Nama 149
191009

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 

2 TE PIPIWHARAUROA. RAME, ara, TARIANA. Ko enei he momo whakatupu; he motu ke ona paamu whakatupu rame hipi, me ona tangata mahi i tera mahi. Kaore enei korero i tuhia e au mo na kahui hipi pera. E kiia ana era kahui hipi he "tati" (stud). He mea tino ko- whiri nga uha me nga rame, a ko nga kuao tane e wehea ana, kaore e pokapokaina. Kia rua- niho, ara kia tutu te rame katahi ka rite ai hei whakamoe ki nga uha. Kaati i te mea he tangata ke hei whakatupu mai i nga rame, ko te mea nui ma te tangata e hiahia rame ana he titiro i te hipi pai. Kia pai te uha, kia pai hoki te rame, me tupono noa e whakaau mai ai he kuao kino. Ko nga huarahi whiriwhiri enei ma te tangata e hiahia rame ana, ara:— 1. Hei te rame whai-raho, no te mea ko tona tino take tera i tangohia ai. Kia whiwhi ki ena ka pai ai te tirotiro i etahi atu ahua o te hipi. Ko te mea tuatahi ko te rame e hapu ai te uha, e whanau mai ai he reme. 2. Hei te hipi pakari te tinana. Ko te ahua tuarua tenei hei tirohanga, kia whanau mai ai ana kuao ka whai i muri i te matua, ka ora. Oa tohu o te hipi pakari:—Ko te upoko kia tamatane, kia whanui te rae, te ihu, kia tu tika nga taringa, kia pango te pongaiho. Ko te kaki kia nui, kia poto. Ko te uma kia nui, a kia tu ki waho. Ko te tuara kia whanui, a kia takoto tika mai i nga pakihiwi ki te tau, kaua e korotua, engari e pai ana kia ahua poharu. Kaua nga pakihiwi e whakahake. Ko te tou kia heke poupou iho ki te kuha. Ko nga wae- wae kia nunui, a kia potopoto—kia nunui, kia pakari nga paua kia pango hoki. Ko te kiri o tinana kia puwhero, kaua e kopatapata, e ma etahi wahi, e ahua pango etahi wahi. Me ti- tiro te tu o nga waewae, o nga paua—kia pou- pou nga waewae kia whanui nga paua, kaua e parori. Ka nga waewae e tino tupata ko o muri. Ki te mate era e kore hoki te rame e kaha ki te eke, ki te hiki i tona taimaha. Me titiro ano hoki nga niho, kia pai te tipu o era, kia rite te rarangi. 3. Hei te hipi pai te wuuru. Ko te kakano o te wuuru mana e whakatau, kei te ahua o te kakano o te wuuru o nga hipi uha e whakamoea ai ki taua reme. Mehemea he wuuru mama o nga uha, kia taimaha o te rame. Mehemea he wuuru taimaha rawa o nga uha kia ahua mama iho o te reme. Kia riterite te kakano o te wuuru o ia wahi o te rame—ara o te kaki, o te tuara, o nga kaokao tae noa ki nga kuha. E kore ia e rite rawa, engari kaua e kaha rawa te rereke o te wuuru o tetahi wahi i to tetahi. Kaua e toro tika te wuuru o te reme—he kino tena, engari kia mingimingi. Ko waho o te wuuru kaua e humene, e piko ranei penei me te pikopiko mauku. Ka kiia tena ahua he raka. Kia tupato hoki ina kitea i roto i te wuuru he huruhuru penei i te makawe kuri e whiri tahi ana me te tino wuuru. Me te tupato hoki i te tipu o te wuuru i nga pitoara i nga waewae, kia tae iho ki te pona ki runga tata ake ranei—kia nui te wuuru o te puku, o te kaki hoki kia eke ki nga paparinga. Me titiro ano hoki te wuuru o te tuara, kia pakari te tipu, kaua e kowae i waenganui, kaua e tatarahake, engari kia totopu te tipu. Kia tupato ano hoki i te hanga o te waha o te rame. Ina titiro titaha atu, ka kitea etahi he rite ki te wana mango, ki te waha kuri ranei. i roa rawa te kauae o runga, a i hoki whakaroto rawa te kauae o raro. Tera ake etahi tohu ririki e kore e taea te whakamarama katoa i konei. E pa ana te nuinga o enei tohutohu ki nga rame rua-niho, i te mea e kowhiria ano ko ehea o ratou nga mea tika hei whakamoe ki nga uha. Ra pa ano hoki te nuinga o enei tohutohu ki nga rame kauma- tua ake. Otira e tohutohu ana au ki nga tangata hiahia rame kia tupato i nga hipi wha-niho, ono-niho. Pai ke te kowhiri i nga rua-niho, i nga waru-mho, i nga rima tau ranei. Mehemea he ora nga waewae o te rame waru-niho. rima-tau ranei a he tata te haerenga atu e tae ai ki te whenua mona, pai ake ia i te reme tamariki iho, no te mea kua honei ia i nga kowhiringa maha a tona rangatira, a na te mea he hipi pai rawa i puritia ai hei tane ana uha, a tae noa ki te kaumatua- tanga. Te pai o nga rame rua-niho: Ahakoa kua kowhiria e te rangatira o nga rame nga tino hipi mana, he maha tonu nga mea papai e mahue iho; he pakari ki te haere ki nga whenua tawhiti; he pakari mo nga whenua maunga, rakau ranei. Me wehe tonu he patiki mo nga rame, hei te wahi maroke te whenua, whai wai inu, whai kai. Kaua e tukua noatia ki roto i era atu hipi o te kahui, kia rite ra ano ki te wa e whakaeke ai ratou i nga uha. Kia hono tonu te titiro a te hepara i enei hipi, no te mea he hipi taimaha, a he matenga kino ina hinga, i te taimaha o ratou tinana. Kia hono tonu te titiro i nga paua o nga waewae, ka rongoa i nga mate. Kaua e tino whiuwhiua enei tu hipi, kei mate. I kore ai e huia ki etahi atu hipi i nga wa mangere o ratou, mo nga whiuwhiunga ka mama te haere e etahi hipi, a ka taimaha ko ratou, ka mate te whakaomaoma. Tetahi kaore ratou e whiwhi pai i te kai mehe- mea ka kai tahi me era atu hipi, ka mama era ki te haere ki nga wahi whai kai.