Volume 4, No. 21
18680220

page 1  (6 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 
TE WAKA MAORI O AHURIRI

"KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. "

No. 21. ] NEPIA, TAITEI PEPUERE 20, 1868 [VoL. IV.

HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA

TUHI MAI.

KUA tae mai te 2s. a te Paki o Ohiti—te koha

o nga moni mo taua nupepa.

Tena kua riro atu te nupepa ki a Heta Tiki

o Waipawa.

HE hiahia manaaki tangata na te

Kawanatanga i Whakaturia ai te

" Ture mo nga Kura Maori o te tau

1867; " he mea kia nui haere te

matauranga me te rangatiratanga o

nga iwi maori o te motu nei. No te

marama, no Oketopa, kua hori nei

taua Ture i whakaturia ai. Otira

ka kore e manaakitia e koutou nga

maori, he mamuau mahi noa ia na te

Kawanatanga—ekoro hoki e kitea te

hua pai o roto. Ahakoa ki koutou

ma te taonga huhua ka rangatira te

tangata — kaore. Heoi rawa te

taonga nui i roto i nga iwi katoa o te

ao, he matauranga—ko te taonga

tena mana e whakaatu i te ara ki te

oranga, ki te rangatiratanga. Koia

i whakaturia ai he Ture Kura Maori

hei whakaako i nga tamariki Maori,

me nga tamariki hawhe kaihe, ki te

reo pakeha, ki nga mahi katoa atu

hoki o te Kura. Ko tetahi ture

whakaputa i te matauranga me te

oranga o te tangata ko te ture

whakatapoko i te tangata maori ki

roto ki te Runanga o te Kawanata-

nga o te Koroni. Ki ta matou titiro

ka nui rawa te pai mo nga uri o

Maui kei roto i enei ture e rua—mo

tenei whakatupuranga e haere ake

nei ano ia te tino tikanga. Inahoki

ma nga Kura, e whakaturia ana i te

motu nei e whakaako nga tamariki

kia tau ai ki roto ki te Runanga o te

Kawanatanga a muri ake nei, kia

mohio tona taringa ki te whakarongo

ki te reo pakeha, kia marama tona

whakaaro ki te kimi ritenga mo te

katoa. Engari me awhina te Ka-

wanatanga e koutou ki runga ki

tenei mahi kia kite ai tona hua. Ko

te awhina tenei, ko te kohikohi moni

___

haere noa ana i te whenua mahi ai i

nga mahi tikanga kore a te tama-

riki. Ekore e ngaro te hemokai a

te tangata ki te waiho noa te kai i

tona aroaro takoto ai; engari me

whatoro i ona ringa, ka kai ka ora.

Koia hoki tenei kia kaha koutou nga

rangatira (me nga tangata noa atu

hoki) ki te tono i a koutou tamariki

kia haere ki te Kura—mo te tae ki

te wa e mate ai koutou ka ora ake

ano ki te ao i roto i a koutou tama-

riki. E mea ana matou kia wha-

kaaturia i roto i tenei nupepa etahi

o nga tikanga o taua ture me nga

ritenga hei whakahaere i te mahi.

Ko nga whakaritenga tuatahi o

taua ture he moni; he moni hei

whakahaere i nga tikanga. Ko te

papa tonu ia hei tunga mo te whare,

na te moni hoki i pahure ai nga mahi

katoa. E mea ana taua ture me

hoatu ki a te Kuini e te Kawana-

tanga o Niu Tirani kia wha mano

pauna moni ia tau ia tau taea noa te

mutunga o nga tau e whitu e tima-

tatia ana i te tuatahi o nga ra o

Hurae 1867. Ko aua moni ma te

Kuini e whakapau haere ki runga ki

nga ritenga o taua ture; ara, hei

whakaranea i nga moni e ora ai nga

Kura ako i nga tamariki maori,

hawhe-kaihe ranei, ki te mea he pani

ratou he rawakore ranei nga matua.

Tetahi, hei whakaako hei whangai i

. nga tamariki maori e haere ana ki

etahi atu Kura ekore ana e taka mai

ki roto ki nga ritenga o taua Ture.

Na, he moni ano tenei i tenei takiwa

ano e toru mano e rua rau pauna kei

te ringa o te Kai-tiaki moni o te

Koroni e pupuri ana, he toenga no

nga moni i whakaritea mo te whaka-

haeretanga o nga ritenga o te " Ture

mo nga Kura Maori o te tau 1858. "

A, e mea una tenei ture hou, o te tau

1867, kia tangohia mai aua moni hei

apiti ki nga moni kua korerotia i

runga nei—me whakapaupau ano ki

runga ki nga tikanga kua tohutohu-

ngia ki roto ki tenei ture hou nei.

___