Volume 1, No. 27
18580510

page 2  (4 pages)
to previous section1
3to next section


View the commentary of this paper

 
2 TE KARERE O PONEKE. Ko te kai rapu, ko ia te kite. MANE, 10 o MEI, 1858. HE whakakite ta tenei Nupepa i nga ritenga e whai ahua ai, e whai ingoa ai te iwi maori He aha i mei- nga ai kia noho noa iho tenei iwi i roto ano i tona ahua maori? Kahore: kei te puare ano nga huarahi o te mohiotanga ki te tangata maori. Ahakoa rangatira, ahakoa tutua te tangata, ahakoa kiritea, ahakoa pango, e tika ano kia tango tahi ratou i nga hua o to mohiotanga—kia noho tahi ratou i roto i te rangimarie, i runga hoki i nga ritenga marama e whaka- nuia nei. He iwi kuare ra hoki te pakeha i nga wa onamata: a, na te uaua ki te kimi, ua te whai tonu, i whiwhi haere ai tenei iwi ki nga ritenga e manaware- katia nei. Ko nga whakaaro o nga tohunga he mea ta ki te pukapuka waiho aua hei akoranga ma nga wha- katupuranga o muri iho. Na konei i nui haere ai te mohio, i whai ingoa ai, i whai mana ai, tenei iwi. Miharo noa te maori ki te mohio, ki te mana, o tenei iwi o te pakeha! Otira, kei ki te tangata maori e kore ia o tomo ki tenei huarahi, kei ki ranei ekore e riro i a ia nga wha- kaaro nui o te pakeha. Kaore: e tomo ano ia—e riro ano i a ia. Ma- na ka hiahia, ka tomo—mana ka uaua te kimi, ka riro i a ia. Ko te he o tenei hanga o te tangata maori, he mangere. He mangere ki te kimi i nga mea e ahua tangata ai ia—he mangere ki te whai i nga ri- tenga pai a tona tuakana pakeha—he mangere ki te whakawhiwhi i a ia ake ki nga ahuarekatanga o te ngakau marama—he mangere ki te hanga whare mona—he mangere ki te horoi i tona tinana, i ona kakahu hoki—he mangere ki te arahi atu i ana tamariki ki nga kura kua oti te whakatu e to matua aroha e te Kawana. Ae, e hoa ma, he mangere te he o te ta- ngata maori. Kua maha ke nga tau o to pakeha ki enei motu, na e noho tonu ana te maori inaianei i roto ano i tona ahua maori—ahua kuare nei. Ko nga whare, ko nga kakahu, kei te kino tonu—ko nga tinana kei te paru tonu—ko nga whakaaro kei te kuare tonu. Na te aha, ianei, e hoa ma? —na. te mangere ra pea o tenei hanga o te tangata maori. Engari kia wha- karerea te mangere ka tahi ka piki haere ai i roto i nga iwi o te ao nei— ko reira whai ingoa ai, whai mana ai hoki. Tena ki te mau tonu ki tona ahua

maori e kore e roa kua noa tenei iwi, kua pirau, kua mahue toua ingoa iwi,—pera me te ahi e pirau ana. Kia oho, e hoa ma, pehia rawatia te mangere, apohia nuitia nga mea e tumau ai te iwi maori 1 Ki te Kai Tuhi o te Karere o Poneke. Aramoho, Whanganui, Aperira 26, 1858. E hoa, Tenei taku kupu Io akoe kia taia aku korero ki roto ki tou nupepa, kia rongo te tokomaha ki oku whaka- aro mo te Wakawa, o tenei Mutu o Niu Tirene. E hoa ma, e nga Pononga o te Atua mo nga kai whakahaere tikanga o te Atua, o te Kuini hoki, tena ra komou katoa! E hoa ma, tenei taku korero ki a koutou, kia pai ta koutou wakawa i te he o te tutua, raua ko te rangatira. Tenei to take i mohio ai au, ki te he te tutua raua ko te rangatira, ka wa- kawakia raua ki te tikanga o te waka- wa. Na ahakoa i pono te korero o te tutua, i he ta te rangatira; tamia iho ta te tutua, wakatikaia ana ko ta te rangatira. Ka whai ki tona mana. ki tona nui ki tona tikiteke. E hoa mo, e mea ana ahau e he ana tenei tikanga, no nga wa ano pea ia te Purewa-o-te-Rangi e ora aua tenei ture o tatou, i te kura o to maori omua, koi te kukuku, koi haha, koi mataraha. E noa ma, e he aua tenei tikanga o tatou, ara, te waiho i nga mahi pai, i nga mahi pono o te Atua, kaha rawa i runga i ta koutou mana maori o mua. Waihoki e mea ana ahau, kahore ta te pakeha tikanga i te pe- nei, e rangi e haere ana ratou i runga i nga mahi pai, i nga mahi pono o te Atua kaha rawa. Heoi ano aku kupu. Naku, Na PEHIRA KARATAU. Ki te Kai Tuhi o te Karere o. Poneke, Otaki, Aperira, 1858. E nga tangata katoa o Niu Tirene, whakarongo mai koutou katoa ki tenei kupu. E noho tetengi ana tatou i tenei ao, e ki ana ko te whakaaetanga ki te Atua he kanga tera ki o tatou tupuna. Kei riri mai koutou ki au, kei kawe ke koutou. Me tao ki te uma o tatou tupuna. Ko te hohoro noa o taku whakaae ki te Ture tapu kua tukua nei ki a tatou kua rite te kupu pono ki a tatou kei a 2 Pita 11, 22. Tenei ano tetehi kupu mo nga tupuna, Karatia 11; 18. Ko taku whakaaro, hei a te Kuini tatou, hei te tupuna hou, kei retia oratia tatou, e Hatana kei a 2 Timoti 11, 26. Ko tenei me hoki ki te Hepara me te Pihopa o tatou wairua 1 Pita, 11, 2.3. Na PARAKAIA POUEPA TUHANGA- HANGA. Ki te Kai tuhi o te Karere o Poneke. Otaki, Aperira, 1858. E hoa, mau ano e tuku atu atu tenei reia Ia to tatou Karere, Kia hohoro tonu to hoatu atu i tenei reta kia taia, kia hohoro ai nga pakeha o runga o raro te kite i tenei korero, me nga maori hoki o runga o raro. E hoa ma, e nga pakeha katoa me me nga maori katoa, o runga o raro o waenganui, whakarongo mai koutou katoa. He Pereti kei Otaki e mahi nei, e rua aua Pereti, he mea kani nga rakau, he Matai nga rakau nui o, raro, he Kahikatea nga paraki o runga o aua Pereti—he mea kanikani. Ko te matotoru o nga rakau whakawhiti 1 putu, 1 inihi, ko te whanui I putu; 4 inihi; ko te matotoru o nga paraki 2½ inihi; ko te roa o nga rakau wha- kawhiti 24 putu; ko te whanui o aua Pereti 11½- putu. Ko te Ture kua oti te whakarite mo te mahinga o aua pereti; mo utu, ka whiti ai te tangata