Volume 5, No. 2
18680319

page 1  (4 pages)
2to next section


View the commentary of this paper

 
TE

WAKA MAORI" O AHURIRI. «KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA." No. 2.] NEPIA, TAITEI. MAEHE 19. 1868. [VoL. V. TENEI kua taia i tetahi wahi o tenei nupepa nei te pukapuka tono a te Kawana ki a te Kupa, Kai-whakawa pakeha nei, kia whakahaerea e ia nga ritenga o te whiriwhiringa ta- ngata maori hei tangata tapoko ki roto ki te Runanga Nui o Niu Ti- rani mo te taha o te motu whaka te Kawhiti nei. Ko Nepia te kainga, ko te 15 o nga ra o Aperira te ra, kua karangatia hei whakahuatanga i te tangata e pai ai nga iwi maori hei reo mo ratou ki roto ki te Runanga

mo te takiwa ki te Kawhiti. Ka tae ki taua ra me hui ki te kainga hei whakahuatanga nga ta- ngata e hiahia ana ki te whakahua i ta ratou e pai ai hei tangata ki te Runanga mo te takiwa katoa. Ka- tahi ka whakahuatia e tena hunga ta ratou e pai ai, e tena hunga ta ra- tou e pai ai. Kia kotahi tonu te ta- ngata o ia hunga o ia hunga mana e karanga te ingoa o te tangata e hia- hiatia ana e ratou, kia kotahi hoki te tangata e tu ki runga hei tuara mo tana karanga. Ko aua kai karanga me whiwhi i tetahi pukapuka e te Kai-whakahaere o te pootitanga te homai hei tohu mo to raua marama ki te pooti, kia ahei ai hoki raua te karanga—ki te kore raua e whiwhi ki te pukapuka pera ekore hoki raua e tukuna ki te karanga. Na, ki te mea ka kotahi tonu te tangata e whakahuatia ana e te hui hei tanga- ta mo te Runanga, heoi katahi ka kiia e te Kai-whakahaere o te pooti- tanga kua tu taua tangata—a, ka tu tonu ia, ka mutu hoki. Otira ki te mea ka tokorua ka tokotoru, ka tokomaha atu ranei, nga tangata e whakahuatia ana e te hui, penei ma te Kai-whakahaere o te pootitanga e karanga kia hapainga e te hui o ra- tou ringa mo tenei tangata mo tenei tangata o nga mea kua

whakahuatia e ratou; a, ka kitea e ia te mea o ratou i hira ake i etahi te maha o nga ringa kua hapainga mona ka kiia e ia kua tu taua tangata—ara ia, ki te kore e puta wawe he kupu a te hui kia pootitia mariretia. Engari, ki te mea ka tonoa kia tu marire he poo- titanga, ma te Kai-whakahaere e karanga i reira tonu ano te ra e tu ai te pootitanga i nga kainga o te Takiwa Pooti e whakaritea ana mo te pera—hei te 9 o nga haora o te ata o taua ra ka timata ai te pooti- tanga, hei te 4 o nga haora o te ahi-

ahi mutu ai. Ki te mea ka tonoa kia pooti marire ma nga Kai-whaka- haere o nga kainga e pooti ana e tukutukua he pukapuka pooti ki nga tangata maori katoa e marama ana ki te pooti—ara, ko nga tanga- ta kua tae ona tau ki te rua te kau ma tahi. A te ra e pooti ai me to- mo a takitahi nga tangata pooti ki roto ki te whare o te pootitanga, me hoatu tenei tangata i tana pukapuka pooti, tenei tangata i tana pukapuka pooti, ki te Kai-whakahaere o te pootitanga. Ko reira pataia atu ai tona ingoa, me tana tangata e pooti ai, ka tuhia iho ki taua pukapuka pooti kua hoatu nei e ia. A, ko te tangata i pahika ake te maha o nga pooti mona ka kiia kua tu hei tanga- ta mo te Runanga. Ko te ingoa o

te tangata kua tu me tuhi ki tua o te pukapuka tono a te Kawana ki a te Kupa (kua taia nei ki tetahi wa- hi o tenei nupepa), a ka whakaho- kia taua pukapuka ki a te Kawana kia tukua atu ai taua tangata ki ro- to ki te Runanga a te takiwa e noho ai ki Po Neke a muri tata ake nei. Na, ko nga ritenga enei e whaka- haerea ana nga pootitanga a te pake- ha i tana tukunga tangata ki te Ru-

nanga. Ka penei ano hoki nga ri-

tenga mo te pootitanga i nga Taki- wa Pooti Maori katoa o te motu nei. Heoi, me hoatu e matou tetahi kupu hei whakaatu ki a koutou i te tikanga o tenei mahi o te whiriwhi- ringa tangata mo roto i te Runanga.