Nama 163
191111

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
2

TE PIPIWHARAUROA.

ture o te whenua katoa. Ko koe ano te tua- tahi ki te para i te huarahi ahuwhenua, e haere nei ou rongo i nga pito katoa o te Tominiona. Na ma te pai o to whakahaere i tenei pooti waipiro e whakamaua ai e koe te potae ki te upoko o to mahi ahuwhenua, ko reira ia tu ai hei mea whakaahuareka ki nga whatu o nga kai matakitaki. I te wa e whakakore atu ai koe i tenei waipiro ko te wa ano tena e pangua ai e koe te rua i rere atu ai nga hua o to ahuwhenua hei painga mo etahi atu, ara mo te pakeha. Whakaaroa ra tenei e nga tanata o te Tairawhiti:

e na kuia, e nga koroua, e nga wahine. Ko koutou te hunga kore e pa nga raruraru tito noa i hanga nei e te tangata, ko koutou nga noho paenga me nga noho tara-whare: ko koutou kei te pu- puri mai i te oranga o te iwi. Whakatika ki runga a te ra pooti, kia kotahi te whakaaro, kia kotahi te reo, me mutu te kai i te waipiro. Whakatane, kia kaha! Kei rarua koutou i nga whakawai a nga tanata e maminga aua i a koutou.

He kupu whakamutunga ake na matou ki na hawhe-kaihe kei runga i te roru Pakeha, kia kaha koutou ki te tapahi atu i te putake o te kai nei. Ko koutou i whakawhiwhia ki te mana tapahi i te putake, na reira kia kaha. Kaua hei whakaaro ki o koutou tinana ake engari whakaaroa o koutou tuakana, teina, tuahine Maori, kaore nei i a ratou taua mana, ka ta- pahi atu i te putake o tenei mea kino. Kia kaha ano hoki koutou, kaua hei wehi. Ma te Atua e manaaki ta tatou mahi pai.

TE HUI TOPU O NGA KAUNIHERA MAORI.

ITE 29 o nga ra o Akuhata ka taha ake nei ka tu te Hui Topu a nga Kaunihera Maori ki Poneke. I te hui o mua atu ka whakaturia e te Hui tetahi Komiti-raro hei ripoata ki te Hui i nga take i tika ai kia mau tonu te mana o nga Ture me nga Kaunihera Maori. I tenei Hui ka whakatakototia te ripoata a taua komiti ki te aroaro o te Hui; ko taua ripoata tenei e whai ake nei.

" Tenei te Komiti i kowhiria e nga mangai o na Kaunihera o nga Motu e rua nei ka ripoata atu ki te Tumuaki mea te Hui Topu o na Kauni- hera. ara:

He aha nga painga me na hua o nga ritenga u te Ture Kaunihera, 1900, me ona whakatika- tika, ara ko tana tikanga nei, he ture hei tuku i etahi wahi mana whakahaere takiwa ki na pononga a te kingi, te iwi Maori, e noho nei i tenei Tominiona Heoi kua tirotirohia e to

koutou komiti, a e tino marama ana ki te ka- toa i tino manaakitia e te iwi Maori nga tikanga o te Ture, a e tino kaha ana hoki nga Kauni- hera me o ratou komiti ki te whakahaere i nga mana i tukua ki a ratou e te ture. Ina hoki nga tohu —

1. Ko na whare Maori katoa o na pa me na kainga noho kua kore katoa atu, kua tu he whare papa katoa na whare inaianei. 2. Ko na pa noho me na kainga me nga marae o aua kainga hui atu ki nga whare paku kua whakapaia katoa- tia. 3 Ko na wai inu o na pa me nga kainga kua whakapaia. 4 Ko nga kararehe kua araia i na marae. 5. Ko nga wai e mahia ana hei wai kaanga pirau e tata ana ki na pa me na kainga noho kua tino araia. 6. Ko te waipiro kua tino araia i na pa me nga kainga noho a e whiua tonutia ana na tangata e takahi ana i te ture. 7 Ko nga purei moni purei kaari kua tino araia. 8. Ko nga mahi tohunga kua tino araia ara kua kore atu nga mahi tohunga o mua. 9. Ko nga tikanga kino na tangihanga kua iti haere tona ahua o mua 10. Ko na raruraru Maori me nga tu hara ririki kua iti haere i runa i te kaha o na komiti marae me te Kaunihera ki te peehi. 11. Ko urupa tanumanga me na tikanga katoa mo nga tupapaku kei te tiakina paitia e na Kaunihera ona tikanga. 12. Ko nga rehitatanga kuri Maori kei te haere tika i raro o te ture rehita.

Ka nui enei take hei tohu mo na pai kua puta i raru i na tikanga o te ture i tukua nei ki te iwi Maori. Me apiti atu hoki tenei, ara:—

13 Ko te kaute o te iwi Maori kua piki ake i to mua ahua. He tohu nui atu tena. 14 Ko nga kura Maori kei te piki haere ona painga me. te piki haere o na tamariki. 15. Ko na mahi ahuwhenua a te iwi Maori kei te piki haere i nga takiwa katoa o aua mahi. No roto i nga ra o te Ture Kaunihera Maori me nga hui o nga ropu e hapai ana i nga mahi ahuwhenua.

No konei i runga i enei tohu e tino kaha ana matou to koutou komiti ki te ki atu ki te Hui Topu o na Kaunihera kia tohutohu atu ki te Honore Ta Timi Kara, minita Maori: Kia tiakina pahia te Ture Kaunihera Maori, 1900, me ona whakatikatika hei tiaki i te ora nui mo te iwi Maori o Niu Tireni, a kia awhinatia hoki e ia ki na tikanga e piki ake ai te kaha."

He maha nga take e pa ana ki nga mahi a nga Kaunihera i roto i tenei Hui. Ko tetahi take rahi Ko te mana o nga Komiti Marae. Ko tera take mo te kore o nga Komiti Marae e tirotiro i nga raruraru e tika ana kia whakahaerea e ratou i raru i te mana kua hoatu ki a ratou Ko te whiriwhiri a te Hui mehemea e ahei ana te Kaunihera ki te whakahaere i aua raruraru. Ko te whatutukitanga o taua take he motini na