|
| |||||||||||||
1
| TE HAEATA.
"Ma wai koe e whakaae ki te mate?" *'Ma
te Ture o te Atua o te tangata hoki ?" '' Ko
rua ko wai?" "Ko ahau anake."
Ka ui atu a Te Tahana. " E Matiu, he
kupu ano ianei tau?" Ka whakaae ia,
"Ae, he kupu ano taku, na te ra ahau i
titiro ai, ka rere ake ahau ki te pupuru i
te ra, ka whiwhi ahau ki nga mahi pai a
te Atua, ka mahue i ahau te hara, ko te
Ture hei tiaki i ahau; ki te he ahau ko
ahau ano hei utu mo taku he.': "; Ma wai
koe e whakaae?" "Ma te runanga katoa."
Ka patai atu, "E Nare Te Waokauri,
tena koa tau whakaaro." ''E tika ana,
ka whakarerea e au te kino, ko te Ture o
te Atua hei tiaki i ahau, ki te mea ka he
ahau ko ahau ano hei utu mo taku he."
" Ma wai koe e tuku?" "Ma te iwi katoa."
" Ko rua ko wai ?" " Ko taku kotahi.''
* E pehea ana hoki tou whakaaro e
Ihaia Te Wharepa?" "Tenei ano hoki
taku whakaaro, kia rongo mai koutou, e
kore ahau e hoki ki te kino, kei whiua
ahau e te Ture ki te mate; ki te mea ka
hara ahau ko ahau ano hei utu mo taku
he kohuru." " Mawai koe e tuku ki te
male?" "Ma te iwi katoa pu ta noa i oku
rohe katoa."
Ka mutu enei korero i konei. Whaka-
rongo mai e nga iwi o runga o raro o tera
tai o nga Pakeha hoki, kaiahi ka mau te
rongo, kua mutu, i te "27 o ngu ra o
Akuhata, 1859.
E hoa e te kai ta o te perehi, tena koe;
ko ena korero me ta e koe ki te reo o te
perehi hei korero ma nga iwi o te ao, hei
titiro mo te he o tenei maunga rongo mo
amua atu. Te kai tuhituhi o enei korero
na Kipa Ngamoke.
Kua puputu o ratou ringaringa ki te
pene me te tuhituhinga o ratou ingoa,
Ko Poharama Te Whitiorongomai,
Ko Raniera Ngaere,
Ko Te Tahana Papawaka.
No te Kawanatanga enei tangata, ko ratou
to kai tiaki mo enei korero. Ko nga
tangata o tenei maunga rongo 400 topu.
Huiterangiora, 27 Akuhata, 1859.
He oatitanga korero na Otaraua hapu
na Ihaia Parareka raua ko Tamati Tirau-
rau, nana enei korero i raro iho nei; ka
tahi ka honoa o maua tinana i tenei ra.
Ka tu a More Whatihoro, he monita no
te Hahi Weteriana, ka patai atu ki a Ihaia
" Korerotia mai tou whakaaro kia rongo
te iwi nei." Ka tu mai a Ihaia, "'Tenei
taku whakaaro, ekore ahau e hoki ki te
tino ki te kohuru. A mua ake nei ekore
ahau e pa ki te manga, he mea tapu tena |
ki ahau, kei whakapaea ahau e te Ture o !
te Atua." "Tena, ki te hoki koe ki te
kino, ko wai hei utu mo tau he?" "Ko
ahau ano." " Ma wai koe e tuku?" "Ma |
nga iwi katoa o te ao, mana ahau e kawe
ki te Ture o te Kuini ma taua Ture ahau
e patu."
"Tena koa e Tamati Tiraurau tau ku-
pu?" "Tenei ano, kua rongo te rangi te
ao katoa i toku he ; ko tenei ka whaka-
rerea e ahau te pakanga. Ekore hoki te
wai maori e heke atu ki te moana kia hoki
ano ki tona puna i rere mai ai. Hei ri-
tenga tenei mo aku kino (Waiata). Tenei
te upoko kutu nei, he rua ki roto ki Hui-
terangiora, karapitia oi te ruru e kei katia
e te katipo, ienei kua tupuria runga e te
kumikumi ka whakaruaki ka wa u ha
haere ki waho e te kino, tukua mai te
aroha o aku whanaunga ki ahau, tu-tukua
mai." "E Tamati Tiraurau, ko te noho
pai ranei koe?" "Ae, kati taku he, kua
kite ahau i te huhi." "Ma wai koe e
tiaki?" " Ma te Ture o te Atua o te ta-
ngaia ; ki te kino ahau ki te kohuru ki
tetahi tangata ka mate ahau taku kotahi."
Ma wai koe e whakaae?" " Ma te iwi i
runga i raro 5 nga rohe katoa o te Ture."
Ka tu a Nikorima Ngahaupakeke, ka
timata i a ratou ko Pukere, ko Te Wata
Te Kiri, ko Ngatirahiri te hapu. Ko ana
korero enei e mau i raro iho nei, hei titiro
ma nga iwi e noho ana i te ao, ma nga
Pakeha hoki. He pona ta matou korero,
ae, pono tonu hei tohu ki o matou wha-
kapaparanga o muri ake i a matou.
