Nama 170
191207

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA. No.170 ki te whakatu kamupene hokohoko. E wha- whai ana tenei kamupene ki nga toa pakeha kua heke nei te hinu i nga moni a te Maori. Ko te toa i Tikitiki he mea hanga tonu ki mua o te toa pakeha—ko te ahua he tutaki i te toa pakeha. Kaati enei pitopito korero / inaianei. Kia ora te Kamupene o Waiapu me Ngatiporou katoa!

TE KURA O HUKARERE. Ki te Etita o te Pipwharauroa EHOA panuitia atu taku whakautu mo te tono a te Pihopa Wiremu KIA rongo nga waka e tau nei, ara, a Takitimu, a Matatua, a Kurahaupo, a Te Arawa, me era atu waka. I penei te ahua o taua tono, he tono ki nga waka e tau nei i runga i te Tomi- niana o Niu Tireni, ara, ki nga tangata o runga, kia mahara ki te kohi moni mo te kura kotiro o Hukarere. E ki ana te kupu korero kua tao atu ki te ringaringa o te Pihopa a nga Maori, e whitu rau e wha tekau ma toru pauna (£743)' No te tau tonu i wera ai te kura tawhito, ka hoatu e au e Horouta ki te Pihopa o Waiapu e rima rau pauna (£500), i runga ano i te kakama tonu o nga kai hautu o Horouta. Heoi e nga hoa, kia kakama ki te patu i te ika e paute mai ra i roto o Here- taunga e kore te ika nei e mate wawe kite tukua matahitahitia. Ki te rere nga waka nei ki te patu, ka ngawari noa tona matenga. Heoi nga kupu a to koutou hoa. ENOKA RUKUATA. Te Ngatiawa o Waiapu. 22 Hurae, 1912.

REV. PARAONE POHOKURA TUREI. NO te 25 o nga ra o Hune ka moe a Paraone Pohokura Turei, i te moe e kiia nei ko te moenga roa, i tona kainga i Kopuaroa, Waipiro Bay. Ko tona mate i mate ai he piwa taipo—ko ia tonu te tangata tuatahi o Ngatiporou ki te hinga i te piwa taipo i tenei tau, engari ko tona mate he mea tiki nana i Turanga. He raruraru i pa ki tona whanau ka haere raua ko te taina ko Teki ki Turanga, kotahi to raua wiki ki reira ka hoki mai, engari kua noho ke te purapura o te piwa ki roto i a raua. Kotahi te wiki ki te kainga ka takoto a Paraone, na te nui tonu o te mate i takoto ai. Ka takoto atu a Paraone i roto o Waiapu ka takoto mai ko tona taina ko Teki i Opotiki he piwa ano te mate. Ko te tuahine Turanga raua ko te hoa tane me a, raua tamariki, he mate no te tane i haere ai ki reira. Ka takoto a Paraone ka hoki mai te tuahine, ka kotahi te wiki ki te kainga ka takoto te. tamaiti he piwa ano te mate, a kaati inaianei nui atu te mate. Ka kowhiria tenei tokotoru he hunga katoa i hoki mai i Turanga, i te puna o te piwa taipo. Tera atu ano etahi tangata o Ngatiporou i hoki mai i Turanga kua pangia e te piwa taipo. Whakateka ai te Maori ki nga mahi whakatupato a te pakeha mo te piwa taipo, ara ko tenei mate he mate rere. Kua titiro haere nga kanohi o te Maori —kua kite i te wehi o tenei mate weriweri. Apopo ka weni te tangata ki te haere ki Turanga,—kua kehua whakahaehae tonu te ahua. Te panga mai o te mate o Paraone kaha atu—katahi ano hoki ia ka pangia e te mate. He tinana pakari a Paraone he toa ki nga mahi takaro; otira i te panga mai o tona mate kore rawa ia i koiri i whawhai ki tona mate, kaore i roa e takoto ana ka hemo. Ko Paraone te tama a te wahine tuarua a Rev. Mohi Turei, a Kararaina. I timata tana kura ki Rangitukia. Ko Rangitukia ano te kura o Rev. Poihipi Kohere, o Henare Kohere, o Terei Ngatai, o Pekama Ka, me etahi atu. Ka puta atu i Rangitukia ka haere a Paraone ki Te Aute Kareti—he maha ona tau i kura ai ki reira, a no reira tonu ka kitea tona toa ki te putupooro. Mutu mai i Te Aute ka noho ia ki Te Raukahikatea, he maha ano ona tau i kura ai ki reira. Ko te mahi i rongo nui ai a Paraone i enei tau he putupooro. Ki te purei a Paraone kei a ia katoa nga kanohi o te hunga matakitaki. He tangata tino tau a Paraone, ki taua mahi—ki taku whakaaro ko ia tetahi o nga tangata tino pai atu o Niu Tireni katoa ki te putupooro. Tu minita nei ia kahore i wareware-i a ia taua mahi, nawaia ka kiia e nga kaumatua na te putupooro te mate o Paraone. No te tau 1908 ka whakapangia a Paraone hei ri kona; ka tu ko ia hei minita mo te pari ha o Whareponga engari i noho ia ki Waipiro. I te matenga o Rev. Aperahama Tamihere o te pariha o Tuparoa ka huia nga pariha o Whareponga o Tuparoa ka huaina ko te pariha o Hikurangi ka tu ko Paraone hei minita. No te tau 1910 i whakapirititia ai ia. E wha ano ona tau i tu minita ai ka mate nei. Ko ona tau i kura ai nui ke atu i ona tau i minita ai na konei te ngakau Maori ka mea, " katahi te moumou nui." Otira kaore tatou e mohio ki nga whakaaro o te Runga-rawa, kaua tatou