No. 32
19001001

page 3  (12 pages)
to previous section2
4to next section


 
HE KUPU WHAKAMARAMA. ia e korerotia ana, " I tonoa atu ia kia karakia i Wairuru, kore ana i karakia he paruparu no te whare." He tino kupu teka tenei. He kupu hei whakamutunga mo ta tatau whiriwhiri me penei:— (1) Kia kite tonu te tangata i tetahi mea e meatia ana ka korero ai. (2) Kia kite tonu i te korero mai o rawahi i ro nupepa ka korero haere ai. (3) Kia rongo tonu i te reo o te tangata nana ake nga korero ka whakapono ai. (4) Kia tupato te mau korero kei rere ke te korerotanga i o korero. (5) Ko te arero ia e kore e taea e tetahi tangata te whakarata. Hemi iii. 8.

Na TAU-HOU. HE KUPU NO TE MATAURANGA.

I whakamaoritia i te Nama 20 nga kupu a Wiremu Hakipia mo te moe i whakapuakina e Henare IV, kingi o Ingarangi. Tenei ano etahi kupu matau a taua tangata, he kupu tohutohu, he kupu poroporoaki na tetahi tanga- ta ki tana tama e haere ana ki te whenua o te Wiwi. E kore e tino whakamaramatia e ahau te tikanga o aua kupu katoa, me waiho ma te hinengaro o te tangata e whakaaroaro, e hurihuri; tuaruatia, tuatorutia te korero; whakamaoritia nga kupu taikaha. No te 1564 a Wiremu Hakipia i whanau ai, no te tau 1713 i mate ai — ko ia tetahi tangata matau atu o te ao : i kiia ia ko te " Kai-whakamaori o te ngakau o te tangata."

HE TOHUTOHU KI A TAMA. Ina; taku manaakitanga ki a koe! Ko nga kupu tohutohu torutoru nei ki tou hinengaro. Kia tu rangatira. Kaua e hoatu he arero ki o whakaaro. Kaua ano e mahia te mea he hua nei no te whakaaro he. Whakahoa ki te tangata, otira kaua ki nga tangata katoa. Ko ou hoa, i te mea kua whakamatauria ratou e koe, Ronaangia ki to wairua ki nga here rino. Engari kei utonga to ringa i te whaka- manawarekatanga I nga hoa whanau-hou, huruhuru-kore. Kia tupato Kei uru koe ki roto ki nga riri, otira ki te uru koe, Kia tu-taane, kia wehi ai te hoa riri i a koe. Hoatu to taringa ki te tangata, ko to reo ia ki te toko-iti: Whakaarohia te kupu a te tangata, ko tou whakaaro ia puritia. Kia rite te tu o kakahu ki te nui o moni. Kaua hei ta te kanohi i minamina ai; kia pai, kaua hei whakahihi, No te mea e whakaaturia ana ano te ahua o te ngakau e te tu o nga kakahu, A ko nga tangata o te Wiwi o nga turanga rangatira . He hunga tino whiriwhiri, tino whakaaro mo te tu o te kakahu. Kaua hei nama moni hei tuku moni ranei; E ngaro ana hoki te moni me te hoa i tena tikanga A ma te nama e whakapunuki te mata o te ahuwhenua. Te mea tino nui rawa ia: kia pono ki a koe ake ano. Kia rite te u o to pono, ki te u o te po ki te aru i te ao A, e kore rawa koe e teka ki raua tangata. Haere ra: ma taku manaakitanga e whakau aku kupu ki to ngakau. HAMLET, Act 1, Scene iii. He maha nga kupu matau kei roto i enei rarangi ruarua hei whangai i te hinengaro, — ma te whangai hoki ka kaha ai te hinengaro, penei me te tinana me te wairua e whangainga nei kia pakari ai. Ko enei etahi kupu matau atu :— " Kaua e hoatu he arero ki o whaka- aro," ara kaua hei hohoro te whaaki noa i o whakaaro ki te tangata. " Ma te nama e whakapunuki te mata o te ahu-whenua," ara he mahi ngenge he mahi taumaha te mahi moni hei utu nama i te mea kua whakahemo ke nga mea i namaia. He tokomaha nga maori kua rongo i te mamae i runga i te nama. E ki ana te whakatauki pakeha " Pai atu te haere mate-kai ki te moe, i te maranga taima- ha i te nama." E ki ana hoki te Apotoro Nui " Kei waiho kia takoto roa ana te mea i tika kia hoatu ki tetahi, ko te aroha anake o tetahi ki tetahi." ( Rom. xiii. 8.) He tahae, he hara te kore e utu i te nama, i te mea he moni ano ta te tangata, te kore ranei e uaua ki te mahi moni hei utu i nga nama. " E whakaaturia ana ano te ahua o te ngakau e te ahua o nga kakahu," ara, penei me etahi wahine e mau kakahu wherowhero nei, kakariki, pungapunga kanapanapa me te huhua noa iho o te kara; nawai ra tera e pohehetia he aniwaniwa, ko tetahi o nga mana o Ngatiporou ko " Kahu- kura." Kia ngawari te ahua o te kakahu. R. T. M. KOHERE.