Nama 76
190406

whārangi 3  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


 
HE KUPU WHAKAMARAMA

Ngatiporou ko Waipiro te kainga kaha atu ki te tautoko i nga mahi tohunga maori. E ai nga korero mai he rewharewha noa te mate i hemo ai kotahi i taka i te hoiho. I ueke atu pea i te hawhe o nga pakeha o Turanga rei i pangia e te rewhare- wha, otira kore rawa tetahi kotahi i mate. Ehara tenei i te mate kino otira ki te kore te tangata e tupato ki te haere i waho katahi ka kino. Na konei te tangata i mate ai he haerenga ki te tohunga mehemea i noho noa i te kainga e kore e mate ahakoa kore rongoa.

Ki ta matou whakaaro ma nga kaunihera marae e peehi nga mahi tohunga maori engari te he he mataku no nga kaunihera he whaka- pono hoki no etahi o ratou ano ki enei mahi tino maminga. Kua tu ta matou pakanga ki nga tohunga, heoi inaianei me noho puku pea, tukua te tangata ma te mate e whakaako mehemea ki te kore e whakarongo ki te kupu tohutohu penei me etahi tangata e tuku nei i a ratou tamariki kia mamae i tetahi mea e hiahia nuitia ana e ratou, kia whai-mahara ai. —ETITA o TE PIPIWHARAUROA.

NGA KAUNIHERA MARAE

O TE TAI-TOKERAU.

Ki TE PIPIWHARAUROA.

E MANU, tena koe! i te waenganui o tenei hotoke makariri, tukua atu enei korero ki ou marae e tae ai koe.

Kua tae mai a Maui Pomare ki nga rohe o te Kaunihera o Wairoa Noota, kua rite i a ia te wa hei hanga mo te whare hohipera mo tenei kaunihera, ko te rahi o te waahi e rua eka, ko te take tenei o tona tae iho. Tuarua, ko te tirotiro marae, ano: No Mei 23, ka tae maua ki Mangakahia, he whenua tino wae- nganui tenei, tae tonu atu maua kaore i poto nga tangata, no Mei 24, ka tirotirohia e ia nga pa o aua iwi, e wha nga pa nunui, a ko te taima i hoatu e Pomare hei hanga whare mo etahi o aua iwi kotahi tau kei tenei marae i noho nei maua te whare hui nui atu o te pito whakarunga o Akarana. Kanui ano nga whare papai o aua iwi he mea kani ano e ratou nga papa. He nui te whaikorero a Pomare mo te ora mo te katoa, me nga mahi hoki a nga Kaunihera Marae, e wha hoki nga kaunihera kei enei iwi: ko Hokianga ko Tokerau ko Whangarei, me Wairoa. Heoi ko Wairoa Kaunihera anake e tirotiro i a ratou. No te Wenerei te 25 o Mei ka wehe

atu ia i a au ki Whangarei ki te tirotiro haere i reira. Ko tetahi mea nui i tukua atu ki a Pomare e nga kaumatua o taua whenua ko tetahi kura mo a ratou tamariki; whakaaetia ana e Pomare ko nga iwi o enei kainga e noho ana etahi ki runga ki nga tikanga kuare a nga tangata o te takiwa o Waikato, e haere iho nei ki enei waahi kauwhau ai i a ratou nei tikanga kuare. Ko aua tikanga he Pou- kai, tetahi ko nga kara a Mahuta, taku titiro he mahi whakararuraru noa iho, titiro hoki ko etahi tangata o roto o te Kaunihera o Wha- ngarei i whakakeke ki tona kaunihera, hame netia ana ki te Ture nui, hinga iho taua rangatira a Henare Pahoho o Whatitiri. He penei ano tetahi take i roto i toku kaunihera he whakakeke ki te tono utu a te komiti marae, kotahi nei ano pauna, tena tukua atu ana ki te Ture nui te utunga e ono rawa nga pauna a taua nanakia i riro i tona whakahihi ki te ture a te Komiti, he maha nga tangata e whakahawea ana ki enei ture. Heoi nei ra, kia ora tauai Hariru ano hoki.

Na to hoa i roto i te aroha nui,

na WAAKA TE HUIA. Tiamana o te Kaunihera o Te Wairoa.

MATENGA O WI TAHATA.

KUA tae mai te reta a Hemi Whakarara he whakaatu mai i te matenga o tetahi ranga- tira o Ngatiporou, ko Wi Tanata tona ingoa, e tata ana ki te ono tekau nga tau o taua ka- umatua ka mate nei. He nui te tangi o Nga- tiporou ki tenei o ona rangatira. He kauma- tua matau a Wi Tanata mo nga tikanga Ka- raipiture i kurangia hoki ia ki te Kareti i Waerenga-a-Hika, ko ia tetahi o nga mangai reimana o Ngatiporou he tangata matau ano ia ki te whakairo ki te hanga whare maori. I toa a Wi Tanata i roto i nga whawhai o mua koia ia i whakaturia ai hei Kapene mo nga hoia. I timata te whawhai a tenei kau- matua ki Pukemaire i te riri a Taranaki i tae mai nei te ope a te Wao raua ko te Wiwini, i whawhai ano hoki ia i Waikaremoana, i Ma- karetu i Ngatapa. Koia i puta ai te poro- poroaki a ona iwi, Haere atu ra, Haere atu ra, e te Nui, Haare atu te Pou herenga o te ora.