Pukapuka 2, Nama 7
18601001

whārangi 4  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua3


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE HAEATA. korero pono hoki. Mehemea he tangata tinihanga ahau, ka whakarongo mai pea. Ma koutou, ehoa ma, tenei korero. Otiia ma tatou tahi. Ka whakapono pea ki o koutou kupu. Ka whakarongo pea tetahi wahi ki o koutou korero, no te mea, he Maori hoki koutou. Me korero ano, ahakoa kahore e whakapono. Akuanei ka kitea kowai ranei, kowai ranei te hoa pono, te hoa tinihanga ranei o te iwi nei. Ki atu kia kaua e whakarongo ki te kupu tinihanga, ki te korero teka. Ekore e riro noa te whenua, ekore e mate noa te Maori i te Pakeha. Ekore, ekore rawa e pera. Kei nga Pakeha whakapono, kei nga Pakeha aroha ki te Maori te kaha inaianei. Ekore ratou e whakaae kia riro noa te whenua. Otiia ka tahuri noa te Maori ki te Pakeha, ki o ratou taonga ranei, na, ka takoto te he me te kino : ka hapu le kino, ka whanau i te mate. Kore- rotia enei mea e hoa ma. Kaua e wha- kaae kia kawea mai tetahi mea muru ki o koutou kainga. Kei noho hu, kei noho noa iho inaianei. Korero hoki tetahi ki tetahi, e koutou katoa e whai whakaaro ana, me te inoi ki te Atua kia kite kou- tou i te rua e kena ana i to koutou aro- aro. Whakaaro mai hoki ki aku kupu. Ehara ahau 1 te tangata maminga, ehara ahau i te n.ea tinihanga. Kahore hoki ! ahau e huna ana i te korero. E whakaako ana ahau i te karakia tapu, me te mahi i pai. E whakaatu ana ahau i te reo Pa- keha me te ritenga Pakeha. Kahore o matou mahi huna, kahore o matou tini- hanga. Kei nga mea whakapae ki nga Minita te mahi maminga. Ka whakapono te tangata ki o ratou nei korero, katahi ka he rawa. Otira ka pono te karakia me te wehi ki te Atua, me te whawhai hoki ki te kino ; ka whakaako tika i nga tamariki, ka mahi marire tonu i te mahi pai,—i tona wahi, i tona wahi, i tona wahi, — ka penei te tikanga, ekore rawa e ngaro te iwi Maori nei, ekore hoki e riro le whenua. Naku, na te hoa pono, NA HENARE.

Ki te Kai-tuhituhi o te "Haeata." E HOA,—Tenei ahau te mea nei, ko te po ngaki tenei, ko nga marama enei e ngaro ai te kai ki raro ki te whenua. E mahara ana ranei nga Maori ki tenei wahi e puta ke ana ranei te ngakau o te tini. Akuanei ka kuare etahi, ka kumea ketia e te pakanga a Te Rangitake, ekore e ngaro tetahi parareka hei oranga mo te tinana, a me ora i le aha i te roa o te tau? Akuanei ki ai te tangata, "E—ko . rangi po tatou."' He aha hoki te toa taua 1 te toa pahekeheke? Engari te toa ngaki kai. Ko te mea mohio ka noho ki tona kainga ki te mahi kai mana, ma ratou ko ana tamariki. Engari tenei ka whai rawa, tena ko te mea e mau ana ki te rourou iti a Haere, he hemo kai he mate kei mua kei tona aroaro. E Hoa, ki atu ki nga tangata o Waikato, me noho marire ki te ngaki i a ratou kotai. Kia maha he witi, kia maha he riwai, he kaanga, he aha,— hei kai etahi, hei hokohoko etahi, kia ora I ai kia mahana, ai nga tinana. Kia kite hoki te Pakeha ehara tona pupuri i tona oneone i te pupuri noa iho, engari he J pupuri kia mahia, hei whakatupu i tetahi rawa mana. NA KAI-TUHITUHI.

