Nama 93
190512

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
2 TE PIPIWHARAUROA No. 93 KAUWHAU A NGA MEMA. (I te mea kua mutu nei te pooti ka panuitia e matou nga pitopito o nga korero a nga mema, i kore ai a etahi e taia he kore no matou i kite.) - ME AHA TE TAURA HERE MO NGA MOREHU WHENUA? KO te motu katoa kei te whakamana- wa atu ma te kupu noa o te ture e haere. Ko taku ngakau kei te mea kua marama taku kite he here mataratara ta te ture. I te wa o te aroha ka herea e te Parema- ta, i runga i te tangi a te iwi Maori, i runga i nga pitihana ki tawahi, i te rongo o te Kawanatanga ki te kotahi o te reo o te motu i roto i nga huihui kotahitanga. Otira i te wa o te kino, i te mea e whaka- mamae ana te Parao kaore nei i matau kia Hohepa, i te ngakau arita o te pakeha kia hohoro te tangatanga he koringa mona i runga i te matou; i te mea kua piki te ka- ha o te reo o nga ropu takiwa pakeha, o nga ropu mahi paamu ki te akiaki i te Paremata, na ratou atu nei na te pakeha i pooti hei mangai, hei whakatinana i o ra- tou hiahia; i te mea kua taupunarua te pakeha, te Maori ki runga ki te whenua, kua puhaehae, kua taututetute, tera ranei e manawanui tonu te Paremata ki te wha- kapakari i te here o te whenua Maori? Ki taku mahara ra e kore, engari tera e whai ki te wewete. Ka tukua ko taua ko te Maori kia tere i te wai, kia ora ai te motu o te pakeha. Toku whakateka ki te mau roa o tenei here kore i tikina rawatia atu ki tawhiti. Tera e marama mai Ngati Maniapoto, a Whanganui, nga iwi i roto i te rohe potae kaore he haere i tua i tera te kaha, i te wa i whakamana ai, i te haere o te rohe potae Whanganui, o Taupo, o Maniapoto me Raukawa. I herea ai kia watea ai nga Maori te whakawa i o ratou take whenua kia tatu pai ka whakahaere ai i etahi atu tikanga. Otira i te tau 1894 i ngawari noa te mataratanga, i te mea kua pokaina a waenganui o te rohe potae ki te huarahi rerewe. E takoto mai na kua pakaru noa iho te here o te rohe potae. Waihoki te rohe potae o Tuhoe e pai ana i tenei wa, i te mea e tawhiti mai ana nga hiahia o te pakeha. Otira ina kuta te rori nui ki Waikaremoana mai i Karatia, ko te mata koikoi tonu tena hei tukituki i nga tupu o te whenua o Tuhoe. TE HERE. ME APITI KI TE AHU- WHENUA. E pai ana kia mautohe tatou ki te Pare- mata a kia mau tonu te here o nga whenua kei taka ki te hoko. Otira me apiti e ta- tou tena here ki tetahi tikanga ano. Koia te kaupapa o taku pooti i whaiti ai i runga i te tana ki nga ture. Ara, kei tenei kupa i kitea e au i roto i enei tau e kimi ana au i te ahua o nga ture, o nga mahi hoki a te Maori a te pakeha. Ko nga whenua Maori, ma te Maori ano e mahi i runga i te kaha, i runga i te tu- pato, ko ena anake nga whenua e marama ana tera e mau ki te iwi Maori. Ko ena atu whenua katoa, aha koa pehea te pai o te hanga o nga ture, me waiho i runga i te maharahara tera e taka atu ki te he, E mau ai te whenua, me apiti te here a te ture, i homai nei hei taanga manawa i nga rawewe a te pakeha me apiti ki te ahuwhenua. Kaua tatou e noho tonu i nga marae o o tatou kainga inoi ai kia homai te ture pai, kei runga i te rangi, kei raro ranei i te wai, kei hea ranei e ngaro atu ana, hei pupuri i o tatou whenua. Engari whaia nga huarahi katoa e taea ai te whenua te whakamahi e te tangata Maori. Kei runga i tenei take toku pooti e tu ana. Ko nga take katoa ko nga huarahi katoa hei awhina i nga tangata takitahi, i nga hapu ranei ki te ahuwhenua, ko aku ena e mahi ai, e tautako ai. I roto i tenei pootitanga mema tena e korerotia nuitia tenei take. Na kia tupa- to te titiro mai kia matou ki nga tangata e kauwhau ana. E kore te tangata e wa- wata ana kia tu ia hei mema e hanga i te koreao kia kawa ki ou taringa, ki o te tangata hei pooti i a ia. Otira e hoa ma, tirohia nga kupu, tirohia hoki te kaupapa i tu ai nga kupu mo te ahuwhenua. Ko