|
| |||||||||||||
| Te Wananga.
NGA tangata koi aia e tiaki aua te Nupepa Wananga ma te Iwi:
Rira raua ko Peneti, Akarana; Koreti raua ko Koreke, Nepia; H.
Waihi Tanitana; T. Arama, Papati Pei; A. Haruika, Tauranga; W. C.
Mete Waipukurau ; Takena Ura, Waipaoa ; J. Peri, Taratara ; J. Kipihona
Hawheraka; E. Tiki, Karaiwa ; J. Makarini. Te Peti, Nepia.
AGENTS FOR, THE WANANGA Reed & Brett. Auckland; Colledge & Craig, Napier; H. Wise, Dunedin ; T Adams. Poverty Bay; J. Maxwell. Tauranga; W. C. Smith, Wai- pukurau ; Duncan & Co. Waipaoa; J. Barry, Taradale; J. Gibson, Have- lock ; E Beck, West Clive; T. Meehan, Port Ahuriri; F. DeLaunay; Taupo Line. ____ UTU. E taia ana Te WANANGA Nupepa i nga wiki katoa. Ko te utu mo te tau, kotahi pauna,. Otiia, ki te tukua ma te Meera, kotahi pauna, e rua hereni me, te hiki- pene mo te tau. Mo te WANANGA kotahi, ana tikina atu i nga Toa takotoranga o taua Nupepa, Ue hikipene mo te Nupepa kotahi. TE WANANGA. KOTAHI PUTANGA I TE WIKI.
KI ANO i ata mutu noa te turituri o nga korero hua kore 6 nga kupu o te Paremata, kua mutu tata nei, ka ngunguru ano te reo o te tini ki te hameme i nga mahi ano nao te Paremata hou. A e hara i te mea he tikanga hou te take o te korero, me te haruru hou o te reo tangata. Engari ko te hou tenei, ko nga korero mo aua kupu i kiia ra ano i te Paremata, he mea tataku hou ki te aroaro o to iwi katoa. A ko to whawhai tautohe a nga Mema o te Paremata, i aro ki te taha Kawanatanga. A ko nga Mema i aro ki te whaka- aro a Kawana Kerei, ko tana tautohe a aua puni e rua, ka tautohea ano i nga ra e Pooti ai te iwi mo nga Mema o te Paremata. A i enei ra ma te iwi te kupu, ki ta ratou e pai ai. Ara ko te Kupu e rapua, koianei. Ko tehea te mea e paingia ana e te iwi, ko te mahi a te Kawanatanga e hopohopo nei te whakaaro ki ta ratou mahi. Ko te mahi ranei o te hunga i tautoko i nga whakaaro whakaora, mo te iwi i kiia nei e Kawana Kerei raua ko tana hunga i te Paremata. Ko a Hanue- re nei pea te tu ai te Pooti i nga Takiwa katoa. A ko etahi o nga Pakeha e mea ana ko ratou hei Mema nao te Paremata, kua puta noa atu nga kupu o enei tu tangata ki te iwi. A kua oti a ratou korero te ta ki nga Nupepa. E kiia ana he nui noa atu nga Pakeha e mea ana ko ratou hei Mema mo te Paremata. Henui ano nga take i kore ai e Pooti te iwi Maori mo aua tu Mema nei. Otiia ko te tino take i kore ai e Pooti nga Maori ; he mangere no te Maori. He mea hoki kihai nga Maori kua whiwhi i te Karauna Karaati i haere i tono i a ratou ingoa kia tuhituhia ki nga pukapuka o nga takiwa Pooti, i te marama o Maehe kua pahure tata nei. I nga ra ki ano i pau o taua marama o Maehe, i mea atu ano Te Wananga ki nga Maori kia haere kia tuhia a ratou ingoa ki te pukapuka Pooti. A kahore pea nga Maori i rongo i taua tono. Heoi me titiro e tatou a nga ra e Pooti ai te iwi, a me kite tatou i tini ranei nga Maori i Pooti, ka- hore ranei. Mei tini noa atu nga ingoa o nga Maori i «ua pukapuka Pooti, penei e tino kaha te korero o nga Mema Maori i roto i te Paremata. A ma reira e nui ai ano he Mema Maori hou mo roto i te Paremata. A penei kua, pono te tono a Taiaroa kia tu he Mema Maori hou