Nama 109
190704

whārangi 2  (12 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


 
TE PIPIWHARAUROA TE WIREMU. KO toku tuatahi ki te kite i a Atirikona Wiremu, ara, i a Mita Hamiora, no toku taenga ki te kura i Te Aute. He tika- nga no te kura hei te po Paraire ka karakia Maori ma Te Wiremu te karakia. I wehi au i tona ahua, engari ahakoa he tamariki ano au i aua ra i mohio tonu au ki te pai o te Reo Maori o Te Wiremu, te marama te auto ki te korero, noku ka tino mohio rawa ki a ia kata- hi au ka tino whakarongo ki te pai o tona reo ki te tau o tona taha. I tetahi tau ka tupono au ki te tae ki Hukarere, rokohanga atu e au i reira raua ko Mohi Turei. I runga raua, ko matou i raro, whakarongo ake matou e tataki ana o raua reo to tetahi to tetahi ano to raua tokorua he kaumatua Maori katoa. I te hui tuatahi a te Kotahitanga o Te Aute i tu ki Taumata-o-Mihi, ka ata whakarongo a Nga- tiporou ki te pai o te reo Maori o Te Wiremu. I te patanga o nga korero mo nga mahi whakatu kanikani a Ngatiporou he whakahe na Te Wiremu, ka tu a Te Kopa ki runga pekerangi ai mo te whakahenga i ana kanika- ni no te mea ko ana kanikani he kanikani anake ki te Atua. Ko te tunga atu o Te Wi- remu kei runga hoki e pekerengi ana, whaka- tuma mai tetahi whakatuma atu hoki tetahi tupeke mai tetahi, tupeke atu tetahi, nawai ra ka tu a Te Kopa ka ki, "E hika ma, he autaia te pakeha nei." Ko Ngatiporou kei raro e ro- ha ana ki te kata. Noku ka tu kaiwhakaako ki Te Aute ka tino tata au ki a Te Wiremu, ka tae au ki tona whare, engari i mua atu nui atu toku whakamihi ki te kaingakau o tana tangi ki ana tamariki. Ahakoa i hea tona kitenga i etahi tamariki o te Aute ka tu tona ringa, ka mea, "Tena Koutou I" I taku haerenga ki te kura nui i Otautahi nana i tapiri toku oranga, a i tana rongonga he haere taku mahi ki nga kainga Maori ki te karakia ka tukua mai e ia he paihikara moku. I nga mutunga o taku kura ka noho au ki tona kainga, ka tino ma- tatau au ki a ia. Ka kite ia e tupu ana te whakapono i roto o te tamaiti ka whakakaha ia i taua tamaiti. Ka haere etahi ki nga kai- nga Maori kauwhau ai ka hoatu e ia he ora- nga. I etahi wa ka inoi katoa ratou i roto i tona ruma. Ahakoa ko Te Wiremu tetahi o nga tanga- ta whai rawa atu o Niu Tireni nei kahore ia i whakapau i ana moni ki runga i tona tinana. Ko tona whare he tawhito, ehara i te whare pai, ko tetahi ona paki na te ngahoro tonu o nga wi- ra ka panga, otira ahakoa tawhito te paki ko- re rawa a Te Wiremu e pai kia tu te puutu ki nga wahi rakau o te paki ka tino riri ia, ka haua e ia nga waewae o te tangata. He ta- ngata penapena taonga rawa a Te Wiremu. Ki te tuku waea a Te Wiremu ka whai ia kia ora te pene kotahi, ara ka patua e ia tetahi kupu kore tikanga. Ko tetahi mea kino ra- wa ki a Te Wiremu ko te tu mangere o tai- tamariki. He kehua nona te kuhu i nga ringa ki te pakete, te noho te haere tuohu ra- nei, te hurorirori ranei o te haere. Kotahi tana haunga i taku tuara ki tana hamarara i runga tima he kuhunga naku i aku ringaringa ki nga pakete o taku tarau. Kahore ia e pai kia noho nga taitamariki ki nga nohoanga ko- pungapunga ki taua ki mo nga kaumatua era nohoanga. Otira ko te kupu tika mo Te Wiremu ko te kupu a te pakeha, "Kino ke atu tana auau i tana ngau," ara, he whaka- tuma kau kahore he kino o roto. Ko te whare o Te Wiremu i rite ki te wha- re rongoa, i ia ra i ia ra e tae mai ana te Maori ki te tiki rongoa, he hoatu noa te ro- ngoa kahore he utu, he maha hoki nga wa i haere ai tetahi o tona whare ki te tirotiro i nga turoro. He tokomaha hoki nga Maori i haere tonu mai i nga wa katoa ki te korero ki a Te Wiremu mo a ratou na mahi kahore ia i hoha a i te nui o te mahi i a ia e ara ana ia taea ana a waenganui po. Ahakoa kua kau- matua rawa ia i u tonu tana mahi ki te kara- kia i nga Maori i runga i te kore utu. Kua ngaro te huringa ake i nga wa o te mate, kua ngaro te kaiarahi i nga wae pora- hurahu ai te ngakau, kua ngaro te kai-whaka- kaha i nga wa e totohu ana nga whakaaro, kua ngaro te kaihautu o te Hahi Maori. He tangi ta tatou he hari ia tana. R.T.K.