Nama 125
190808

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
12

TE PIPIWHARAUROA.

taua taitama kua anuanu ki te mahi i te korenga o nga uaua i whakamarorotia, o te ngakau ranei e whakaangahia ki te ahuwhenua. Na konei matou katohe me tapiri atu ki Te Aute te wha- kaako ki nga mahi ahuwhenua, otira me ata wha- katepe a matou take i tika ai kia meinga te nuinga o nga mahi o Te Aute me ahuwhenua.

Tuatahi: Kua puta ta matou kupu i tera marama heoi ano te mahi tika, te mahi i whaka- ritea e te Atua ma te Maori, ara ma te nuinga, te mahi e ora ai taua, heoi ano ko nga mahi ahuwhenua anake. Ehara i te mea no matou anake tenei whakaaro, no nga tangata matau ano hoki o te Maori o te pakeha. Heoi ki te mea ma te ahuwhenua taua e ora ai, ko tenei te mea nui hei whakaakoranga ki a tatou tama i o taua kura-nunui.

Tuarua: Ko Te Aute to taua tino kura, e wawata ana o taua tino tamariki kia tae ki Te Aute, kua paku te ingoa o Te Aute ki enei motu katoa, ahakoa hanga he kura ahuwhenua ke atu mo taua, ka haere tonu ano ki Te Aute e 70 o taua tamariki matau, i ia tau, i ia tau. Hei Te Aute rawa hanga whakaaro ai te tamaiti mo tana mahi tuturu heoi ki te kore ia e whaka- akona ki nga painga o te ahuwhenua, e kore tona ngakau e ahu whaka-te-whenua, engari ka kotiti ke ki nga mahi huhua a te pakeha a ko te tu- kunga iho he pakoreha. He mea hoki tenei e kitea ana, ara, ki te tae te tangata ki nga kura nunui, a hei te mutunga ka noho noa iho, hei tangata tino kino rawa taua tangata, ka meinga tona matauranga hei rakau ma Hatana. Ka kino ake ana te tangata matau e kore e rikarika. Kua penei etahi o nga tamariki i whakaakona ki Te Aute. Ma Te Aute e tatari nga tamariki mo te ahuwhenua mo nga mahi nunui ranei a te pakeha, ka kakama te tamaiti tukua ki nga kura nunui, ka porori tukua ki te ngaki whenua.

Tuatoru: I te mea na Te Aute i whakapohehe nga whakaaro o te nuinga o a tatou tama kua tae nei ki reira i kore ai e anga ki te whenua, i te mea na Te Aute i whakaanini noa nga ma- hunga o tai o te tamariki, i porahurahu noa ai nga mahara, a, i kawa ai ki te mahi, he mea tika kia riro ma Te Aute e huti te kara o te rongo pai o te ahuwhenua, me riro ano ma Te Aute e whakaatu ki te Iwi Maori ko te ahu- -whenua te mahi tuatahi ma ratou. Ko Te Aute to tatou tino kura, e haere ana nga tama rangatira ki konei kura ai. na konei ki te kore a Te Aute e whakaako i nga mahi ahuwhenua he whakaatu tena ehara te ahuwhenua i te mahi ma te Iwi Maori ara, he whakaparahako.

Tuawha: Kei Te Aute nga mea katoa e rite ana mo nga mahi paamu. E 4000 eka te nui o te whenua, he whenua pai, hei paamu kei ru- nga he kau, he hipi, he hoiho, e mahia ana ki

konei na mahi katoa o te paamu, kei konei nga tangata matau ki nga huarahi katoa o te ahu- whenua, a he tokomaha nga tama rangatira a te pakeha i whakaakona ki te teihana o Te Aute kua piki nga ingoa mo nga mahi paamu: kei Te Aute ano hoki a taua tamariki e noho ana, nga tangata mo tenei teihana—kua rite nga mea ka- toa, heoi ano te he ko a tatou tama kaore i te whakaakona, ko nga tama ke a nga pakeha ra- ngatira kei te whakaakona hei minamina mai ki nga toenga whenua o te Maori.

Tuarima: Ki te riro ma te kura e mahi ka- toa tenei 4000 eka ka nui ke atu te oranga mo te kura, a e whai oranga ano pea nga tamariki rawakore e uaua nei te tae ki Te Aute i enei ra;

e kore e tonoa he moni hei hanga whare, e tonoa ranei he utu ki nga tamariki, e rongo nei matou mea ake tonoa: e kore ai apopo e riro mo nga tamariki rangatira anake te kura, i enei ra hoki ko te moni nihi anake te oranga o te kura.

Tuaono: Ko te Hahi o Ingarangi kei te wha- kahaere i Te Aute, kati i te mea kei te whakaaro te Hahi Kotarana, me te Hahi Momona, ki te hanga kareti ahuwhenua mo nga tamariki Maori, me whakaaro te Hahi Mihinare ki a ia ano, ka tapiri ai ki Te Aute i te whakaako ki nga mahi paamu, kei mahue ia ki muri i era atu hahi e mahi nei i waenganui o te Iwi Maori. Kua rongo matou, kua korero noa atu etahi tangata ki te tuku i a ratou tamariki ki te kura Momona, ehara i te mea he Momona ratou engari he hiahia no ratou kia whakaakona a ra- tou tamariki ki te ahuwhenua. Ko nga eka mo te kura a te Momona e mea nei ki te hanga mo nga tamariki kotahi rau 130 ano, ko o Te Aute e 4000 rawa. He ngawari ke atu te tapiri atu i te; nahi ahuwhenua ki Te Aute, i te hanga he kura motuhake.

Tuawhitu: Ko te ahuatanga o te whakaako o nga kura o te pakeha i nga wahi katoa o te ao inaianei ko te whakaako i te mahunga me nga ringaringa. Ko Tiamani, ko Amerika, ko Tia- pana nga whenua kua tino kaha rawa te whakaako a ringa a kua kaha ano hoki ki Niu Tireni nei. Ki te mea he pai nga kura a-ringa mo nga iwi pakeha he nui ke atu te pai mo te iwi Maori, a ko te mahi a-ringa e tino tika ana ma te iwi Maori ko te ahuwhenua—kahore i ko atu kahore i ko mai.

Tuawaru: I whakaaturia he Komihana e te Kawana, he tangata tino matau nga tangata o taua Komihana, ko Apirana Ngata tetahi, a ko te kupu a tenei Komihana me whakaako nga mahi ahuwhenua ki Te Aute; a e tino whaka- pono ana matou ki te uia te whakaaro o te iwi Maori mo tenei putake e kore e hapa ta ratou tautoko i te whakaaro o te Komihana.