Nama 59
190301

whārangi 3  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


 
No. 59-

HE KUPU WHAKAMARAMA.

kei raro i a ia e mahi ana. Kaati ko nga mea anake tenei kei tenei ona whenua e mahi ana. Kei tetahi atu ona kainga he penei ano pea te nui o nga tangata, he iti iho ranei. E riro ana, ana i te wiki, kotahi mano pauna, he moni utu i ana kaimahi, kaati e rere mai ana ki tona peke, neke ke atu i tenei. Ka haere hoki matou kia kite i ana hoiho purei. Ko ia tetahi o nga tangata nui te hoiho purei o Ingarangi nei- Ka rawe te hoiho ki te matakitaki. He nui nga mea whakamiharo i kite matou, e kore pea e taea te tuhi. I mihi ia ki a matou i mua atu o to matou hokinga mai ki Ranana nei. He nui no tona koa i to matou haerenga atu ki te whakarite i tana tono. I whai tona whaea kia kite i te Maori, a rite ana tona hiahia, whakariru rawa hoki. Ringaringa e weri taima ki nga mea rarahi. Hei kona e tama koutou ko to whare whakapaipai me to whenua ataahua. Ka eke hoki matou ki te tereina, ka hoki mai ki Ranana nei.

INGARANGI KI TIAMANA.

(Na HENARE KOHEKE.)

I te mutunga o te karaunatanga o Kingi Eruera, ka watea matou ki te haere kia kite i etahi atu wahi i mua o te hokinga mai ki te wa kainga nei. Ka ngenge nga whatu i te matakitakitanga i Ranana, ka whai te nga- kau ki a kite i etahi atu whenua, kei ngawari ana te haere. Ka waimarie maua nei ko Terei Ngatai ki tetahi pakeha rangatira. Kua wha- kahoa mai ki a maua ka penei tonu to mana ahua he tamariki i a a. Ko te pakeha ano tenei nana a Terei i hari kia kite i Parihi, tino taone o te Wiwi i, i mua atu o to matou haerenga ki Kotarara. I te kaha o te kaingakau o tena pakeha ki a maua, ka mea mai kei a maua te hiahia ki te wahi e hiahia ana maua ki te haere kia kite, mana e hari, kei a ia nga raruraru katoa. I te 18 o nga ra o Akuhata, ka haere atu maua me to maua rangatira, ka rere to matou tereina ki te taha whakararo o inga- rangi. Ka tae atu ki Dover ka eke ki runga tima, ka whakawhiti ki Paranihi, whenua o te Wiwi. Kotahi haora me te koata te tima i rere ai ka tae. Ka kite i tena whenua, ka rereke hoki te ahua o te iwi me ana tikanga. I muri i te tina, ka eke ki runga tereina ka rere tenei ki Peretini, he mana, he kingitanga ke ano tenei. Kei te rere te tereina kei te mahi te whatu i tana mahi. He nui nga mea rereke i kitea, te tu o te tangata, wahine, te reo kaore

e mohio atu, te ahua o te takoto o te whenua, he raorao te nuinga, he torutoru noa nei nga puke. He mahi paamu nga tino mahi o tenei whenua o Paranihi. Ka ahiahi ka uru matou ki Peretini, tena whenua me ona tini rereke- tanga. Te iwi he rereke, me etahi o ana mahi. He iwi ke tenei i tera i mahue ake ra i a matou. He reo ke, he Kingi ke. Te taenga ki te tino taone o tena whenua ki Paraheka (Brussels) ka heke ki raro. Ka haere matou ki tetahi o nga tino hoteera o taua taone. Kaore pea he hoteera o Niu Tireni nei hei rite ki nga hoteera kei Europe. Me whaatu ake e au, ko Europe te ingoa nui, engari he nui nga mana e wehe- wehe ana kei raro i taua ingoa kotahi. Ko etahi enei i tuhia ake ra e au, i kite nei hoki maua. Ka moe i kona i tena po. He mataki- taki te mahi i nga mahi a tena iwi, i nga whare whakapaipai o tena taone. Hei reira ka kite i te whakapaipai o te hanga o te whare. To maua mate he kore kaore e mohio ki te reo o nga iwi e haere nei maua kia kite. Ka rawe te mahi a to maua pakeke, huri ake he reo ko taua rite tonu. E mohio katoa ana ia ki nga reo o aua iwi. I te ata o tetahi rangi ka eke ki te tereina, ka rere tenei ki Tiamana. Ka parekareka te haere a te tereina, ko taua karawhiu tonu i Ingarangi ra, huhu ana. He mana ke ano tenei he iwi ke, he kingi ke ana mahi, he rereke. Ko te toru tenei o nga mana i kite maua. He nui te atawhai a to maua pakeke i a maua. Mana katoa nga mahi, he penei tonu to maua ahua me te tino tamariki nei nana. Me whakaki tonu tona mahi i to matou kareti ki nga tu ahua katoa o tenei mea o te kai. Ahiahi rawa ake. ka tae matou ki te taone hei moenga mo tena po. Ko te taone nei ko Korona (Kohi) te ingoa, kei te taha o te awa rongo nui nei o te Raina (Rome). Ka matakitaki kona i te ahua o tena iwi, i te ahua o ana ma i. Ka haere ki nga wahi rongo nui o tera matou e kia kite. I konei ka kite maua i te ahi whare karakia nui no te Pikopo, tetahi whare nui whakaharahara. E hia nei tau i hanga ai. E ruao a taea, e ono rau patu te teitei. He mea tino whakamiharo atu te ahua o tena whare. Kei reira ke te hanga o te whare whakapaipai. I te tino hoteera tonu matou kei te peeke ki nei e ahei te haere ki reira. I te kara o te aroha, me te whakamanuhiri a to maua rangatira i a maua, takatakahi ana te Maori i reira. Me tuhi ake e au te tu homai kai a tena iwi, ara a nga iwi kua kite nei maua. Kaore e penei me te pakeha nei e patai mai nei i tau kai e hiahia ana hei tenei whenua he raki tonu. Ka homai