Nama 144
191004

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA.

nui, he taringa roa. Pai ke atu te nihi, tuhia ana te ingoa haere ana te moni. Ko te tahunga ano i te paipa e puhipuhi ana—kaore he ngaki toto he tao i te umu. Ko tetahi take ano i taumaha ai etahi whanau ki te whakapai i o ratou whenua ehara i te mea na te koka huhua engari he kore no te whakaaro e rite. Ko te take tuarua he pohehe no te tangata he mahi whiwhi moni te nihi whenua. Ka nui te reti i te tangata ka kiia taua tangata he tangata ranga- tira he "piki pahi." Kua rongo ratou ki nga rangatira o Heretaunga o Wairarapa he tangata whai moni i runga i te nihi whenua. I totopu ai te puta o te moni ki nga rangatira o Ngatikahu- ngunu he whenua nunui, tena ko o taua nei whenua ko o Ngatiporou he whenua ririki, kotahi ano te kutanga paraoa pau atu. Tetahi ki ta matou nei titiro kahore he tangata o Ngatikahu- ngunu i rangatira i runga i te riihi tokotoru, toko- wha ano pea. I nui ai te moni ki a Airini Tonore na te whakatupu hipi. Kei te kite tonu tatou ko nga pakeha e riihitia atu nei o tatou whenua ora ke atu i a tatou i te iwi kainga ko tatou ke ia e haere ana hei kai mahi hei pononga ma ratou. Ko o tatou tangata kua piki ehara i nga tangata tango riihi engari ko nga tangata e ahuwhenua ana. Tirohia te ahua o nga whenua o Ngatiporou. He whenua nui a Wai-o-Rongo- mai kei te nihi ki te pakeha, ko Kakariki he whenua iti noa, engari rite tonu te moni riihi o Wai-o-Rongomai ki nga moni hua o ngo toru hipi o Kakariki. Ko Waipiro to Ngatiporou whenua nui, whenua momoma, kua maha noa atu nga tau i riihi ai ki te pakeha, ko Reporua he whenua iti noa, otira ko nga moni riihi o Wai- piro katoa i rite tonu ki nga moni o nga hipi o Reporua e puta ana i ia tau i ia tau. Ki ta matou nei titiro hoki papai atu nga whare o nga tangata o Reporua nui atu te ora—he hua no te ahuwhenua. Ko te moni riihi he moni e kinongia ana, he moni hoki na nga werawera ke o etahi i tiki—he titongitongi kaki, tena ko te moni na te werawera tino ora tino reka tino makona. Koia nei tetahi take e kinongia nei taua e te pakeha. Ka mate te Maori i runga i te moni riihi—ka mangere, ka kino, ka rore i nga whare waipiro. I kore parirau ai te moa raua ko te kiwi he kore e rerere, e whakamahi i o raua parirau—te taenga mai o te tangata o te kuri ka patua i te kore parirau hei rere. I nui ai te maka, te hihiko o nga manu pakeha na te mahi na te kori o te tinana na te rerere tonu

a me to ratou tupu ano. Waihoki ko te reti whenua he Maori whakamangere i te ano te ahua kua ngahoro nga ringaringa nga waewae, ko tona mutunga he takahia e te pakeha ki raro, tena ko te ahuwhenua he whakapakari i te tinana i te ngakau—ma tenei e piki ai taua hei iwi ano ki te ao.

HE AITUA NO WHANGANUI.

I TUPONO tetahi aitua kino rawa ki Whanganui i te ata o te Ratapu te 10 o nga ra o tenei marama. I te ra nei he pikiniki na etahi o nga tangata e nona ana i te wahapu o te awa (Castlecliff.) Ko te awa kaore ano i tino pai noa mo te whakawhitiwhiti i muri iho o te marangai nui nei, tetahi e pupuhi ana te hau. Ko etahi o nga poti kua whiti atu no muri mai ko te poti whakamutunga, ehara taua mea i te poti engari he paneke. Ko nga tangata o runga he wahine, tokorua raua me a raua tamariki, tokorima a tetahi, tokotoru a tetahi, hui katoa ai ratou kotahi tekau. I a ratou e whakawhiti ana kaore i tino pai ta ratou hoe. Ka tata ki waenganui ka wehi i te kaha o te rere o te ia me te kaha hoki o te ngarungaru. Katahi ratou ka mea ki te hoki mai, no te whakapaenga o te paneke ka tahuri. Kotahi te tangata hi ika i kite mai i te tahuritanga. Tae rawa mai ia i runga i tona poti kua mate katoa te nuinga. Tokorua nga tamariki i rokohanga mai e ia e ora tonu ana ko enei nga mea i ora, ko tetahi o raua no tetahi whanau ko tetahi no tetahi. Ko tetahi o nga wahine i kitea e ia e manu ana kua mate, me te tamiti ano e mau tonu ana i roto i ona ringa. Ko te tamaiti nei na tetahi o raua, no te tahuritanga pea o te poti ka rere atu tenei o nga wahine nei ki te awhi kei mate, mate tonu iho nei raua tahi. Ka mutu ano ko enei nga mea o te hunga i mate i kitea, ko etahi tokoono kua riro katoa i te wai. Pau katoa taua rangi i te rapunga, kati kore rawa i kitea. Ko te mea aroha ko te tane a tetahi o nga wahine nei. I kite mai ia i te tahuritanga kati kore rawa hoki i taea e ia te aha. I kite mai ia i tana wahine me ana tamariki e toremi atu ana ki te wai, kahore rawa: i taea e ia te haere mai ki te awhina i a ratou. Katahi rawa te mea pouri ko tenei.

Rev. P. Hakiwai, 5/-; I. King, 5/-; E Hooper, 5/-; Wi Matangi, 5/-; Whaka Parakau, 10/-; Hemi K. Rapaea, 10/-; Mate Houkamau, 5; Alfred M. Jones, 5/-