Nama 168
191205

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA. No. 168 whakaora. Mehemea he hiahia no tatou kia haere tonu te oha a nga tangata kua ngaro atu nei ki te po, me whakaputa e tena, e tena, o te hunga e tango ana i ta tatou pepa, tona kaha ki te whakarite i enei mea e rua:— (1) Kia kaha tena, tena ki te utu mai i te 5/- mo tana pepa ia tau, ia tau. (2) Kia kaha hoki tena, tena, ki te tohe ki tetahi atu tangata kaore nei ano i tango i te pepa, kia tango. Ma te tokomaha hoki o nga tangata tango ka ora te pepa. E 400 atu ano nga tangata kei te toe katahi ka ora ta tatou pepa. Mehemea tena tangata, tena tangata o te 400 e tango nei inaianei e mea ana me whakamatau ahau ki te tohe i tetahi tangata kotahi kia tango i te pepa, kua eke ki te tokomaha o nga tangata e hiahiatia nei; kua ora hoki ta tatou taonga. He maha nga pepa hou kua ara ake inaianei kati kaore e pai kia mate tenei, te mea pakeke. Kati e te hunga e korero ana i enei kupu kia kaha ki te awhina i ta tatou taonga.

TE WHARE I MANUTUKE. KUA mutu te mahi a nga kamura pakeha i te whare karakia o Man u tu ke, ko te taha ki nga Maori e toe ana inaianei. Ko nga taha katoa o te whare he mea pereki, parua atu ai hoki a waho ake e nga pereki ki te kohatu. Ki te titiro atu me te mea he raima katoa a waho. Ko runga he mea uhi ki te pereti. He hanga atahua ki te matakitaki atu. Ko nga whakairo mo roto kei te mahia e nga tohuna. Ko nga paewai kua oti, ko nga pou katahi ano ka timata. Ko te take i roa ai na te roa mai o nga rakau i te mira i Taupo. No te 22 o nga ra o te marama nei katahi ano nga mea tuatahi, tekau nga pou, ka tae mai. Kati kei te mahi nga tohunga inaianei. E wha tekau katoa nga pou hei whakairotanga. Nga whakaatu mai o Amerika kei te nui te marangai ki reira. Ko te awa nui o taua whenua kua toha i ona parenga, kua horapa atu ki te parae. Tetahi waipuke nui tenei. Nga taone katoa e tata ana ki taua awa. kua ngaro katoa i te wai. Ko nga poti mihini o runga i tana awa kei nga tiriti o nga taone e rere ana, e rapu tangata an?.. he man ki nga wahi maroke. Ki nga whaka- atu mai kua; 100, 000 nga mea kua kore he kainga. TE OPE A TUWHAKAIRIORA I MURI I TE HOKINGA O APANUI ME TANA OPE I TE HINGANGA O NGATIPOROU I TE MANIAROA. I MURI i a Apanui ka whakaaro a Tu- whakairiora he ope mana kia iti, kia taea ai te " whanau-ihu-waka," kia rongo ai hoki ki te " tohu." Ka kiia e ia ma te Hokowhitu o Ngatinua ia e kawe ki te mate o tona tama o Te Aowehea, ki te mate hoki o Kuku, o Koro- hau, o Rongotangatake me Ngatiporou katoa e takoto mai ra i te Maniaroa. Ko nga whaka- tauki o te iwi nei, " ko Ngatinua-kaiputahi," " ko te Hokowhitu-rakaumatapiko, " ko Ngai- tane-hikupotakataka," ko nga Paniwhaniwha ngau puraho a Te Aotauru." Ka whakaaetia e te Hokowhitu o Ngatinua. Ka tae ki te wa mo te haere, na te Hokowhitu nei ano te waka, ko Teruru-a-tarapika te ingoa. Te taenga ki Awatere ka u ki te waha o Rerekohu (he Hutukawa). E tu nei ano taua Hutukawa, ko te waha o Rerekohu te ingoa. Ka hui te Hokowhitu nei ki te pa o Tuwhakairiora ki Okauwharetoa. Ka mahia nga Iho taua me te Awa moana. Ko Tuwhakairiora i tenei wa kua kaumatuatia, engari ko te tohu mo te riri kei te mana tonu. Ka tae ki te ra e manu ai i reira a Rongoitekai Kua rongo ia ki te toa o Tutawhiwhirangi, he rangatira no te Wha- nau-a-apanui, e korerotia ana. Ka pa te hoto me te manako ki a ia. Ka tu ia ki runga ka tohu i tona taiaha, " Na Tutawhiwhirangi rawa te pea taiaha ki au hikitia rawatia e au, ko Tutawhiwhirangi." Nona e whakatu ra i tona taiaha ka rere te pakauroharoha i ona waewae, no tona kianga i te kupu ra," ko Tutawhiwhi- rangi," ka pa i te rapa o tona taiaha, takoto ana i tona aroaro. Ka titiro iho ia e whakama- kaka ana, karia tonutia e ia te whakaumu. E mau nei ano te ingoa o taua wahi, " Ko te whakaumu o tangata pakauroharoha a Rongo- itekai." Eke tonu atu ia ki te ihu o te waka, e kiia ana he eke waka. Ko ia anake te tangata i eke ki runga i te waka o Ngatinua, me te tipuna me Tuwhakairiora. Koia pea i tukua ai e Ngatinua,. na Tuwhakairiora i karanga te Hokowhitu nei hei ope mana. Ka hoe ra te Hokowhitu nei, ahiahi rawa atu i waho o Whangaparaoa, konenehu rawa atu i waho o Whaka, katahi ka kaha te hoe. Kua tae ki te wahi i tohutohutia ra e Apanui te ahi a tona tama a Rahuitao e ka ana i uta. Ka mohio a Tuwhakairiora koia ra. Ka u te waka ki uta, ka patua a Rahuitao, ka mate. Ka mahia e Ngatinua, ka whakataatamiratia ki runga i te waka, ka karakiatia. Te ingoa o taua karakia he Koangaamu, ara, he karakia