mo Waikato. He mahi e kiia ana e te Pakeha, he mahi tapu te Pooti. Ara, ko te "Wananga" tenei o nga mati katoa i kiia ai te Pakeha, he iwi e tohi ana ano aia, i a ia ano, a he mahi tenei na te iwi e hirihiri tika ai te iwi i ana kii tapu, e tika ai ano hoki ana mahi katoa. I era tau o mua noa atu, i kiia tenei mahi te Pooti mo nga Mema o te Paremata, he mahi hei pai ma etehi anake, no te mea i nui he mana ma etahi, e pa ai ratou ki te mahi whakahaere i te iwi, ara, ki te mahi Kawanatanga. A hei mana whakahe ano hoki ma taua hunga i nga Mema mahi he i te Paremata, i mangere ranei ki te mahi i nga mea pai ma te iwi. E rapu ana matou i te take i mangere ai te Maori kia kore aia e whiwhi i te mana o tenei mahi nui o te Pooti. I kore ai te Maori e mahi i nga mahi e puta ai taana whakaaro i roto i nga mahi nui, i nga mahi Kawanatanga o te whenua nei o Aotearoa. I nga ra ka tata nei te mahi Pooti, ka titiro nga Pakeka ki nga pukapuka o nga mahi Pooti: a ko nga Pakeha e mea aua ko ratou hei Mema mo te Paremata, ka titiro ratou ki nga ingoa o te hunga Maori no ratou nga ingoa i te pukapuka Pooti, a ka tono ana Pakeha kia pooti aua Maori mo ratou. Koia matou i korero atu ai ki aua Maori no ratou nga ingoa i ana pakapaka Pooti. Kaua e whakaae kia Pooti koutou ma aua Pakeha, taihoa e whakaae kia Pooti, i te mea hoki, kihai i whakaaetia, kia mu he Mema Maori mo roto i te Paremata, na reira i kiia ai ma a koutou Pooti kia tukua tikatia ki nga Pakeha, ma aua Pakeha pea e nui ai he whakaaro a te Paremata ki nga Maori. He mea hoki i kore ai e nai nga Mema Maori ki te Pare- mata, na Ta Tanara Makarini ratou ko aana hoa i wha- kakahore tana tono a te Maori. Taihoa koutou e wha- kaae kia Pooti mo te Mema Pakeha, kia ata korero marire nga Pakeha i a ratou whakaaro mo nga maihi e mahi ai ratou i te Paremata, kia ata rongo tatou i a ratou whakaaro, me he mea e pehea ana ratou ki te taha Maori, a kia tirohia atu e tatou te ahua pono o nga kupu a ana Pakeha, hei muri o enei ka mohio ai tatou kia Pooti tika ai tatou. A, e puta ana te korero a aua Pakeha ki nga Nupepa, he korero Pakeha aua kupu e whaaki ai i aua whakaaro mahi ki te Iwi Pakeha. A mehemea e ki ana te Pa-- keha kia Pooti koutou nga Maori mo ratou, me tuhituhi ano hoki a ratou whakaaro ki te reo Maori, a ka taia ki te reo Maori i roto i nga Nupepa, kia ata tirohia ai e te Iwi Maori. Ko matou ko te " Wananga," ka ata titiro matou i nga whakaaro, me te mahi o te tini Pa- keha, e ki ana, ko ratou hei Mema mo te Paremata. A ka ata tirohia e matou te kano o nga koreto a ana Pakeha, a ka whaakina e matou ki te Iwi Maori, kia marama ai te titiro ano hoki a nga Rangitira me nga Iwi Maori ki aua korero me nga Whakaaro a aua tini Pakeha e mea nei hoi Mema ratou mo te Paremata.
TE WANANGA. SATURDAY, NOVEMBER 13, 1875. PUBLISHED EVERY SATURDAY. ERE almost the last tones of the last Parliament have been heard throughout the colony, the hum of further political warfare falls on the earthe change being only the change of the scene. The battle fought in the House of Representatives, party against party, will again have to be fought on the hustings; candidate |