No. 49
19020301

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa,

he Kupu Whakamarama. NAMA 49. • GISBORNE. MAEHE 1902. TE KAINGA TAUIRA.

Ko te roanga o te whaikorero a Reweti Kohere, i te tau, 1897. i taia i te NAMA 47.;

KAORE nga whaea Maori e tino mohio ki te whakatupu i a ratou tamariki, kahore ratou e pehi ana i nga tikanga he a o ratou tamariki i te itinga kahore e whakaako ana kia whakahonore i 6 ratou matua. Ki te whaka- aro a te Maori heoi ano te huarahi hei whaka- putanga ma ratou i to ratou aroha ki a ratou tamariki ko te hoatu i nga mea katoa e hiahia- tia ana e ratou, ko te tuku hoki i nga tamariki kia mahi i a o ratou ngakau i hiahia ai. Hei te pakeketanga o nga tamariki ka miharo nga matua ki te whakakeke, ki te pakeke o nga ngakau o a ratou tamariki. Ko tenei me korero hoki tatou mo nga papa Ki te kore nga tane e awhina e kore a tatou tikanga e oti. Ko te tino tikanga he takiwa poto noa iho o te tau te wa e mahi ai te tangata Maori, ko te roanga o te tau e mangere ana ia. Ko etahi tangata e kore rawa e panuku atu i o ratou kainga ki te rapu mahi. Heoi ano ta ratou ko te mahi taewa, kumara, kahore e haere ki te mahi moni hei hoko kakahu, kai hoki ma ratou me a ratou. Kahore o ratou na whakaaro e hihiko ana, e wawata ana. Heoi ano ta etahi Maori e whakaaro ai ko tona kore e noho i waho, ko te whai taewa hei pupuri i tona wairua, ko te kanukanu hei hipoki i tona tuara. Mehemea e whi whiwhi ana ia ki enei mea ka tatu tona ngakau. E kore he awhina a tenei tu tangata i a tatou. Otira e mohio ana ahau e hiahia ana te nuinga o te Maori ki te mahi. He nui te Maori e haere ana ki te tua ngahere, he tokomaha he hipi a ratou. Kua timata te mohio o Ngatiporou ki te pai o te whakamahi i o ratou whenua, otira ko nga take raruraru ano o nga ra o mua mai ra ano kei te pehi i to ratou puku mahi. Ki taku whakaaro ko te tikanga pai hei whakamahi i nga whenua o te Maori kia puta ai he painga ki te iwi kainga, ma te ture e titiro te hunga e whai paanga ana ki tetahi whenua nui, katahi ka whakarite ai ratou i tetahi tangata e mohio ana ki nga mahi hipi, hei whakahaere i te whenua, me whakatakoto ano etahi tikanga e kore ai e puta nga mahi tahae. I nga tau tuatahi e whakapaingia ana te whenua e whi- whi ano te iwi kainga i te mahi. Ko tenei te tikanga a nga tangata o Reporua. I tenei tau nui atu i te kotahi rau peere o nga huruhuru o a ratou hipi. Ko to ratou rangatira ano, he tangata e mohio ana ki tana mahi, he tangata hoki e whakawhirinaki ana tona iwi, ko ia te kai whakahaerea o a ratou hipi. Ka whaka- puta ano au i taku whakaaro kia awhina to tatou Kotahitanga i etahi tamariki e haere ana ki te ako i nga mahi paamu, kia taea ai te ra ka tu ratou hei kai whakahaere i nga whenua o o ratou iwi. Kua kite tatou ko tetahi o nga take mate e kukume nei ki te he i nga tamariki e hoki mai ana i Te Aute ko te kore mahi pumau, a i te mea e kore te Iwi Maori e akona ki te pumau tonu o te mahi i nga wa katoa, e . kore a tatou whakaaro e tutuki, e kore e oti. Kahore hoki au i te mea he mahi hipi anake te mahi ma te Maori. He nui o te Iwi Maori kahore kau o ratou whenua; me mahi enei ki te pakeha, he nui nga huarahi mahi e tuwhera ana ki a ratou. Heoi, ka mea ahau ko te iwi o te Kainga Tauira me mahi tonu i nga wa katoa. Me pehea e taea ai enei mea katoa ? Kia whai kai whakahaere, kia u, kia matau, kia hihiko. Ko te hoa wahine o te minita o te kainga, ko tetahi atu wahine ranei, me te awhinatia etahi tamariki wahine whakapono — ma tenei wahine e arahi nga wahine ki nga