Ka ki a Nikorima " Tena koe e te iwi,
whakawhitia mai te ra, homai te ora.
Whakarongo ake e te whanau, koia ia te
Pono, whakaorangia ahau. Ekore ahau,
e te iwi, e hoki atu whakamuri, ko Hui-
terangiora tenei, he ora tona ingoa, e te
Pono whakaorangia ahau. Whakarongo
mai nga iwi o raro o runga o tai o te tua-
whenua kua whakarerea e ahau tenei pa-
kanga i te 27 o nga ra o Akuhata, 1859.
Ekore ahau e pai kia hoki tua rua ahau ki
te kino no te mea kua papaki o matou
ringa ki te pai."
Ka tu ko More Whatihoro. ka patai
"He pono te korero?" "Ae." " Ki te
teka koe ki te Ture ka pehea te Ture ki
a koe?" " Ka whakamatea ahau." Ma
wai koe e patu?' "Ma nga runanga ka-
toa o Niu Tireni o te Kuini hoki."
Kei runga a Pukere. "Tenei taku kupu, |
ekore ahau e hoki ki le patu tangata, kei
te wehi ahau, he mea piro ki ahau te mule.
Whakarongo ake e nga runanga, ka pena
ahau me te anga Tio e piri ana ki te toka
tipu tonu mau tonu mo te whakawakanga
amua." "Ma wai koe e whakawa?";
"Ma nga runanga o Niu Tireni o te Kuini."
Ka tu a Tamati Pawa ki runga. "Ko
taku kupu tenei e te runanga, whakarongo !
mai, ekore hoki ahau e piki ki te wahi
tapu kei horomia ahau e le Taniwha, kei
mate ahau." "Ma wai koe e patu?"
" Ma nga runanga katoa o te Maori o te
Ture o te Atua o te tangata."
Ka tu ko Te Wata Te Kiri. "E tika
ana e te iwi. e te runanga, kua tae mai
ahau ki Huiterangiora, kua kite ahau i te
ra, kua mahana ahau, kua hoki mai taku
mouri. Tihe! Tihe ! Mouri ora." "He
pono ranei tou whakaae ekore koe e hoki
ki te kino?" "Ae." "Ka hoki koe ki te
kino ka peheatia koe e te Ture?" " Ka
whakamatea." "Ma wai koe e whakaae?"
"Ma nga runanga o Niu Tireni o te Kuini."
" Ekore ranei tou iwi e riri ki a koe me
ka riro koe mo tou he?" "Kahore, no te
mea naku anake taku he kohuru."
Ka mutu enei korero. Ko nga ranga-
tira o Ngatimaniapoto nana i kawe mai
taua runanga nei, me to ratou whakarongo
ki enei korero a taua iwi kotahi nei i roto
i tenei pakanga,
Ko Tikaokao Tangatake,
Ko Te Motutapu Te Kaharoa,
Ko Te Wetini Ngakahawai,
Ko Tati.
Na, kote whatianga a Te Waka Te Huku
i tona rakau, ka karanga ki te reo nui,
Titiro mai e te iwi, e Tamihana, e Te
Hapimana Toheroa, ka karakiatia te ra-
kau i whatia nei, whakarongo mai e te
iwi, ka whati e Niko he Maunga rongo ki
le pakanga, ara, hei ka pe kotoretore mau
ki Araiteuru." Ka mutu.
Na KIPA NGAMOKE,
| Te kai tuhituhi.
E hoa ma, e nga hoa aroha e nga Pa- keha,He panui atu tenei kia rongo mai koutou, mo te rongo whawhai ki te Pa- keha, e ki ana he runanga whawhai tenei ki te Pakeha; kahore, ekore taua kupu e tika, ko le maunga rongo nei tenei mo nga raruraru ano e noho ana ki Taranaki kaiahi ka mutu. Ue oti ano te tikanga o tenei runanga. Na POHARAMA TE WHITI raua ko KIPA NGAMOKE. Ka kite ahau i tenei maunga rongo ka hari toku ngakau ; ka whakaaro ahau ka maha nga tau e raruraru una, e whawhai ana, e patu tangata ana, e maumau ana i te taonga;ka pai kia whakamutua tena mahi, kia ora ai te tangata kia hua ai he taonga, kia rangatira ui te iwi katoa i hanga e te Atua, kia tupu ai te whakapono me nga mahi pai e rangatira tonu ai te tangata ki tera ao atu. E te iwi katoa i menoi katoa tatou ki te Atua kia mau u tou tenei rongo ake, ake, ake. Amene. Na TE WAITERE.
TE WHAKAPONO KI NGA MAHI MAKUTU. I TE 5 o nga ra o Akuhata ka mate a Wikiriwhi, iramutu no Rawhiti. I puta whakarere mai te mate ki taua tangata. I te paanga o tona mate katahi ia ka mea ki tona teina ki a Maihi Paraone, "He ma- kutu, kua makuturia ahau, e Hone.'' He oti, ka mate te tupapaku. Akuanei ka |