 nga kaata mau i ana pikaunga, e £700, 000 te utu o nga kohatu whakapaipai o ona kakahu, o tona po- tae. I manaakitia ia e te Kingi, ko tona ingoa ko te Dewan o Nepal.

Ko nga moni hua o te Kawanatanga o Inga- rangi i te tau £156, 537'689/18/9, ko nga moni i pau £151, 812, 094, toenga iho £4.725.595- I pau mo nga kaipuke whawhai £1, 141, 000, i nga hoia £27, 115,ooo.