Nama 61
190303

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA.

No. 61.

rena ana ki nga wahine Maori. Na konei, i toku kitenga i tenei iwi miharo ana toku nga- kau hari ana i to ratou u ki te Maori ano.

I te hui i tu nei i te ra tuatahi o te tau i tata pea ki te 4000 nga tangata i tae mai; i tae mai etahi tangata o Te Umukaha (Te Muka) o Waitaki, o Moeraki, o Otakou, o Taiari, o Maranuku, o Murihiku, o Ruapuke. Ko Ruapuke he moutere kei te rawhiti o Rangi- ura (Stewart Island.) Ko tenei te moutere o Kingi Topi tetahi o nga rangatira o te Wai- pounamu. Tokorua i haere mai rawa i Wai- rarapa ko Tame Hipi raua ko tana hoa wahine ko Wirapeti, ko Reweti Kohere to Ngatiporou. I whakamihi te pakeha ki te wahi i tu ai te hui, i tu te hunga haka me nga kotiro poi ki te wahi papatairite, ko te mano o te pakeha i mataki- taki iho i te pinakitanga o te pukepuke, i raro i nga rakau ataahua a te Maori. Ahakoa kaore tenei iwi e mohio ki te haka he nui te whakamihi o te pakeha ki a ratou mahi, ki te haka ki te poi. Na nga tamariki kura tetahi matua haka, ko toku tuatahi tenei ki te kite i te tamariki e haka ana i te marae—i whakanui toku ngakau. I tu ke ano he poi ma nga wahine o Moeraki, i tu ke ano ma nga kotiro ririki o Puketirangi hui atu ki Otakou, hei etahi poinga ka huihui nga matua. Ko tetahi mahi pukukata ko te tohinga i te tamaiti ara ko te iriiritanga, he mea whakaaro ano ki ta te Maori tikanga o nehera. Ko te tohunga nana i whaitohu te tamaiti ko Hemi Neho Papakakura, he tamaiti no Ngapuhi, engari kei Te Waipounamu e noho ana, he kaikara- kia. I te tino kaha rawa o te tupekepeketanga o te tohunga ara i te hapainga a ona atua ka takoki tona waewae, ka noho kopa ia mo nga

wiki maha. Nui atu te kata a te pakeha ki tenei tikanga.

I waenganui i nga haka ko te whakatangi- tangi a te peene o Kaikorai. Ko tenei tetahi o nga peene pai atu o Niu Tireni. I te tuinga o te whakamatautauranga peene ki Maihitaone Wairarapa, ko te Garrison peene o Poneke te tuatahi; ko to Whanganui te tuarua; ko to Kaikorai te tuatoru. I whakaturoa he teneti ki nga wahi o te marae, he teneti hokohoko kai, he teneti hokohoko i nga hanga a te Maori e rima nga teneti, he kotiro maori he kotiro pakeha nga kaihokohoko.

I tahuna ano he umu ara he hangi hei tao kau hei tao hipi. I te hahunga o te umu kau ka popoke te pakeha ki te matakitaki. I whaoria he wahi kau me etahi taewa ki te rourou, hokona ana hikipene mo te rourou kotahi; nawai ra kua kore he rourou.

I wareware i a au te mahi tuatahi ara te powhiritanga i te pakeha. I whaikorero a Tame Parata i whakaatu i nga mahi a te Kaunihera o Araiteuru i te take hoki i kara- ngatia ai he hui. I te mutunga o te whai- korero ka tangi te waiapu ka hutia hoki nga kara, ko te kara tuatahi ko Araiteuru me te whakaahua ano o te waka i runga i te kara, ko te kura tuarua ko Huirapa, ko te ingoa hapu o tenei iwi, na Reweti Kohere tenei i huti, ko te kara tuatoru ko Maririhau, ko te wahine a Huirapa. No te mutunga o enei mahi ka whakahoro te pakeha ki te marae o te haka. E rua nga ra i tu ai te hui, i haere mai ai te pakeha ki te matakitaki. Ko te tino kai wha- kahaere o tenei hui ko te potiki a Tame Parata, ara ko Wiri Parata.

E kiia ana e nga kaumatua ko Porou te tuakana, ko Tahu te teina, ko Tahu i heke ki te Waipounamu ka waiho ko te tuakana ki Aotearoa. Na Porou ko Ngatiporou na Tahu ko Ngaitahu. I whai ahau kia kite i etahi tohu o te tatanga o tenei iwi ki a Ngatiporou. Ko taku i kite ai ko te reo, ahakoa kua ngaro te " k" i a Ngaitahu. He maha nga kupu a tenei iwi e tino rite ana ki a Ngatiporou. Kia kotahi noa taku e whakaatu. I mea ahau kei a Ngatiporou anake tenei kupu te " umu," ki te nuinga hoki o era atu iwi he " hangi," otira he umu ano ki tenei iwi kaore ratou e mohio ki te hangi me Ngatiporou kaore e mohio ki te hangi. Kaati ano kia waiho ki te Waipou- namu te koiwi o Takitimu

I hari toku ngakau i toku kitenga i nga morehu tangata o te pito whakatetonga o te Waipounamu, he maha nga Ratapu i karakia ai au i a ratou, he nui hoki te ngahautanga o nga karakia i puta mai ki toku ngakau. He Maori nga kaiwaiata, he Maori te kai-whaka- tangitangi i te okana, he Maori te Komiti whakahaere i nga mahi o te whare-karakia. Hei kona koutou e nga hoa i tena wahi i ena wahi. Ki te kite ka kite ki te kore ka kore. Heoi he aumihi atu tenei no Aotearoa: Tena

koutou katoa! Kia hari kia tumanako i runga i te aroha.

HE PANUI.

PIHOPATANGA O WAIAPU.

TERA e tu te Hui o te Hahi Maori mo te 1 takiwa o Turanga ki Te HORO a te Ma- nei a te 30 o nga ra o Maehe nei ki te Pariha o Te Horo.

Na W.L. WAIAPU, Pihopa.