Nama 76
190406

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA.

TE TOHUNGA MAORI.

(He mea whakamaori mai enei korero no te Poverty Bay Herald.)

KO tetahi taru kino tenei ka tipu kei waenganui o te iwi Maori. E mate ai, e ngaro ai tenei taru me tapahi i te putake, a, mana noa e maroke. E kiia ana hoki e rite tonu ana te tohunga ki te minita, na reira waihotia ia kia kauwhau ana i ana whaka- akoranga ki te hunga e whai ana i a ia. Mehemea koia nei anake tana mahi e pai ana, otira mehemea e pa ana ki te tinana tetahi wahi e tika ana kia ata tirohia. He iwi hohoro te Maori ki te whakapono noa ki nga mea katoa, me tona awhi ano i aua mea, ahakoa he mea teka. Te kehua, te wairua kino, he mea e whakaponohia ana e te Maori, ano he tinana o aua mea. E wehingia ana te tangata waka-kehua. I nga wa o mua he rangatira, he tapu, he wehi, te ahua o te tohungai enei ra e tohunga te tangata i runga i ana mahi tinihanga ahakoa tangata kino. Kua waiho inaianei ma nga whakarawenga, ma nga mahi whanoke e whakatu hei tohunga mahue ake nga tikanga tapu tika, o mua. I miharo ahau i taku taenga ki te Tai"rawhiti, ki te tini o te tangata e whai ana i te tohunga tane, wahine, tamariki, me nga kaumatua ano hoki. Ahakoa he iti te mate e haria ana ki te tohunga ki tona " temepara." Ko nga tangata e mahi ana, mahuetia ake nga mahi ka haere ki nga poropiti. Ko te mate tino nui kei te rohe o Waiapu i enei ra he rewha- rewha (influenza) ko nga rongoa a nga tohu- nga rereke noa atu i a Takuta Pomare i tohu- tohu ai. I te tapu o te "temepara" ka unuunu- hia nga hu. Ko te tohunga e tino whaka- pono ana ki te wai matao hei rongoa. I kite ahau i etahi tangata i hoki mai i te temepara i hemo ki te kainga. Tetahi tino mea pouri ki te haere ki te pa o Waipiro, e takoto ana i tena whare he taitama 18 pea nga tau i hoki mai i te Awanui. I te tirohanga atu mohio tonu iho e kore e maha nga ra ka hemo. I tetahi whare atu e takoto ana he kotiro, i te ora tonu, i te kaha tonu i etahi wiki atu, inaianei kua takoto kei runga whariki, e tatari ana kite wa e moe ai nga kanohi (no tera Paraire i hemo ai). Me te mea nei kua pangia katoatia e te mate etahi o nga whanau o te pa. Nga tupapaku katoa o Waipiro i te wiki kotahi tokorima, tena ano etahi e whai i muri i enei. Ki te penei tonu te hinga o te tangata e kore e roa, kaore he morehu hei karakiatanga ma te tohunga. Ko wai ma hei peehi i tenei hanga kino? E mohio ana nga

pirihimana he mea tenei kei te mahia e te Maori, heoi e kore e taea e ratou te whakapa noa he take hei mea e whakawakia ai te tohunga, e kore ano hoki etahi o nga Maori e whaki i nga mahi he o te tohunga i to ratou wehi i taua nanakia. Kahore ano kia tu noa he taiapa arai atu i tenei mate e patu nei i to ratou iwi a te Kotahitanga o Te Aute. Ka- hore rawa a ratou motini whakahe i tenei mahi huna tangata i ta ratou hui i tu ki Te Arai. Na reira e Ngata, e Kohere, e Whe- rehi, e Ngatai, me era atu katoa, whakapaua o koutou whakaaro mo tenei mea. E taea e koutou tenei mea te whakangaro, awhinatia nga pirihimana kia mau tetahi, a, roa te kooti e rapu tona whanuitanga. E kitea ana e koutou te hua o nga mahi a te tohunga i te Tairawhiti. Kaua hei wehi i nga kaumatua e whakapono ana ki enei mahi, ko taua mea nei e patu nei i to koutou iwi. Na katoa tenei mahi, he aha kia whakaroaina. E kiia koutou he tamariki kahore e mohio, otiia kia pehea rawa to koutou matau, titiro e patu nei i nga tinana i nga hinengaro, e huna nei i to koutou iwi. Kaua e mea a taihoa ka kite te maori i te he o enei mahi, kei tae rawa ake ki taihoa kua taihoa to koutou iwi ki te po. Whakaaria he utu ma te tangata e mau ai te- tahi he o te tohunga hei mea e whakawakia ai. Ki te penei a koutou mahi nui ke atu te pai i a koutou korero noa iho i nga huihuinga e 40 o to koutou Kotahitanga.

RONGO MATE O NGATIPOROU.

IRUNGA i te ahua o nga korero i runga ake nei, na tetahi pakeha i tae ki te takiwa o Ngatiporou, he whakaputanga no te pouri o tona ngakau mo te kino o te mahi a te to- hunga maori. I tera tau ko Wereta te tohu- nga i arumia e te tangata, i tenei tau ko Ka- repa—tokorua enei tangata he aumangeo katoa, he nanakia. I te rorirori o te tangata hohoro tonu te whakapono ki a raua ma- hi tinihanga. Ka nui te matemate o te tangata o te takiwa o Ngatiporou aha- koa kei reira te tohunga. Haere ai te tangata ki te tohunga, i runga i te noho teneti i te maku, i te unuunuhia o nga pu- utu e te kupu a te tohunga ka kaha te mate, katahi ka hoki mai ki te kainga hemohe- mo ai. Tokorima o Waipiro tupapaku i te wiki kotahi, he tane he wahine, he tungaane he tuahine kua puta mai ano te rongo tokowaru o Waiapu tupapaku. O nga kainga katoa o