|
| |||||||||||||
| TE
WAKA MAORI O AHURIRI "KO TE TIKA, KO TE PONO, KO TE AROHA. " No. 72. ] NEPIA, HATAREI, MAEHE 31, 1866. [VOL. III. HE KUPU ATU ENEI KI NGA HOA TUHI MAI. Tenei matou te mihi atu nei ki te pukapuka mai o tera motu o Wharekauri; ara, te pukapuka o Ngatimutunga ki a te Makarini mo to ratou whenua ki Taranaki. Tenei te reta a Teone Ropitini Taiaroa kua tae mai ki a matou, he ui ki ta raua pauna ko tona taina i homai ai mo a raua nuipepa. Kua taia atu e matou ta raua pauna i te nuipepa o te 10 o Maehe neiko nga nuipepa hoki ki a raua kua tukuna atu ki te meera. Tera pea kai te ara e roa ana. E ki ana i ho ta matou whakaatu i te mahi o to Kooti Whakawa Whenua Maori i tera nuipepa. Hei tera nuipepa matou te whakatika aihe kapi no tenei.
Ko te Kira, te tima o te Kawanatanga; tenei kua hoki mai i Wharekauri'i haere ki te kawe i nga herehere ki reira. No te po o te Wenerei te 14 o nga ra o Maehe i u atu ai ki Waitangi i Wharekauri. No te unga toutanga atu ka haere ki uta u Kapene Tamati, te Kai Whakawa o reira i haere atu i Nepia nei. Ka ki mai nga tangata o uta ki a ia taihoa e tukua nga herehere ki uta kia huihui ratou ki te kimi whakaaro. Heoi, no te Taitei te 15 o nga ra ka huihui a Ngatimutunga me Nga- titama, me nga tangata katoa o uta, ki te korero. Korero ana ratou muri iho ka whakaae te katoa kia tukua nga here- here ki uta. Katahi ka mauria ki uta. No te menenga ki uta ka arahina haeretia ki te pa ki Waitangi. No te taenga ki reira ka takoto te kai a te tangata whenua ma ra- tou. No te ahiahi ka arahina e nga hoia i haere tahi atu i a ratou ki te wahi hei no- hoanga mo ratou. E korerotia ana ka nui ta ratou whakapai ki te kainga kua wha- karitea hei nohoanga mo ratou. Tenei te reta a etahi o ratou kua taia ki tenei nui- pepa, he tono poti ki a te Makarini hei hi ika ma ratou. Kaore matou e mohio, e wha- kaae ranei te Makarini, kaore raneikei a ia ano tona whakaaro. Engari ta matou e mohio ana mehemea ko matou i riro herehere i a ratou ekore e penei to ratou atawhai ki au me toku ki a iapenei tera au e patua e ia, tera e waiho au hei patunga tapu mo tona atua teka, kohuru. Me whakaaro taua iwi ki tona hara, ka repeneta ai; me i kore e hoki te whakaaro o te pakeha apopo ki a ia. Inahoki, ehara ia i te hoa aroha ki au. Ki te tikanga o te Ture kua mate iana te pai o te pakeha ka ora ia. Heoi tenei. He kupu tenei mo te pa nui o nga tangata o tera motu, mo Wai- tangi. E korero ana nga pakeha i haere i runga i a te Kira ki te pai o taua pa, E ki ana kaore he pa maori o Niu Tirau i e rite ana ki taua pa te ata ahua, te kore paru, te ata rarangi marire o nga whare, me te pai o te hanganga. Ko te karakia hoki e ki ana ka nui te karakia o nga tangata o reira i te ata i te po. Ko to ratou whare karakia hoki e korerotia ana he whare pai rawa. Heoti tou te ahua o te iwi. whakapono ki te Atua nui o te Rangi. Kati ano kia tae atu nga iwi Hau Hau ki reira kia akona ratou ki te tikanga tika e o reira tangata. Ka nui te whakamihi o nga pakeha ki te atawhai o nga maori o reira ki a ratou. Nga tangata maori e noho ana i taua mou- tere i tenei takiwa e 380; ko nga moriori kotahi rau e rua te kau. Ka tata tenei te hoki te Kira ki reira.
E HIA hia ana matou kia whakaputa i te- tahi kupu ako ki nga tangata maori o Heretaunga mo ngu hanga a nga pakeha e ngaro una i a ratou. I tenei takiwa kua noho katoa i raro i te Ture o te Kuini. E mana ana i te pakeha te Ture, me mana hoki i nga maori; ekore e tika kia taha tihi. Ka riro i au te mea a te ta- ngata e tika ana kia utua e au. Ekore hoki e tika kia mahia noatia mai e tera tangata he hanga moku. He taurereka naku ka pena; tena he tangata, he tangata, me whakaaro marire koi pouri te ngakau o te mea nana nga taonga e ngaro ana; a, mehemea e riro ana ki tana i pai ai ka anga ia ki te muru i nga mea a te tangata i a ia ona taongana, ka tupu he kino i konei. Koia ai te ture i waiho ai hei taka waenga, hei whakatika i te tika- nga kia tika ai. Ko to te Ture tenei ka whakaaturia nei mo te taonga ngaro i te tangata. Ka pouri te tangata ki te roa o ana taonga e ngaro ana, ka haere mai ki te Kai Wha- kawa ki te tono tamana mo te tangata i a ia nga taonga kia haere mai ki te Whare Whakawa ki reira raua korero ai i te aro- aro o te Kai Whakawa kia kite i a wai te tika, i a wai te he. Na, ka kitea e te Kai Whakawa he pono te ngaronga o nga mea a tetahi na karangatia kia utua aua mea e |