Pukapuka 5
18840502

whārangi 3  (8 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
HE TURE HEI WHAKATU KOMITI MAORI I ROTO I NGA TAKIWA E PANUITIA ANA HEI PERA. Ka meingatia hei ture e te Runanga Nui o Niu Tireni e noho huihui ana i roto i te Paremete i runga ano i tono mana, koia tenei, 1. Ko te ingoa poto o tenei Ture, ko Te Ture Komiti Maori, 1883. 2. Tangata Maori tona tikanga i roto i tenei Ture ko nga maori ko nga hawhekaihe, mo nga uri o nga hawhekaihe i na te taha Maori. 3. E ahei ana Te Kanawa ki te panui takiwa, hei Takiwa Maori mo nga ritenga o tenei Ture, a ka taea ano hoki e ia te whakarere ke, te whakakore ranei i taua panui, i ona wa e pai ana ia. 4. Ko te kaiwhakawa Tuturu, ko te Apiha whakahaere ranei a te Kawanatanga, e whakaturia ana e taua panuitanga, mo tetahi o nga takiwa e panuitia ana i raro i tenei Ture, ka whai mana tonu ki runga ki taua takiwa, a muri nei whakahuatia ai tona ingoa ko te Apiha Waakahaere Pooti, na ma taua Apihi e tukutuku nga whakaatu ma roto i te nupepa me pukapuka whakapiri haere, me pehea atu ranei ki nga wahi e nui ana te noho o nga tangata o te takiwa, ko aua whakaatu, he whakarite i tetahi ra, me kaua e hoki iho i nga ra e rua tekau ma tahi i muri iho i te putanga o te panui, ko taua ra, hei ra pootitanga i te Komiti maori mo taua takiwa, na i roto ano i taua panui whakaatu a ia Apiha me whakarite ano o ia tetahi wahi hei tukunga atu mo nga whakahuatanga ingoa o nga tangata Maori e pootitia ana hei mema mo te Komiti Maori, a ma te Apiha ano e ata tohutohu nga tangata e whai mana ana ki te pooti mema mo te Komiti o te takiwa. 5. Na hei taua ra e whakahuatia ake nei, me noho te Apiha Whakahaere Pooti i te wahi i whakaritea ai, timata atu i te tekau o nga haora o te ata tae atu ki te wha o nga haora o te ahiahi, ko te mahi mana, he tango i nga pooti e tuhia ana, e kiia a wahatia atu ana ranei, mo tetahi tangata maori, mo etahi tangata maori ranei, me kaua e nui atu i te tekau ma rua hei mema mo te Komiti. Ko aua tangata mo te Komiti, me tangata e noho tuturu ana i roto i te takiwa e pootitia ana, a e mana ana hoki ki te pooti, mo tetahi Mema Maori mo te Paremete. 6. Ko nga tangata kotahi tekau ma rua, e nui ana nga pooti mo ratou ka tu ko ratou hei Komiti mo te takiwa, hei te tekau ma rua o nga haora o te ra i muri i te ra pooti ma te Apiha Whakahaere Pooti e whakapiri ki tetahi wahi o kitea nuitia ana e te katoa, nga ingoa o nga tangata o te Komiti i tu i te pootitanga, tetahi, me tuku e ia nga ingoa o te Komiti ki te Minita mo te Taha Maori, a ma Te Minita e mea, kia taia ki te Kahiti, ko ratou hei Komiti mo te takiwa. 7. Me mana enei tikanga i roto i nga whakaturanga Komiti;- (1) Ko te tangata e tika ana ki te pooti mema mo te Komiti, ka tika ano kia tu, me pootitia ana hei mema mo tana Komiti. (2) Ka ahei noa atu i etahi mema ki te whakakoro ia i a i tona taonga, me tuhituhi e ia ki te Tiamana, mo ki a waha ranei e ia i tetahi huinga o te Komiti, ka mutu tona mematanga. (3) Ki te whai hara tetahi mema, a e taea ana ia te whiu ki te whareherehere i raro i tetahi o nga ture o te Koroni, ka hinga tona taonga i kona. (4) Ki te ngaro tonu tetahi mema i nga huinga e wha o te Komiti, mehemea e whai tonu ana aua ra hui i muri i tetahi i ngaro ai ia, a kaorei whakaaetia atu e te Komiti taua ngaronga ona, na ka hinga ia i tona nohonga. (5) E kore e kiia he te tu o te Komiti, mehemea e iti iho ana i to tekau ma rua nga mema i pootitia, engari ki te iti haere iho i te ono nga mema, katahi ka kore te Komiti i kona, me whakatu ano he pooti hou, pera me te meatanga tuatahi. (6) E ahei ana Te Kawana, i ona wa e paingia ana e ia, ki te whakakore i te Komiti, ki te whakarite hoki kia pooti houtia ano. 8. Me mana tonu enei tikanga i roto i nga huinga Komiti:- (1) Ko te hunga tuatahi o te Komiti ma te Minita mo te taha Maori e haranga, na ko nga huinga katoa a muri atu ma te Tiamana a karanga i runga i taua huarahi e pai ana ia. (2) I te huinga tuatahi a te Komiti me whakatu tetahi a nga mama hei Tiamana i muri tena, me tere tonu te haere e te Tiamana ki te Apiha Whakahaere, pooti kia Oatitia ia ka piri pono ia ki a Te Kuini, e whakamaniaia aua hoki i konei taua Apiha ki te whakaoati pera. (3) Ka mutu te oati a te Tiamana, ka tahuri ia ki te whakaoati i nga mema katoa o te Komiti, e kore hoki e ahei te mema ki te noho i runga i te Komiti, i te mea kaore ano ia kia oati. (4) E kore e whai mana te Komiti ki te mahi, mehemea e iti iho ana nga mema e tae ana ki te huinga Komiti i ta tenei Ture i mea ai: Koia tenei, mehemea i pootitia tokowaru, kotahi te kau, kotahi te kau ma rua ranei nga mema mo te Komiti, na me tae te hawhe o ena ki nga huinga Komiti, katahi ka maua te mahi a te Komiti, na mehemea i tu tokowhitu, tokoiwa, kotahi tekau ma tahi ranei, nga mema mo te Komiti i te pootitanga, me tae ano te nuinga o ena ki nga huinga Komiti, katahi ka mana te mahi a te Komiti, mehemea i tokoono tonu nga mema i pootitia mo te Komiti, kia tokowha rawa e tae ki te huinga Komiti, he mana ai. (5) Mehemea kei reira te Tiamana, ko ia he upoko i nga huinga katoa o te Komiti, ki te ngaro ia i tetahi huinga, ma nga mema i reira e whakatu tetahi mema ano i reira, hei Tiamana mo taua huinga o te Komiti. (6) Katoa nga putake korero e tae ana ki te aroaro o te Komiti, me whakatu i runga i te tikanga pooti, kei te nuinga ano o nga pooti te kaha, ki te rute nga pooti o tetahi taha me tetahi taha, me takirua nga pooti ma te Tiamana ma te mema ranei e tu ana hei Tiamana ma ko te rua o aua pooti hei pooti whakatau. (7) Ma te Tiamana e mea, kia tuhia nga mahi a te Komiti ki roto ki tetahi pukapuka, me tuhi ano ki roto ki taua pukapuka, nga ingoa o nga mema e tae ana ki ia huinga o te Komiti, me nga ingoa o nga mema e pooti ana i runga i ia a putake korero, me te ÿ