Pukapuka 1, Nama 23
18580412

whārangi 2  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua1
3titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE KARERE O PONEKE, Ito te kai rapu, ko ia te kite. MANE, 12 o APERIRA, 1858. TE RARURARU O TARANAKI. E TAMARA! e mea ana matou kia whakaaro tika koutou ki runga o tenei raruraru kino o Taranaki. Pouri aua matou mo te nuinga o tenei kino— mo te ahua o nga tangata e tohe tonu ana ki te kohuru. Ka whakahokia mai nga ritenga maori o mua, kua meinga e matou kua mahue rawa. E hoa ma, kei mea etahi hei pai tena mo era tangata. Kua korerotia ketia 9 matou nga ritenga e tupu ai te pai mo te tangata maori. Tena ko tenei, hei tinei rama tenei! hei wakangaro tangata! Kua roa te manawanui a te Kawana, hua noa e mutu—e hou- hia te rongo o etahi ki etahi. Heoi ra, ka tata pea tenei raruraru ki te pakeha, ka mate ranei tetahi pakeha i te mata rere noa—ka tohe ranei te maori ki te mau pu i roto i te kainga o te pakeha—ka mahi kino ranei ki te kohuru noa i nga wahine, i nga tama- riki o te maori, ki te haehae ranei i nga tupapaku. E hoa ma, ka penei te mahi a tetahi tangata maori; ka rongo te pakeha, ka rere te toto i roto i tona ngakau, whero tonu tona ka- nohi i te whakatakariri mo nga ritenga pera. E hara hoki i te ritenga tangata. Ko Hatana pu tena! E hoa ma, ko Hatana tena, e pera aua tona mahi—ka waiho ko Hatana hei ingoa mo te tangata e whai ngakau aua ki te pera—mangumangu rawa o roto o tona ngakau—kua kapi i te kino—kua riro rawa i tona rangatira o te re nga—whakariharihangia ra- watia e nga tangata. Tera ano te- tahi iwi pena, kei tetahi whenua ke, He iwi nui ratou, he whenua rahi to ratou Ko te ritenga o to ratou whe- nua, ara, o Iniana, kei te Kuini o Ingarani e takoto ana, penei hoki me tenei i a tatou nei. Nui atu te aroha o te Kuini ki a ratou—tokoma- ha o ratou i whakatupu hoia mo te Kuini—whakaakona ana ki nga ritenga o te pakeha. Ka haere nga Mihanere ki a ratou, otira ka piri te nuinga ki to ratou ritenga maori, ritenga kino i tera iwi, ka whakatika ratou ki o ra- tou kai whangai: oho whakarere ana nga pakeha, ka mate i te maori o tera whenua, nga pakeha, nga wahine, nga tamariki, tokomaha i mate. Heoi, i pehea? Rere ana te rongo o tera kohuru nui, kohuru kino ka eke atu ki reira nga tini hoia, he mea tono ua te Kuini, na! tera e mahi mai, e whakamate aua i era kai kohuru. Ma- no tini, mano tini ki te mate; ka tahi ka tino riro rawa to ratou whe- nua katoa, ka whakakahoretia to ratou rangatiratanga. Ko ratou anake ka- hore i pai ki te whakatika, ko ratou e arohatia, e paingia. Tena, ko nga tangata i piri ki roto o nga kai ko- huru i te pakeha, nga wahine, nga tamariki, e kure rawa tetahi e tohungia. Kua oti ratou katoa te whakarite mo te mate. I pera ano hoki te tikanga o Katatore. Nana hoki te timatanga o te pakanga. He mahi kohuru nana i hinga ai a Rawiri—mau tonu te toto o tera tangata ki toua ringa, karanga tonu ana ki te Atua. Na! ko te utu tenei. Ko Katatore kua mate! he mate pera hoki. E mea ana hoki te kupu