Pukapuka 2, Nama 22
18751002

whārangi 251  (16 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua250
252titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
Te Wananga. HE HOIHO TARIONA.

HE Momo Karaitera, ko Poukawa tu ai. " I A N G A T A P I O N A ." HE hoiho kaha, he kuri kakama ki te haere. He mangu A whero. He mangu nga waewae, a kahore he mate o ana waewae. He kuri atahua, kahore he riri ona, a, he hoiho kaha ki te mahi. I riro i aia te utu tuarua mo nga hoiho ahua pai i Karaitihata i te tan 1869. Nga utu, £3 10s. Od, a e kore e utua te patiki e haere ai nga uha mo te marama kotahi ; a i muri iho o taua marama, ka utu te tangata nana te uha, e rua hereni me te hikipene mo te wiki. Ko aua utu nei, me utu i te ra e tikina mai ai nga uha. He tino pai te tiaki, otiia e kore ahau o pai kia utu ana mate tetahi uha e kawea mai ana ki taua Tariona. TE M. HAPIMANA. HE HOIHO TINO REIHI

KO KINGIPIHA, Me te tino Momo Arepa ko

AREPA TAIRA. KO enei hoiho, e noho ana i Te Tukituki, a tenei tau. Ko te utu mo te hoiho uha, e ono pauna, e ono hereni, mo te uha kotahi, a ko aua moni me utu i te ra e tikina atu ai te uha. A ko te patiki e haere ai nga uha, kahore he utu mo te patiki e noho ai aua uha i te timatanga, kia tao ki nga ra e hoki ai ka utu. Ko nga uha i kore e hapu i a KlNGIPIHA i tera tau, kahore he utu i tenei tau mo aua uha. A ki te kore e hapu tetahi uha i tenei tau i a AREPA TAIRA, penei, ko a tera tau e kore e utu ana kawea mai ano ki taua Tariona. Ko te utu mo AREPA TAIKA i tu ai aia i Wikitoria, tekau pauna mo te uha kotahi i utu ai nga Pakeha o reira. Ko nga uha me tuku mai kia Te Karaati i Hawheraka. Kahore he tikanga ki au o te aitua ki nga uha i nga ra e noho ai i au. Kia 50 tekau ano uha e tukua mai ki enei hoiho, ki tetahi ki tetahi. ARENA MAKARINI. 95 Tukituki Teihana.

KUA RIRO IA WIREMU PIRIPI,

TE ARIPIANA PIRIATA RUUMA, KOIA aia i mea ai, ma tana mahi atahua i nga tangata e haere nua ki reira, ka paingia ai a ia e nga

MAORI KATOA. 63

HE HOIHO TINO MOMO REIHI, KO KAIRAKA,

TE TAKIWA E TU AI.

KO WAIPAOA. KOIA nei te korero o tenei Kuri, ara, mo te Momo i Puta ai. He mea whakatupu tenei Hoiho e Te Ropitini. He hoiho whero a pango a KAIRAKA: 15 ringa te tiketike. He Kuri tino pono ana uri, ko to matua taane ko Taratona, ko te whaea ko Kaipari. Na Kaipari na Tetitonga, ko te whaea ko KAIRAKA, a na Pipio-te-poai aia, ko Karaura, na Pei Mititana, ko Papihi, na Rapitoke, ko Etinga, na Rupene, ko Rama na Kohana, he tuahine no Hehita, a na Ta Pita aia. Ko Wurupeka, ko Witipa- raea, ko te whaea o Puhiti, ko Pipoteipoai, na Tanapiriti aia, ko te Paranikina te whaea, na Orewa, na Tamapota, ua Wihana, na Maki, ko Tenipana, na Tikianaru, ko Horopaipa, na Tarapata, Runa, Herora, tuahine a Ikinipi, ko Tetitanga na Orano, na Mihitikina, na Rokana, ko Ereketa na Porotakita, na Tamipata. Na Te Ropitini i uta mai ki Whakatu, ko Porotakita, na Orewa Korenewera A ko Tautona he hoiho whero a pango. He tuakana na Piia. Na S. Haka i whakatupu i te tau 1850. No Mere- pana, ko Hinihira te whaea, a na Tatitone aia, i utaina mai ki tenei whenua i te tau 1858. He mea uta mai aia i Tawahi ki Merepana. A e tino paingia ana aia e te iwi katoa o reira, i te mea hoki e mea ana ratou. Koia te tino Hoiho nana nga uri tino Reihi o reira. He teina a Tautana na Piia, a koia te matua taane o Manukau. A koia te tino hoiho pai o te whenua, nei. A ko KAIRAKA te uri o te hoiho horo, me te Hoiho kaha, o nga Hoiho tino momo o Ingarangi. A na Omene te Hoiho uha ; te tamahine a Tautana, i riro mana to Reihi i aia i te tau 1867. A ko te Hoiho uha ko Kanariri na Tautana ano aia, he tino Hoiho Reihi kaha rawa aia i nga hoiho katoa o Nui Tireni. A ko Atarata raua ko Ketetaramu, nga uri ano o tenei Hoiho. Atarata raua ko Ketetaramu, he uri ano raua no Tautara, ko Arueka, ko te whaea o Toratuka ko Titakata, me etahi atu he tamahine ano raua na Tanitana. A ko Matarore, ko Ake, he uri ano enei, no te taha ki te matua taane. A ko Minitiri, ko te Hoiho i a ia te tino utu mo te Reihi i Taranaki, no Tanitana ano a ia. Na Tautara a Mihiri no Wuruka. He tini noa atu nga uri o tenei Hoiho, ekore e taea te whakahua i te maha. Ko Tamariri nana te Reihi i Katapere, na Tautaua a ia, me Mihipatini, me Rarapira. He uri ano raua na Tautaua. E toru tau, a Te Rerewuru o Whakatu, i whakatupu uri ai a Tautaua. Ko nga Turei me nga Weneti a Tautaua tu ai i Waipukurau» a ko etahi o nga ra o te wiki, ko Waipaoa aia tu ai, He patiki pai te wahi e tu ai nga uha. He nui te whakaaro tiaki mo nga uha, otiia kahore he he ki au mo te mate aitua ki nga uha. Ko te utu mo Tautana mo te uha kotahi e £5, 5, O, ki te mea he tini ke nga uha a te tangata kotahi, ka hoki iho to utu.

NA A. H. PARONA. 102 Kai Tiaki.