TE MATENGA O PIRIPI HANA. | Terikingi, Akuhata 27, 1860. ! E hoa ma e nga kai-korero i tenei Haeata,—Tenei pea kua kite koutou i te korero mo tetahi Monita o te Hahi Wete- riana, tona ingoa ko Piripi, i mate ia i Akuhata 16. 1860. I toku haerenga mai ki tenei kura ki te Terikingi, 1849, katahi au ka kite i a ia, a he matua ia no nga tamariki, ara, he monita ia no matou i te nohoanga timata- nga o Terikingi. I arahi ratou i a matou ki nga mahi o te whakapono, ko taua tangata ano te tangata kaha rawa i roto i ona hoa monita, ki te whakatupato i a matou kia kaua matou e turi, kia kaua e he, erangi kia whakarongo ki o matou monita. ki to matou Minita, ki te Atua hoki,—arahi tonu ia i a matou, ara, ratou, i nga tau katoa o tona oranga: kahore ia i wareware ki taua mahi, kaha tonu, kaha tonu ia ki te arahi i a matou ki te wha- kapono, ki te inoi ki te Atua, a tae noa ki te panga mai o tona mate. Ko te male he turi ngongangonga, ekore e ahei te haere, te tu, he takoto tonu tana hanga i runga i tona moenga. E rima nga tau o tenei tangata e takoto ana ka mate, He korero tenei mo nga mahi o te panga mai o tona mate. I tino kaha rawa ia ki tu mahi o te Atua i te wahi e ngoikore ana tona tinana, katahi ka nui haere tana mahi ki te koiero ki a matou ki nga tamariki. £ te mea kua poto katoa o matou matua te tono atu e te Komiti ki te mahi o te Atua, ko ia ano to matou matua. Kihai ia i wareware ki tana mahi, ahakoa he nui tona mate, kaore ia i wareware ki tana mahi, ara, ki te korero ki nga tamariki kia whakapono matou, kia inoi, kia rapu ki nga Karaipiture, kia kaha ki te whaka- pono, kia ora ai koutou i tetahi taima. He kai-whakaako ia i a matou ki nga Ka- raipiture. 1 te mea ka rongo ia i te he, he nui tona pouri, nui rawa rawa tona pouri; i te mea ka kite ia i tetahi taita- mariki he ahua arotia ki te Atua, ka hari tona ngakau. Ko ia ano to matou matua. Ko to tana i tena taima mo nga ritenga mo te whare o nga tamariki, he po ano ka karangatia e ia nga tamariki ki tona whare, me ana hoa monita hoki, ko tana korero mo te mahi o te Atua. Ahakoa he nui tana mate, mehemea ra ano he tangata ora, ko ia ano to matou kai-wha- kakaha. I mea ia kia kaha ki te inoi, ahakoa i le ora, ahakoa i te mate: kei wareware tatou ki te mahi o te Atua. Ko tana kupu tenei ki a matou i nga tau katoa i te mea e takoto ana ia i runga i taria moenga. A tae noa mai to matou matua a Te Tanati, i kite ia i te mahi o taua tangata ki te Atua. Ko tenei tangata kahore ana he i kitea e o matou matua, e nga tamariki hoki, a e au ano hoki; aha- koa 11 oku tau ki konei, ka mate nei ia, kahore au i kite i te he i a ia a ngaro noa ia i oku kanohi. He tamaiti au nana. I 1849 ko toku kitenga i a ia, ko tana kite- nga i au. A tae noa ki tona matenga, ko tetahi ia a o matou matua. I te taima i a Te Tanati, ko Te Tanati tetahi, ko ia tetahi. Ki taku whakaaro ki tenei tangata he tangata pono rawa ia. Ko tetahi ienei o nga karaka hua o tenei kari o Teriki- ngi. He tangata whawhai ia ki nga he e kitea ana e ia o nga tamariki, a mate noa ia. Heoi ano. NA ANATIPA.

TA TE ATUA KOTINGA. "Akina iho tou toronaihi koi, whakiia nga tautau o te waina o te whenua: kua maoa hoki ona karepe."—Whakakitenga xiv. IS. Mo nga iwi he te kupu whakarite nei: he kupu tuku i a ratou ki te male. Ko te iwi e tohe ana ki te he e rile ana ki nga karepe maoa, nga karepe e whakiia ana. Ka pera nga Kanani, maoa tonu ta ratou mahi, katahi te Atua ka homai ki a Hohua tetahi toronaihi hei whakamate. Ka pera ano nga Hurai, maoa ana ta ratou he, na ka tonoa e te Atua ko Nepukaneka me tana toronaihi. Muri iho ka pera ano taua iwi, na ka tonoa ko Taituha me nga hoia o Roma me a ratou toronaihi he kokoti i Hiruharama, a ka male, e ngaro nei ano. Ka pera ano te tini o nga iwi kua ngaro, na te he, i turi tonu ki nga kupu a te Atua, na, tonoa ana e te Atua ana toronaihi hei whakangaro, ara, te male uruta, te hoari, te hemo kai, ana toronaihi enei hei kokoti i nga mea maoa. Kei kuare tatou ki nga tohu o tenei wa. Tenei te Ariki te mea mai nei, "Na, ka hohoro taku haerea tu. ka hari te tangata e whakarite ana i nga kupu o te poropiti- tanga o tenei pukapuka."

Ko tetahi take i kino tonu ai te ao koia tenei, e wanga ana te tangata ki tona hoa mana te pai e timata, kihai i mahara mana ake ano te timatanga.