Nama 171
191208

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA. No.171 matua. Ko tetahi o nga mea wahine kua mate. Ko tetahi kei Amerika, ko ia te Upoko o te Haravveihana i tera whenua. Ko te tama o te Tianara o te Haraweihana inaianei, i muri i tona papa. Ka 22 nga tau inaianei te whaka- ritenga a Tianara Putu ko tona tama hei tu i tona tunga. I purua e ia te ingoa o tona tama ki roto ki etahi pouaka, ka tukuna atu e ia ki nga upoko o tona whakahaere i nga whenua; a katoa, me te ki atu ano hei roto i aua pouaka te ingoa o te tangata hei tu i muri i a ia. Kia mate ia ka wahi ai i aua pouaka. No tona matenga nei ka wahia, a kitea ana ko tona tama ano te Tianara hou. I tae a Tianara Puutu ki nga wahi katoa o te ao, ki te kau- whau i te Rongo Pai. E wha ona taenga mai ki Niu Tireni nei: te mea tuatahi no te tau 1891, ko te mea whakamutunga no te tau 1905- He tangata whakamiharo tenei. Ko te putake mai o toua kaha ko te u o tona whakapono ki te aroha noa o te Atua, ko tona aroha hoki ki te tangata. Ko tona tino kara- nga ko tenei, " I nga wa katoa i nga wahi katoa ka whawhai au kia riro i au he wairua tangata ki te Atua." Kati e kitaa ana i tenei ra te tutukitanga o taua pepehea ana. TE HAHI O INGARANGI. Te haerenga mai o nga Hakona. ITE timatanga o te 5 rau tau i muri iho i te whanautanga o Te Karaiti, ka mahue a Ingarangi i nga Romana. He pai ano kia mohio tatou ki te take o tenei hoki a Roma ki tona ake whenua. Kua whakaaturia i runga ake nei, no te tau A.D. 43 ka tae a Karauria Hiha me ona kaipuke e 8oo ki te whakaeke i Ingarangi. Ka riro i a ia te mana o Ingarangi, a noho tono a Ingarangi hei koroni mo Roma mo nga tau e toru rau. Ko Roma te mana nui o te ao i taua vva, ehara i te mea ko Inga- rangi anake, engari he maha noa iho era atu whenua i riro ki raro i a ia. Ko tana tikanga, ka riro he whenua hou ki raro i a ia, ka tonoa e ia tetahi o ana Tianara, me etahi hua maha ki raro i a ia, hei tieki mo taua whenua. I te mea he maha noa iho nga whenua i raro i tona mana, he tino nui atu ona hoia e puta atu ana ki waho i te whenua tuturu o Roma, e haere ana ki te tieki i ona Koroni i vvaho. I te wa e mau ana te toa o Roma, e taea ana e ia te pehi nga iwi o nga whenua kua ririro nei hei Koroni mona. No te manga o Roma e penei ana, ka heke haere tuna kaha, he kore no te whawhai e pumau tonu. Ka timata i tenei wa te haere o nga iwi huhua o nga whenua e pa tata ana ki Roma. Nawai ra a ia i kaha ki te pehi atu i enei iwi kia noho atu i waho i ona rohe, kua kite ia kua kore haere e taea. Katahi ka whakaarohia me whakarere atu nga Koroni tawhiti, me whakahoki mai nga Tia- nara me a ratou hoia i ana Koroni ki te tieki i te wa kainga. Ko te take tenei i mahue ai a Ingarangi i a Roma. Na kua kiia ake nei e 300 nga tau i noho ai a Ingarangi i raro i te maru o Roma. He iwi toa nga Piritani i mua, engari no te roanga e noho ana i raro i a Roma, kua ngaro i a ratou te mau rakau. Penei tonu hoki me te Maori o naianei, ka roa nei e noho hu ana i raro i te mana o Ingarangi, kua kore e mohio ki te mau rakau, e pera i te ahua o nga tipuna. Ka noho mate nga Piritani i tenei ahua. Ka whakatika mai nga iwi noho ngaherehere o Kotarani ki te riri ki nga Piritani, mate iho nga Piritani. Ka whakaaro nga Piritani e kore ratou e toa i runga i to ratou ake kaha, ki te whawhai ki o ratou hoariri o nga nga- here; ka karangatia nga Hakona kia haere mai ki te awhina i a ratou. Ko nga Ha- kona he iwi toa, no te tuawhenua ratou o Urapi, no nga wahi e karangatia nei inaianei ko Tiamani. I haere mai ratou ki te awhina i nga Piritani; i te kitenga i te pai o te whenua i te ngoikore hoki o nga Piritani, noho tonu iho ratou, ka tahuri ki te patu i nga Piritani, ki te tango i te whenua mo ratou. He roa te wa i whawhai ai nga Hakona, a riro katoa te whenua i a ratou. Ko nga morehu o nga Piritani i oma ki nga wahi maunga, ki nga wahi ngahere—ki Ween, ki Kanawara Ko te ngaromanga tenei o te whakapono i roto o Ingarangi, mau rawa atu i nga wahi ngahere i oma atu nei nga morehu ki reira. Ehara nga Hakona i te iwi whakapono, na reira ka riro nga whenua i a ratou, ka ngaro te whaka- pono. I ata tahuri maria hoki ratou ki te whakangaro i te whakapono; ki te patu i nga tangata, ki te tahu hoki i nga whare karakia ki te ahi. Nga Kai Kauwhau Tuarua o te Whaka- pono.—Te Whakapono o Airana. Ko te e whakapono o Airana i ahu atu i Inga- rangi Ko te tangata rongonui ki te kauwaau tuatahi ki taua whenua ko Pateriki, i ahu atu ahu atu i te tai whakarunga o Ingarangi. Ko te tangata tenei e whakanuiae whakanuia nei e te AirihiAirihi e karanga tia nei ko HatoHato Patariki. Nona te 17 o Maehe e whakamaharatia nei e te Airihi. I haere I haere ia ki te kauwhau ki Airana i mua tata atu i te taenga mai o nga Hakona ki Ingarangi. Mate rawa ake a Pateriki kua huri katoa a Airana ki