Pukapuka 1, Nama 11
18571202

whārangi 3  (4 ngā whārangi)
titiro ki te whārangi o mua2
4titiro ki te whārangi o muri


Tirohia ngā kupu whakataki o tēnei niupepa

 
TE KARERE O PONEKE. 3 'ea haere i to mania ^^Kaingarra, ka ae ki te tino wahi i nohea! te tupua nei a [-.totupuku—ko te ingoa o tarawahi ko Kapenga. Rongo kau ano te tupua ra i te haunga ahua tangata, heoi ka ; uta konaho o tona rua, haere ngaro mai te tup"a nei: kite noa ake, ehera ! kua taia ; hoki rawa ake te taua ra i te kitenga atu e haer^ mai ana, ano ! me he puke.puke whenua. Ka tahi Ia» pa te taranga ; " Ko wai kei muri nei, e ! he Taniwha ! e haere mai nei." Heoi ka whati te ope ra, i te wehi ano ki nga tuaitara e tutu hakre ana mai, ano he u ru tira Tau iwa a moana nui! Whati rawa ake, ehera! kua taki maumau; na te tokomaha kohai ora ai etahi, i mate ai etahi; ho oi ano. Katahi ka kitea, aue'. he Taniwha te roea o huna nei i te tangata o tenei huarahi. Ka tahi ka hakre tenei rongo ki nga wahi o Rotorua, ka ronga rapea te tini kaitoa nei ; ka tahi ka kara- ngatia (e rau tuawhitu, ka hapainga, noho rawa atu i te man?a o Kapenga, kahoho ki raro, kei te maru whanake, kei te whiu taura, ka kitea ^konei te ^-hiri maha nei—te tari, te tamaka, te whiu puraharaha, te rinorino; ka ru- peke te ^hiri. Katahi ka whakatika nga r(U1agtira ki runga ki te korero i te maia, i te ata ngarahu, i te ata to1^oto^o. Ka tahi ka whakatika (etahi o nga ra» patira ka mea, " Inana,—kia ata haere tatou, kaua e tino tutata atu ki te taha o te Taniwha, engeri kia tika mai te hau i runga i a ia ka tahi ka whakatata atu, kei tika atu te hau i ranga i a tatou, kei tae atu te piro ki a ia, a kei kore e ata takoto a tatou nei mahi: kei wawe ia te puta ki waho." P?eoi ka rite enei korero i a ratau katoa, ka whakaritea nga tangata mo tetahi taha, mo tetahi takaete ma- hanga, hei kukume i nga taura. Ka whakaritea nga tangata hei pataritari atu i te ngutu o te ana ka rite ;ka whakaratea nga tangata mau kohera, me nga tangata mau patu, taoroa, patu paraoa, n1e1'en^1ere, ka rihe. Ka whakaritea nga tangata hei pa- tari atu i to ngutu o te ana, ka rite ; ka whakaatea nga taugatrmau kaperu, me nga tangata mau patu, taoroa, patu paraoa, na rreia ero,— ka rite. Ka whakarika nga wahi katoa e ngao ai te Taniwha ra ki reto ki nga ko^^omahangata^1ga o nga taura, ka ute tonu. Katahi ka haere ahunga kai patari ki te waha o te ana, kihai ano i taitata atu, ehera! kua rongo- rawa te Taniwha ra i te piro ahua tangata. Ka tahi ka whakatika mai i tona rua. Rongo kau atu ana nga kai pa- tari i te haruratanga o te haerenga mai o te Taniwha ra i toto i te rua, ano me te ^^00^01^0^0 whatatai! Ka 101^18^0 kia pamaro ai te haere- nga mai ki waho o io rua; ka kite mai ki ana pare—manawa, hei ohanga, hari ana. Ko te Taniwha kua hamama haere mai te waha, kua whetero mai te rrero, Paore, kua tae rawa te hunga ra ki reto ki nga mahanga e tewhera mai ra, kua puta kei waho, ko te takoto koa a te taura raka i raru i te rkorao. Tu aio ai ki raro i te rkorao te hu- nga ra, kua eke iho to pane ki runga ki te taumata, e ana nga tangata, e tuku iho anoano te Nauwhea ra, eke ake ana nga tangata ki tetahi taumata, kua tu iho te