No. 42
19010801

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa, he Kupu Whakamarama. NAMA 42. • GISBORNE. AKUHATA 1901. HE POURI.

I TUHITUHI mai tetahi tangata ki a matou he whakaatu nana i te pouri o tona ngakau mo etahi kupu i te wharangi tuatahi o TE PIPIWHARAUROA o Hurae, i roto i a matou korero mo te whai o te tangata kia kite kia tata ki te Tiuka, i whakaupokotia " Haro Renata!" Te tikanga o a matou kupu he tohutohu, kahore matou i mahara e ma- maetia e te tangata. I a matou korero mo te hui ki Rotorua i whakaatu ano matou i to matou wehi tera pea e he a matou korero i te porahurahu i te pokaikaha o nga whakaaro i te hohoro rawa o te tuhituhinga o aua korero i te hokinga mai i Rotorua, i te mea kahore ano nga whakaaro kia ata tau ki raro. I tuhituhia aua koreo katoa i runga i te wha- awhai, na reira i puta ai aua kupu ohorere. He tikanga rangatira na te pakeha te whaka- atu i te pouri mo te he, heoi ko tenei ta matou e whakaatu nei, ko to matou pouri mo a matou kupu i mamaetia nei. I rongo hoki matou e amuamu ana etahi tangata mo ta matou whakamihi ki nga mahi a Te Tai-Rawhiti i Rotorua, i te me no tenei takutai a TE PIPIWHARAUROA. He tika e taia ana te pepa ki konei, engari ra na nga iwi ka- toa te pepa. I tonoa e matou ta matou tangata a " Tipi-Whenua" ki Rotorua ki te tuhituhi i nga mahi i nga korero katoa o te hui ki Roto- rua, a ko tana i mohio ai, i kite ai, i rongo ai, e tuhituhia, a e hoatu ana e matou te honore ki te tangata i tika ai te honore. Ki te titoa e matou he korero ka he ka teka matou. Ki ta matou whakaaro ia kahore he korero hanga noa a " Tipi-Whenua," mehemea i kapea teta- hi take, i he ranei, na runga i te wareware, i te kore ranei kahore i tino mohio i a ia. I rite tonu te korero a nga nupepa pakeha a nga iwi hoki i kite i nga mahi i Rotorua ko Te Tai- Rawhiti te iwi i puta. HE TUPAPAKU.

Te Tuahine o te Kingi. NO te 5 o tenei marama ka mate ki Tia- mani a Wikitoria, te tamahine a Kuini Wikitoria, te tuakana o Kingi Eruera. No te tau 1840, te tau o te Tiriti o Waitangi, ka whanau ia. I te tau 1858 ka marena ia ki a Piriniha Pererika, te tama a te Emepara o Tiamani, te emepara hoki i muri mai i tona matua. I te tau ano i tu ai a Pererika hei kingi ka mate, i te tau 1888, ka noho pouaru nei ia a tae noa ki tona matenga. He toko- maha ana tamariki; ko te Emepara Wiremu o Tiamani he tama nana. Kanui te tangi o Ingarangi me Tiamani ki tenei wahine pai; e haere ana te Kingi raua ko tana hoa ki Tiama- ni, ki te tanumanga. Nui atu te mamae o taua wahine i a ia e mate ana.

Ta Hoani Makenehi. No te 6 o tenei marama ka mate a Ta Hoani Makenehi ki tona kainga i Moeraki. Ko tenei tetahi o nga tangata nunui o tenei koroni, he tangata e tangihia nuitia e te iwi pakeha. Ko tana mahi he tangata mahi paamu hipi. He maha ona tau i noho ai ki te Paremete; i te Kawanatanga a te Paranihi ko ia te Minita o nga Whenua, tae mai nei ki tenei Kawanata- nga koi ara ano tona turanga. I piki ai tenei tangata no tana Ture Whakanohonoho Whe- nua. I te taumaha o tona tinana ka mutu tana noho i te Paremete i tera tau. Ko raua ko Waari i whakatungia e te Tiuka o Ioka i tona taenga ki Poneke. He maha nga ra i tutaki ai te Paremete, kia tae ai nga mema ki te tanumanga o to ratou hoa aroha.

I te waiata mo To Pokiha, wharangi 9. " koukou " kia penei " korikori."