Nama 139
190910

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA. wahine kua kore he paingo o taua whare. Kaore te wahine i te whakaputa i tona mana, kei te tuku noa atu ia i te mana ki te tane. Kei te pai noa atu ia ki te noho i ro kauta, i ro aha rene:, i te mea kaore te tane e hanga whare hei tiakanga mana engari ka moumoutia e ia ona moni mana anake ratou ko ona hoa kuare ki nga mahi kore kiko, ko te wahine me nga tama- riki ka pae ake ki tahataha. He tikanga aroha kore enei na te tangata ki tana wahine, na te ngakau pai hoki i te wahine ki te tuku i enei tu mahi kia haere ana. Kua tae mai nei tenei tikanga hei whakaoho i nga wahine, ka whakamau atu te ngakau ki te tukunga iho. Kei Heretaunga kua tae ki te 200 nga wahine kei roto i te Ropu. He nui atu to ratou pai ki te tiaki i nga mahi o te kainga, ki te awhina hoki i nga Komiti Marae. Ko te kupu ki nga tane inaianei, kia mataara kia matapopore kei rarua koutou i nga wahine. He nui nga kainga na nga wahine i totika ai nga mahi a nga Kaunihera, kua mate haere tonu te tane. Ko nga tikanga o enei ra kua eke pu ki te kupu e mea nei, ka pu te ruha, ka hao te rangatahi. TE PIHOPA O WAIAPU. Ki te Etita o Te Pipiwharauroa. E KORO, tena koe. Tenei kua kite iho aku kanohi i to hamumutanga mo te Pihopa hou o Waiapu. E papai ana o kupu, ka tika ano kia mohiotia ou whakaaro mo tena raweke nui a te Hahi. Otiia tena atu pea hoki te whakaaro a tu- ahangata e noho atu nei i tawhiti. Na konei ka tuhi atu, hei wahanga ma to manu ki ona tai e rere ai. E hoa, he pono to kupu he tino tangata a Atirikona Aweriri mo te turanga Pihopa, he. tanata matau, he mohio ki te kauwhau, he marohirohi ki na mahi o te Hahi, he aha atu he aha atu. Na kona me- hemea he pihopatanga pakeha kau a Waiapu koiana to tanata. Otira me pewhea na hipi Maori o tona kahui? Keihea tona matauranga mo te tiaki i enei? E kore e mohio atu te tokomahatanga o te tanata ki tona reo kihi, he reo mohoao na hoki, ma wai e whakarongo atu? Ka pewheatia na karakia me na kauwhau i na whakaunga tamariki Maori, me na whakapakanga minita Maori? Kati, me nohopuku noaiho pea te kai hautu o to koutou waka. Ma wai oti na whaikorero mo te Hahi mo te Tominiana e hapai e whakarongo ai na marae o te tanata Maori? Koia ana he mate tenei mo te iwi, e Manu e! Na wai i ki ko te Pihopatanga o Akarana, hei tauira mo Waiapu? Ae, he tanata kaha tena a Pihopa Neri- kana, otiia ki tona taha pakeha ano. E mohiotia ana, ko na pihopa reo kihi kau nei na te pakeha i whakaara mai hei pihopa mona ake—kati atu pea te Maori hei waho noho mai ai. Neina ano hoki tetahi take e whakahengia ai te whakataunga a te Hinota. Kua kore inaianei e kitea he pihopa reo maori i roto i nga pihopa o te motu nei. Ki taku. he mate nui tenei mo te Hahi Maori. Ko wai hoki hei mangai mo te Maori i roto i te Hinota Topu, hei tautoko i tena taha o to tatou Hahi, ka kore nei he pihopa reo Maori? He aha koia no na uri tokomaha noaiho o Te Wiremu hei whakakapi mo tona turanga? Na. kua ara nei ta koutou tangata— na koutou tonu hoki na nga minita Maori i tau- toko te motini i ara ai—kati, kia pono ki to koutou rangatira, e na iwi o Ngatikahungunu, Ngatiporou. Tuhoe, Te Arawa katoa. Tautokona, arohaina, awhinatia, " whakapaingia ia e haere atu na i runa i te ingoa o te Atua," me to te Hahi. Heoi. Na TAMATI KEREHI, Atirikona o Wairau. TE INGOA O HONE HEKE. ITE hui karanga i a Te Rangihiroa i Takiwira, ka huaina te ingoa o Te Rangihiroa ko Hone Heke. Ka tika, na te mea hoki ko ia te riwhi o Hone Heke. Ko ia tonu te mema mo tenei iwi mo Ngapuhi a na tau maha e haere iho nei, mehe- mea ra ka pai tana whakatere i tana iwi i a Ngapuhi, tuturu ko ia tonu hei mema. I pooti ahou ki a ia i te pootitanga i a ia e tu na. Ko te rua tena o nga huanga o te ingoa o Heke. I mua ka huaina e Hari- ata Rongoputuputu ki a Wi Pirihongo a Hone Heke. Ko te take i huaina ai e Hariata ko ia te matua o Heke i te whawhai ki te pakeha. I te tau 1870 ka tu te Kooti whenua ki te Waimate i te 3 o na ra o Pepuere. Ka haere maua ko Pororua ki taua kooti, he whenua ta maua. No taua kooti ka korero a Pororua. " E Ngapuhi e kore au e pai kia huaina a Heke ki tenei tanata ki a Pirihongo, kore, kore rawa au e pai." He nui atu na korero a Pororua mo taua ingoa, mo te huanga ki a Wi Piri- hongo. Kihai i mau taua ingoa ki taua kaumatua. Heoi ko tenei e pai ana, kua mate na tanata hei whakahe i era takotoratanga korero. Na e tatou ma, e Ngapuhi ma, e te Rarawa ma. e te Aupouri ma. e Ngatiwhatua ma, kia pera hoki etahi ma tatou nei korero me na korero a Ngatimaniapoto ki a Timi Kara mo na mahi a te pakeha ki na ture mo na whenua. o tenei iwi o te Paraki Maori. Ko etahi tino korero era, kia pera hoki etahi ma Ngapuhi nei korero hoki ki te Minita, ka nui te pai. I tukua atu hoki ko na tangata matau ki te paremete, te homaitanga e te pakeha ki na whenua o te Maori tekateka kau ana te Paraki Maori. Heoi ano. Kohumaru, Mangonui. Hepetema 22, 1909 HUIRAMA TUKARIRI.