Nama 146
191006

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA.

etahi o aua mahi e nga tangata o naianei. He tino tohunga te tangata nana i hanga a Paora, te whare karakia nui o Ingarani. Kei runga ake i te tomokanga o taua whare e mau ana enei kupu, " Ki te hiahia koe kia kite i taku kohatu whaka- maharatanga, titiro ki tahi taha ou ki tahi taha." E mea ana taua tangata ko te whare tonu i hanga nei e ona ringa tona tohu whakamaharatanga. E tumanako ana hoki matou kia pera etahi o tatou nei tohunga Maori kia whakapaua to ratou nei mohiotanga ki runga ki o tatou whare karakia mo te ngaro rawa ake ratou me to ratou mohio- tanga e mau ana ratou mahi ki runga i nga whare o te Atua hei matakitaki ma o ratou uri e haere mai ana ki roto i aua whare karakia ai.

HE MAHI WHAKATUPU HIPI.

Na APIRANA T. NGATA. Upoko II TE WHANGAI O TE HIPI.

E tika ana tenei kei te hipi ano tona waha, me ona niho hei whangai i a ia ki nga kai e rite ana mana. Kaore au e korero i konei mo nga kai e ata whakatupuria ki nga wahi i parautia, penei i te reipi (rape), i te korau (swede turnip) ranei. Ko nga kai e korerotia i konei ko nga karaihe, koroa, a, mana e tupono mai, ko nga korau ki nga waerenga ngahere.

Otira ma te tangata ano e awhina e pono ai te whangai a te hipi i a ia kia ora. Ka kitea i kona te pai, te marama o te whakahaere a tetahi tangata, te kuare o ta tetahi.

E tika ana kaore i te tangata nga mana e tupu ai te tarutaru. Kei te kai-hanga era. He re- reke te ahua o tetahi tau i tetahi: he maku tetahi raumati, he maroke tetahi. He tau e pai ana te whai a te koanga i muri o te makariri, a te raumati, i muri o te koanga, a te ngahuru i muri o te raumati: ka ata tutira nga takiwa, ka pai te haere o te tupu o te tarutaru, ka rite hoki te ora o nga hipi a huri noa te tau. He tau ka poka ke nga hau, ka puta nga ua nunui i nga wa he. Ka kitea i kona te kumeroa o te makariri, te tau o te hukapapa, a waenganui ana mai te koanga. Kihai i tukua kia ata huri te koanga ka whiti te tauraki o te rau mati. Ka waitohu tena haere a te tau ki nga tarutaru, ki- hai i pihi i te matao o te whenua ka whaia e te tauraki. Ko ena mea katoa kei waho i te mana o te tangata; otira mehemea ia he tangata marama ka taea e ia te whakahaere kia rite te ora o ana kararehe ki nga kai ma ratou, ahakoa nga pokanga ketanga o te tau.

KIA RITE TE MAHA O NGA HIPI KI TE KAHA O TE WHENUA.

Me pewhea he awhina ma te tanata? Tuatahi, me whakahaere e ia kia kaua e maha ake ana kararehe i te kaha o nga tarutaru o tona whenua, e rite ana hei kai ma ratou. Ko te tohu o te kaha o nga tarutaru o te whenua kei te wa o te makariri, kei te tupu e ora ai nga karaihe i tera wa. Kaua e tukua kia tae ki te oneone te ngau a te hipi i te tarutaru, engari kia kitea atu ano e rewa ana mai tetahi wahi mato, kia kotahi inihi me te hawhe roa ake ranei. Ko te maha o nga hipi e ora i te makariri te maha tika mo te whenua. Kei te koanga hoki ka whanau nga kuao hei hoa kai mo nga katua i te hakari o te rau mati.

He hara kino no te tangata mahi hipi te whakahaere kia hemokai ona kararehe i tona apo kia maha atu ki runga ki te whenua i te kaha o te whenua. E tata ana ki tena hara te whakahaere kia iti rawa iho nga kararehe i te kaha o te whenua, no te mea ka moumou noa etahi o nga tarutaru. Kei waenganui o enei & rua ko te ata whakahaere i ia wa o te tau kia kaua & maha ake, kia kaua hoki e iti iho nga kararehe i nga kai e rite ana ma ratou. O te mahi whakatipu hipi ko tona mahi tohunga rawa tenei, ko te ata whakahaere i te whangai o nga tarutaru o te whenua.

E kore e taea te tohutohu noa te maha o nga kararehe ki te eka whenua. He rereke te ahua o ia whenua, o ia whenua. Tera etahi whenua e kiia ana kia kotahi tekau nga eka tarutaru ka ora ai te hipi kotahi. Tera etahi whenua e ora ai nga hipi e toru, e wha ranei, i te eka tarutaru kotahi. I runga i te whenua kotahi, i rite te kaha o tupu a te tarutaru o ona wahi katoa, maha ake nga hipi kuao e ora i te kotahi rau eka i nga hipi katua. Na reira e kore e taea te tohutohu e te pukapuka te maha o nga hipi e tika ana mo te whenua. Ko tetahi matau- ranga tena ma te tangata e kimi i runga i te mahi, e uiui ranei ki nga tangata noho o nga whenua e tata ana ki tona.

KIA WHAI TAIAPA ROHEROHE.

Te tuarua o nga awhina ma te tangata ko te hanga taiapa mo te whenua, taiapa karapoti o nga wahi kua whakapaia, taiapa roherohe hoko i roto hei patiki. Tera ano tetahi tikanga o te roherohe i te whenua ki te tiapa, hei wehewehe i nga hipi o te kahui. Hei muri ake nei whaka- taki ai i tena matenga korero. Ko te tikanga o te roherohe e korerotia i konei hei mea kia whaiti ai te haerenga mo nga hipi ki te kimi kai ma ratou, hei mea hoki kia taea ai nga kai o nga wahi katoa o te whenua e nga hipi. Me whakaaro