No. 137
190908

page 1  (12 pages)
2to next section


 
Te Pipiwharauroa HE KUPU WHAKAMARAMA NAMA 137 GISBORNE. "He ao te rangi ka uhia, He huruhuru te manu ka rere." AKUHATA 1909. "Kui! Kui! Whitiwhitiora."

TE TOHUTOHU TIKA MA TE RANGATIRA. HE kupu mana te kupu a te tangata e whakahemohemo ana; me he mea he rangatira ia, a he tino tangata pai, ka tino puritia atu ana kupu whakamutunga ki te iwi. E rua nga tino take i puritia ai ana kupu; tuatahi na te mea he kupu i hanake i roto i to ngakau. Ko te tangata hoki e whakahemohemo ana kaore he tinihanga i roto i a ia, ko te mea e tino kitea iho ana e tona ngakau, he mea e ora ai tona iwi i muri i a ia, ko tana tena e whakaatu mai ai. Tuarua na te ahua o te tangata nana te kupu. He rangatira ia, he tangata pai. He oha aua kupu nana ki tona iwi. I tena ahuatanga ka puritia e ratou aua kupu, hei whakahoki mai i tona ahuatanga ki a ratou. He maha o tatou rangatira kua ngaro ki te po, a kaore he mea kotahi o ratou i hapa te whaikupu iho ki te iwi. Ko te mea nana ratou i whakakaha ki te waiho kupu iho, na te ahua o te noho a te Pakeha raua ko te Maori. He kite no ratou i nga raruraru kei mua i te Maori e takoto mai ana, ka tahuri ratou ki te tohutohu. Ko te aronga o a ratou tohutohu katoa ko enei kupu na, " Kia mau ki te whakapono; kia mau ki te Tiriti o Waitangi; kia mau ki te Ture." Kei te mau ranei te iwi ki enei tohutohu, kaore ranei? Mo te taha ki te whakapono, kei te kimkimi noa atu. Kaore i rite ki te hiahia o nga tangata kua riro. Mo te taha ki te Tiriti o Waitangi, kua maha nga korerotanga o te Kawanatanga kua kore noa atu taua Tiriti, na te Maori ano i takahi. Mo te taha ki te Ture, me patai ake tatou, ko tewhea ture? Mehemea ko te ture o te rangimarie, o te aroha, me te ata noho, e pai ana; engari kei roto hoki tena i te whaka- pono. Ko te whakapono anake o enei kei te marama i a tatou, engari kaore i te ano mana- kotia atu. Ko etahi e rua nei, kei te korerotia, kei te paingia; engari kaore noki e mohiotia atu to raua ahua. Inaianei kua tata rawa mai na mate i hiahia hei o tatou rangatira ki te kaupare atu ki a ratou tohutohu. Me ki ake matou inaianei ki o tatou morehu rangatira e ora nei, kaore tahi he painga o te tohutohu, engari o te mahi. Kua puta nga kupu a nga tangata matau, o te taha pakeha, o te taha Maori, ko te ora mo te Maori kei te mahi. Whakamahia na whenua. Kaore ia matou inaianei i te korero mo tena taha, engari mo te taha ki nga oha. Ko to tatou ora kei te matauranga; ehara i te mea matauranga ki te kura, engari ki nga mahi katoa. Ko te whakaaro rangatira o Ngapuhi ki te whakatu i a Te Rangihiroa hei mema mo ratou, hei tohu ki a tatou i te pai o te matauranga. Engari na te kaha ano te Rangihiroa, tapiri atu ki te awhina a te Kawanatanga i tae ai ia ki tera tuna. Kua mutu te awhina o te Kawanatanga i, nga tamariki Maori i nga kura nunui. Apopo tatou pohara ai i tena tu tangata. Ka nui nga, tai. tamariki e tipu ake nei tera e penei me enei kua kitea nei, ko te mate kaore ratou; e, tae ki nga kura nunui. Na mehemea i penei te oha a etahi o tatou rangatira whai rawa kua ngaro, ara i waiho i tetahi moni hei whangai mo tetahi tamaiti Maori ki nga kura nunui, penei kua rawaka nga tangata hei hautu mo te tatou waka e. karapotia nei e nga tuatea o te moana. Ehara