pane, kua ngaro ki reto ki te mahanga. Heoi, ka tu tonu iho te hunga ra i te taumata, me te piki atu te Taniwha ra, ka eke ake te pane ki te taumata, ka ngaro katoa hoki nga peke mata- mua ki reto ki nga kero. Ka tahi ka taurapa to whakahauhau a te hunga e tu iho ra i te taumata, "E! kua ngaru kei reto:—kumea!" ka ronga te hunga o pupuhi tonu ra i nga taura; ka tahi ka kumea, ehera ! kua mau i waenganui tonu o te puku. Ka tahi ?;a kowheta te hiku, karo'ugo heki i to ra ".;nae o n?a taura kua nonoti tonu ra i waenganui o te puku. Kata!)! ka peke mai nga kai hapai patu.. ehara! kua tu nga ko, me nga tao roa, me nga patu, kei te hiku^; ka rongo katoa te pane i te mamae o nga taura kua mau kei waenga, o nga patu hoki kua u ki te hiku; ka tahi ka kowheta te pane, ka whakatika mai nga kai patari, e haere ra i te manu- kawhaki ; ka hoki taia mui; ehera'. kua u a Tatou nei patu kei te pane. A!O. hoki ko te hunga e kukume ra i nga taura kei te hore i a ratau taura ki nge: pou i poua ra ki o matou taha tu ai; ka tahi ka tango tahi ki a rato^ nei patu, ka whakatika mai ki te pane ki te wahi i roa te ()k-ar>^-«"rTa- ka pa nga patu, ka peke mai huki nga tangata o tetahi taha, a rite tonu to wahi i u ai nga patu, ka u a rato^ nei patu katoa. He oi okeoke kau ana te Nauwhea ra, ka ^rengarenga noa te haku, me te pane waenga nui i te ngaungau te patu. Nawai, i kaha, i kaha, e tau ana rahea te patu a to roa mawhiti ra, tukua rawatia atu te Taniwha ra, maro tonu me te huhu kua mate. Heoi, ka po; ka au te ra, ka whakatika ki to haehae i taua ika, ano '. e ka takoto, me he nui tohoru! ko te ahua ia i rite ki te ahua Tuatete; te pape,nga peke, te hiku, nga unahi, te peha, nga tua- tara, i ahua ngarhra katoa enei. Ko te nui ano ia i rite ki to parkoa. Katahi ka ata a 61^^11^^1110 te maia e huna nei i te tangata, i nga ope, i nga tira haere, roa kau e mikaro ana, katahi ka mea atu te tini ^^^^01^0 ra. "Tena mahuika nga kakahu, tahura, haehaea to ika nei, kia kitea tona puka e hora nei i nga uri o * Tiki.' " Ka tahi ka haehaea ki to matawha!. apu, ki te ma tauihu^, mo to mira tua- tini, "to kukua1o^-toka, (e ngaeo, e whata ake ana e te ngako o taua Nga- rhra nei, haohao .'awa iho ki reto i te puku nui, ehera ! o noho a tinana tonu, ana te wahine, te tamariti, te tane ; ko etahi ano kua motu i waenga, i to pane, i nga ringa, i nga wae ranei—no te konaenga pea o nga ngutu, noke whakatanukutanga o te korekore ka awhea mai e te hau o reto o te Hu. I haura katoa nga mere-pounamu, nga kotiate, nga patu-paraoa, nga ; maipi, nga tewhatewha, nga pou- I whenua, nga tokotoko, ngaparaoaroa, : e pukai ana ano me tie mea ko to i whare huata a Maui te maha o te .i heitiki, o tu k^I^u-pouuamu, o tomato, ' o te pekapeka, me te poria. Ko nga I kakahu enei o reto o te puku—he kai- i taka, he pukupuku patea, ho puku- I puku, he kahu waero, he kahu-toroa, ; he puahi, he kakahukura, he kahu- [ kiwi, he kahu-kekeno, he maiaorere, ! he kahakaha, ho korirangi, he tatata, 1 he mangaeka tatera, ha purene, mo ] era atu. { Ka rukea nga tupapaku ki waho pukai ai. ka tanumia ki te poka ; ka mutu tera mahi. Ka tahi ka haehaea te ika ra, ka titiko iho ki te ngako, ka tahi ka tutua