nei—"ko ratou katoa hoki e mau ana ki te hoari, te maru ano i ta hoari." Koia matou ka tuhituhi ai i tenei kupu ki nga kai korero o tenei nupepa kia kaua ai ratou e kumea ki roto o tera kino. Ahakoa whanaunga ki reira, tuakana, teina, aha ranei, kaua e tata atu. E rangi, me noho mane—me tohe tonu ki nga tikanga pai. Ka whai ingoa kino nga tangata ka haere i roto i tera whawhai. Tenei te kupu hei tirohanga ma koutou— " Kei uru koutou ki nga mahi hua kore o te pouritanga, otira e rangi- rangi kia riria." Titiro ki te kupu o te reta o raro nei, na te hoa aroha, kei taua kainga kuraruraru:— Ngamotu, Maehe 15th, 1858. E hoa e te kai tuhituhi o tu Karere o Poneke. I tou Karere o te tahi o Pepuere ka kite ahau i nga korero o to konei pakanga, koia ahau ka mea ai me tu- hituhi atu te tahi atu. I muri tata iho i te matenga o Ka- tatore ka whakatika nga iwi ki to rapu utu. Tohe ana te Minita kia waiho ma te Atua te rapunga utu, kei mau- mau mate noa nga tangata hara kore. hara a Katatore, nana hoki i timata tenei mahi, ka whiwhi ia ki te utu mo tana mahi. Ka tohe ratou kia mate katua, e pai ana kia mate. Ka- hore ratou i mahara ko tua atu o. te mate ko te aha? Tohe kau ana te Minita, kauwhau kau ena, kihai rawa i rongo. Na ka haere ka whakapae i te pa o Ihaia i te Ikamoana, ka hanga pa ki reira. Na ka tohe nga pakeha kia haere a Ihaia he wahi ke kia ma- mao atu i te pakeha, he kainga pakeha huki kei reira, tata rawa, me te rere nga mata ki te kainga pakeha. Na ka haere a Ihaia ma ki te tiki rakau i tua mai i tetahi kainga pakeha, na ka whaia e ta taua, ka piri ki te whare o te pakeha, ki nga taiepa, ki nga kau huki o te pakeha; ka pupuhi atu ki a Ihaia ma, ka wehi a Ihaia kei tu nga pakeha, ka puritia ona tangata kei pupuhi ratou. Na ka mate te tahi ko te Kina, no Ihaia. Kotahi te mate i pa rawa ki te wharo pakeha, rere ana nga pakeha i te mataku. Kaiahi a Ihaia ka mea ki te haere ki Waitara kia mamao atu i nga pakeha. Tatari mane ana kia mate te marama kia pouri te po. Taka ki te po o te 6 o Pepuere, ua, ka tahi ka tahuti i te po, ka haere rawa ki tetahi pa ki Natari- koriko ki Waitara. Ao ake te ra ko te Ratapu, na ka tahuri te taua ki te tahu i toua pa i te Ikamoana, me nga hata, me te motini me nga poaka, tahuna oratia ana— me nga taonga katoa, kino rawa te mahi o taua Ratapu, kino ra- wa toua maumau taonga! Na ka whaia e te taua i te ra tapu ano. Na katahi a Ihaia ka whiti ki tawahi o Waitara ka noho i roto i tona pa i te Karaka. Whaia tonutia ana e to taua. Noho ana etahi o nga tangata o Ihaia raua ko Nikorima i roto ano i tetahi pa, ko Pukeriro, mo etahi i roto ano i tetahi i runga ano i te tahi puke. -Me te whakapae ano te tana, me te pupuri tonu ano. Na ka mate ano te tahi o Ihaia tangata, ko Hoeta. Na, katahi ahau ka whakaaro kua ea, kua rite. Tokorua hoki a Kata- tore raua ko Rawiri, kua tokorua hoki o Ihaia ko te Kina ko Hoeta, me nga pa horo e rua, me nga whenua kua mahue, me nga taonga kua tahu- na ki te ahi. Katahi au ka mea kua nui, kua ea, kua rite. Tohe ana te